Examkin

Para Tanımı ve Sistemleri

78 questions

Question 1Question →

Modern finansal sistemde paranın farklı türleri, hem iktisadi özellikleri hem de yaratılma süreçleri bakımından birbirinden ayrılmaktadır. Bir bankanın mevduat kabul etmesi ve kredi açması süreciyle dolaşıma giren fiziksel olmayan ödeme araçları ile banka kasalarında saklanan kıymetli madenlerin sahipliğini temsil eden belgeler arasındaki temel farka dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Fiziksel olmayan bu araçlar bankacılık sisteminin bir yükümlülüğü (kaydi para) niteliğindeyken, maden sahipliğini temsil eden belgeler doğrudan bir emtia karşılığına (temsili para) dayanmaktadır.

Answer

Fiziksel olmayan araçların bankacılık sistemi yükümlülüğü (kaydi para) olması, maden belgelerinin ise emtia karşılığına (temsili para) dayanması doğrudur.
Doğru ifade, kaydi paranın bankacılık sisteminin kredi açma faaliyeti sonucunda bir yükümlülük (pasif) olarak yaratıldığını, temsili paranın ise bankada saklanan fiziki kıymetli madenlerin bir nevi 'makbuzu' niteliğinde olup tam bir emtia karşılığına dayandığını belirtmektedir. Kaydi para modern kredi sisteminin, temsili para ise emtia para sisteminden kağıt paraya geçişin bir aşamasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki para tanımlarını analiz etmek.
İlk tanımın 'kaydi para', ikinci tanımın ise 'temsili para' olduğu saptanmıştır.
Banka kredisiyle oluşan fiziksel olmayan araçlar kaydi parayı; maden karşılığı belgeler ise temsili parayı tanımlar.
2
Kaydi paranın iktisadi mahiyetini belirlemek.
Kaydi paranın ticari bankaların bilançosunda bir pasif kalem (yükümlülük) olduğu belirlenmiştir.
Bankalar kredi açtığında müşterinin vadesiz mevduat hesabına kayıt girer, bu banka için bir borçtur.
3
Temsili paranın karşılık yapısını incelemek.
Temsili paranın %100\%100 oranında bir emtia (altın/gümüş) karşılığına dayandığı belirlenmiştir.
Temsili para, madenlerin bankaya teslimi karşılığında verilen bir mülkiyet belgesidir.
4
Seçenekleri bu yapısal fark üzerinden değerlendirmek.
Yükümlülük ve emtia karşılığı vurgusu yapan seçeneğin doğru olduğu teyit edilmiştir.
Kaydi ve temsili para arasındaki en temel fark yaratılma kaynağı ve karşılık niteliğidir.

Key Concept

Kaydi Para ve Temsili Para Ayrımı

Alternative Method

Bilanço perspektifinden bakıldığında; kaydi para bankanın pasifindeki bir mevduat hesabıdır. Temsili para ise tarihsel olarak paranın altına endeksli olduğu sistemdeki 'altın sertifikaları'dır. Bu ayrımı 'kredi' ve 'karşılık' kelimeleri üzerinden kodlamak çözümü kolaylaştırır.
Estimated Time:1m 30s
Question 2Question →

Günümüzün ekonomik düzeninde banknotların herhangi bir kıymetli maden karşılığı bulunmaksızın tedavül edildiği 'itibari para' (fiat money) rejimi geçerlidir. Bu düzende paranın piyasadaki değişim aracı işlevini sürdürebilmesini ve toplumsal düzeyde kabul görmesini sağlayan temel kurumsal mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Devletin bu parayı 'kanuni ödeme gücü' (legal tender) olarak tanımlayarak vergi yükümlülüklerinin ve tüm borçların tasfiyesinde kabulünü yasal bir zorunluluk haline getirmesi

Answer

Doğru cevap, devletin parayı kanuni ödeme gücü (legal tender) olarak ilan ederek yasal zorunluluk getirmesidir.
Modern kağıt para sisteminde (itibari para), paranın herhangi bir mal veya maden karşılığı bulunmaz. Paranın değişim aracı olarak kabul görmesini sağlayan temel unsur, devletin bu birimi 'kanuni ödeme gücü' (legal tender) olarak tanımlamasıdır. Bu sayede parayla vergi ödenebilir ve yasal borçlar kapatılabilir; bu durum paraya olan talebi ve güveni kurumsal olarak garanti altına alır.

Step-by-Step Solution

1
Kağıt para sisteminin (itibari para) niteliğini analiz etme
Bu sistemde paranın altın veya gümüş gibi fiziksel bir karşılığı yoktur ve içsel değeri nominal değerinden çok düşüktür.
Sistemin sürdürülebilirliği için paranın neden kabul gördüğünü anlamak gerekir.
2
Kurumsal dayanağı belirleme
Paranın genel kabulü, devletin egemenlik hakkını kullanarak bu parayı 'kanuni ödeme gücü' (legal tender) ilan etmesine dayanır.
Vatandaşların vergilerini bu parayla ödemek zorunda olması ve piyasadaki borçların bu parayla tasfiyesinin yasal zorunluluk olması güven yaratır.
3
Yanlış sistem özelliklerini eleme
Altın karşılığı, içsel değer eşitliği ve emisyonun aktifte gösterilmesi gibi durumların mevcut sistemle çeliştiği saptanır.
Bu özellikler metal para sistemlerine veya hatalı muhasebe mantığına dayanmaktadır.

Key Concept

İtibari Para ve Kanuni Ödeme Gücü (Legal Tender)
Estimated Time:1m 15s
Question 3Question →

İktisat literatüründe paranın, nominal değerini fiziksel yapısında herhangi bir bozulma meydana gelmeksizin uzun süre koruyabilmesi 'servet biriktirme' fonksiyonunu destekleyen temel bir unsurdur. Bununla birlikte, paranın tedavüldeki her bir biriminin (banknot veya madeni para) fiziksel ve niteliksel olarak birbiriyle tıpatıp aynı olması, piyasadaki işlem maliyetlerini ve asimetrik bilgi sorunlarını azaltan bir gerekliliktir. Bu metinde paranın hangi iki temel özelliği sırasıyla vurgulanmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Dayanıklılık - Homojenlik (Türdeşlik)

Answer

Paranın fiziksel yapısının bozulmadan korunması 'Dayanıklılık', her biriminin fiziksel ve niteliksel olarak özdeş olması ise 'Homojenlik (Türdeşlik)' özelliğini ifade eder.
Paranın fiziksel olarak yıpranmaması ve nominal değerini koruması 'dayanıklılık' özelliğidir. Tedavüldeki her birimin (örneğin tüm 200 TL'lik banknotların) aynı ağırlık, boyut ve kalitede olması ise 'homojenlik' (türdeşlik) özelliğidir. Metin bu iki özelliği sırasıyla açıklamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki ilk tanımı analiz etme
Fiziksel yapının bozulmadan korunması 'Dayanıklılık' (Durability) özelliğine işaret eder.
Paranın değer muhafaza işlevini yerine getirebilmesi için fiziksel olarak yıpranmaya karşı dirençli olması gerekir.
2
Metindeki ikinci tanımı analiz etme
Birimlerin birbiriyle tıpatıp aynı olması 'Homojenlik' (Türdeşlik) özelliğine işaret eder.
Paranın her biriminin aynı standartta olması, sahteciliği önler ve piyasada işlem maliyetlerini düşürür.
3
Kavramları doğru sırayla eşleştirme
Dayanıklılık - Homojenlik (Türdeşlik) eşleşmesi doğrudur.
Metin sırasıyla fiziksel korunma ve niteliksel özdeşlik üzerine kurulmuştur.

Key Concept

Paranın Temel Fiziksel Özellikleri
Estimated Time:1m 15s
Question 4Question →

İktisat literatüründe paranın, değişim aracı ve değer muhafaza aracı olarak işlevlerini etkin bir şekilde yerine getirebilmesi için belirli fiziksel ve kurumsal özelliklere sahip olması gerekir.

Buna göre, paranın özellikleri ve bu özelliklerin piyasa işleyişi üzerindeki etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Homojenlik özelliği, aynı nominal değerdeki paraların fiziksel ve niteliksel olarak özdeş olmasını ifade ederek piyasada paralar arasında bir seçicilik oluşmasını engeller.

Answer

Homojenlik özelliği, aynı nominal değerdeki paraların fiziksel ve niteliksel olarak özdeş olmasıdır ve piyasada seçicilik oluşmasını engeller.
Homojenlik veya türdeşlik özelliği, tedavülde bulunan aynı nominal değerdeki tüm birimlerin fiziksel ve niteliksel olarak birbirinin tıpatıp aynısı olmasını sağlar. Bu durum, bireylerin paralar arasında nitelik farkı gözeterek birini saklayıp diğerini harcamasını (Gresham Yasası mekanizması) engeller ve işlem maliyetlerini düşürür.

Step-by-Step Solution

1
Paranın özelliklerini ve tanımlarını hatırlayın.
Homojenlik (türdeşlik), aynı birimdeki paraların özdeş olması; Tanınabilirlik, kolay teşhis; Bölünebilirlik, parçalara ayrılma; Değer İstikrarı, satın alma gücü korunumu.
Her bir seçeneğin teknik doğruluğunu kontrol etmek için temel tanımlar gereklidir.
2
Seçeneklerdeki kavramsal ilişkileri analiz edin.
Vadeli mevduat M1M1 kapsamı (yanlış ilişki), Ahlaki tehlike/Tanınabilirlik (zamanlama hatası), Gresham Yasası yönü (ters yön), Fisher VV varsayımı (sabitlik hatası).
Yanlış seçeneklerdeki hata türlerini (taxonomy) belirleyerek doğruya ulaşmak.
3
Homojenlik özelliğinin ekonomik sonucunu doğrulayın.
Eğer paralar özdeş (homojen) ise, insanlar bir parayı diğerine tercih etmez ve Gresham Yasası'nı tetikleyen nitelik farkı ortadan kalkar.
Doğru seçeneğin iktisadi mantığını teyit etmek.

Key Concept

Paranın Homojenlik (Türdeşlik) Özelliği

Hints

1
Paranın fiziksel özellikleri ile para arzı tanımları veya iktisadi modellerin varsayımları arasındaki farklara odaklanın.
2
Gresham Yasası'nın 'kötü para iyi parayı kovar' ilkesini ve asimetrik bilgi sorunlarının (ters seçim/ahlaki tehlike) zamanlamasını hatırlayın.
3
Aynı nominal değerdeki banknotların birbirinin tıpatıp aynısı olması, paranın hangi temel özelliği ile tanımlanır?

Practice More

Gresham Yasası'nın işleyişi ile paranın homojenlik ve dayanıklılık özellikleri arasındaki ilişkiyi daha derinlemesine inceleyin.
Estimated Time:1m 30s
Question 5Question →

Para otoritesinin para birimini hem altın hem de gümüş cinsinden tanımladığı, her iki metalin de darphanede serbestçe sikke haline getirilebildiği ve bu madenler arasında devlet tarafından belirlenmiş sabit bir resmi değişim oranının bulunduğu para sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bimetalizm

Answer

Para biriminin hem altın hem de gümüş üzerinden tanımlandığı ve aralarında resmi bir paritenin bulunduğu sistem bimetalizmdir.
Bimetalizm (Çift Metal Sistemi), iki farklı metalin (altın ve gümüş) aynı anda standart para olarak kabul edildiği düzenlemedir. Bu sistemde her iki metal de serbestçe darphanede paraya dönüştürülebilir, sınırsız yasal ödeme gücüne sahiptir ve aralarında devletin belirlediği sabit bir darphane (resmi) oranı mevcuttur.

Step-by-Step Solution

1
Sistemdeki metal çeşitliliğini belirle.
Soru metninde hem altın hem de gümüşün (yani 22 metalin) aynı anda kullanıldığı belirtilmektedir.
Bu durum sistemi monometalizmden ayırır.
2
Darphane ve yasal ödeme gücü şartlarını kontrol et.
Her iki metalin de serbestçe sikke haline getirilebilmesi ve yasal ödeme gücüne sahip olması vurgulanmıştır.
Bu özellikler sistemin kısıtlı bir metal sistemi (topal standart gibi) olmadığını gösterir.
3
Metaller arası değişim oranını analiz et.
Devlet tarafından belirlenmiş sabit bir resmi paritenin (değişim oranının) bulunduğu ifade edilmiştir.
Resmi bir paritenin varlığı, bu sistemi oran belirlenmeyen paralel standarttan ayırır ve bimetalizm tanımını tamamlar.

Key Concept

Bimetalizm (Çift Metal Sistemi)

Hints

1
Sistemde kaç tane değerli metalin standart olarak kabul edildiğine odaklanın.
2
Metaller arasında devlet tarafından belirlenmiş sabit bir 'darphane oranı' olup olmadığını kontrol edin.
3
'Bi-' ön eki iki metalin varlığına işaret ederken, sabit bir oran bulunması bu sistemi paralel sistemden ayırır.

Practice More

Bimetalizm sisteminde piyasa fiyatlarının resmi orandan sapması durumunda ortaya çıkan 'Gresham Yasası' sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 6Question →

Para sistemlerinin tarihsel gelişimi sürecinde kullanılan ödeme araçları, içsel bir değere sahip olup olmamalarına göre farklı sınıflara ayrılmaktadır. Buna göre; değişim aracı olarak kullanılan nesnenin, para dışı amaçlarla (tüketim veya üretim) kullanıldığında da bir piyasa değerine sahip olması durumu, aşağıdaki para türlerinden hangisini tanımlamaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Mal Para

Answer

İçsel bir değere sahip olan ve hem mal hem de para olarak kullanılan tür Mal Para'dır.
Doğru cevap olan seçenek, paranın tarihsel sürecindeki ilk aşamasını temsil eder. Mal para sisteminde parayı temsil eden nesne (örneğin altın sikke), eritilip külçe haline getirildiğinde de piyasada bir mal olarak değerini korur. Bu durum, paranın içsel bir değere sahip olduğu anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

1
Paranın 'içsel değer' kavramını analiz etme
İçsel değer, paranın değişim aracı olma işlevi dışında, bir meta (mal) olarak sahip olduğu piyasa değeridir.
Soruda istenen temel ayırt edici özellik budur.
2
Para türlerini içsel değer bakımından karşılaştırma
Mal para (altın vb.) içsel değere sahiptir; ancak itibari para, temsili para ve kaydi paranın fiziksel materyalinin veya varlığının kendi başına anlamlı bir piyasa değeri yoktur.
Doğru sınıflandırmaya ulaşmak için türler arası farkları netleştirmek gerekir.
3
Sonuca ulaşma
Tanıma tam uyan türün 'Mal Para' olduğu belirlenir.
Seçenekler arasında sadece mal para hem değişim aracı hem de piyasa malı özelliğini aynı anda taşır.

Key Concept

Paranın İçsel Değeri (Intrinsic Value)

Hints

1
Paranın bir nesne olarak (örneğin altın) piyasada satılıp satılamayacağını düşünün.
2
'İçsel değer' ifadesi, paranın yapıldığı maddenin kendi başına taşıdığı ekonomik kıymeti ifade eder.
3
Altın, gümüş veya buğday gibi maddelerin para olarak kullanılmadıkları durumlarda da değerli olmaları bu para türünün en büyük özelliğidir.

Practice More

Gresham Yasası'nın 'kötü para iyi parayı kovar' ilkesinin mal para sistemlerindeki işleyişini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 7Question →

Bimetalizm (Çift Metal) sisteminin uygulandığı bir ekonomide, gümüşün piyasa değerinin darphane değerinin altına düşmesiyle birlikte altın paraların Gresham Yasası uyarınca piyasadan çekilmesini önlemek amacıyla; gümüşün sınırsız kanuni ödeme gücü baki tutulurken, darphanede serbestçe paraya dönüştürülme (serbest darp) hakkının kaldırılmasıyla ortaya çıkan hibrit para sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Topal Standart

Answer

Topal Standart sistemi, bimetalizmden monometalizme geçiş aşamasını temsil eden, bir metalin darp imkanının kısıtlanmasıyla karakterize edilen sistemdir.
Topal Standart sisteminde, hem altın hem de gümüş paralar sınırsız kanuni ödeme gücüne sahip olmaya devam eder. Ancak gümüşün piyasa fiyatı düştüğünde sistemin tamamen gümüş standardına dönmesini engellemek için gümüşün serbest darp (vatandaşın darphaneye metal götürüp para bastırması) hakkı kaldırılır. Bu durum sistemi 'tek ayağı üzerinde duran' bir yapıya dönüştürdüğü için 'Topal' olarak adlandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Bimetalizm ve Gresham Yasası ilişkisini analiz etme
Piyasa fiyatı darphane fiyatından sapan (aşırı değerlenen) metal 'kötü para' haline gelir ve 'iyi parayı' (piyasada değerli olanı) piyasadan kovar.
Sistemin sürdürülebilirliği için piyasa ve darphane rasyolarının uyumlu olması gerekir.
2
Gümüşün değer kaybı durumunda sistemin tepkisini belirleme
Gümüş piyasada ucuzladığında darphaneye gümüş getirilip altın alınmak istenir, bu da altın rezervlerini eritir.
Gresham Yasası'nın yıkıcı etkisinden korunmak için gümüşün sınırsız üretimi durdurulmalıdır.
3
Hibrit sistemin tanımını yapma
Altın serbestçe darp edilmeye devam ederken, gümüşün sadece devlet tarafından sınırlı miktarda basılması (serbest darp hakkının sonu) Topal Standart'ı oluşturur.
Bu sistem gümüşün ödeme gücünü korurken 'kötü para' olarak sistemi istila etmesini engeller.

Key Concept

Topal Standart (Limping Standard)

Practice More

Latin Para Birliği'nin 1870'lerde gümüş darpını durdurarak Topal Standart'a geçiş sürecini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 8Question →

19.19. yüzyılın son çeyreğinde bimetalizm sistemini uygulayan ülkelerin, gümüşün piyasa değerindeki aşırı düşüşün para arzında yarattığı istikrarsızlığı önlemek amacıyla gümüşün serbestçe darp edilme (free coinage) hakkını kaldırdıkları, ancak dolaşımdaki gümüş paraların sınırsız kanuni ödeme gücünü (legal tender) korudukları hibrit para sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Topal Standart

Answer

Bimetalizmden altın monometalizmine geçiş aşamasında gümüşün serbest darp hakkının kaldırılmasına rağmen ödeme gücünün korunması 'Topal Standart' olarak tanımlanır.
Doğru yanıt olan sistem, bimetalizmin sürdürülemez hale gelmesiyle ortaya çıkmıştır. Devlet, gümüşün piyasayı istila etmesini engellemek için yeni gümüş paraların basılmasını (serbest darp) yasaklamış; ancak mevcut gümüşlerin değerini korumak için onların borç ödemelerinde kullanılmasını engellememiştir. Bir metalin (altın) 'tam kapasite', diğerinin (gümüş) ise 'kısıtlı' işlev gördüğü bu yapıya Topal Standart denir.

Step-by-Step Solution

1
Başlangıç durumunu analiz etme
Bimetalizm sisteminde hem altın hem gümüş serbestçe darp edilebilir ve sınırsız ödeme gücüne sahiptir.
Sistemin temel işleyişini anlamak için bimetalizmin tanımı gereklidir.
2
Dışsal şoku değerlendirme
Gümüşün piyasa değeri darphane değerinin altına düşmüştür (MarketRatio≠MintRatioMarket Ratio \neq Mint Ratio).
Gresham Yasası uyarınca gümüşün 'kötü para' haline gelmesi sistemdeki değişimi tetikleyen unsurdur.
3
Hükümet müdahalesini belirleme
Gümüşün serbest darp hakkı kaldırılmış (yeni gümüş para basımı yasaklanmış) ancak eski gümüş paraların ödeme gücü korunmuştur.
Bu müdahale sistemi saf bimetalizmden uzaklaştırır.
4
Sistem adlandırmasını yapma
Sistem altın üzerinde tam işlerken gümüş üzerinde kısıtlı işlediği için 'Topal Standart' (Limping Standard) adını alır.
Tek metalin serbestçe basılabildiği ama iki metalin de ödeme gücüne sahip olduğu yapı literatürde bu şekilde adlandırılır.

Key Concept

Topal Standart (Limping Standard)

Hints

1
Bimetalizmden altın standardına geçişteki 'ara form'u düşünün.
2
Bu sistemde metallerden biri tam işlevseldir, diğeri ise sadece ödeme gücüne sahiptir ancak basılamaz.
3
Adını, bir ayağının (gümüşün darp hakkının) sakatlanmış olmasından alan sistemi hatırlayın.

Practice More

Bimetalizm sisteminde Gresham Yasası'nın altın ve gümüş arzı üzerindeki etkilerini inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 9Question →

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından uygulanan güncel para arzı tanımları çerçevesinde; bir tasarruf sahibinin ticari bir bankadaki vadesiz mevduat hesabında bulunan fonlarını çekerek tamamıyla bir "para piyasası fonu" satın alması durumunda, M1, M2 ve M3 para arzı büyüklükleri başlangıç durumuna göre nasıl değişir?

Show answer & explanation

Answer: M1 azalır, M2 azalır, M3 değişmez.

Answer

M1 ve M2 para arzı büyüklükleri azalırken, M3 para arzı büyüklüğü değişmez.
TCMB tanımlarına göre M1 para arzı; dolaşımdaki para ve vadesiz mevduatların toplamından oluşur. M2, M1'e vadeli mevduatların eklenmesiyle elde edilir. M3 ise M2'ye repo, para piyasası fonları ve ihraç edilen menkul kıymetlerin eklenmesiyle hesaplanır. Bir kişi vadesiz mevduatından (M1 bileşeni) para çekip para piyasası fonu (yalnızca M3 bileşeni) aldığında, M1 ve M2'nin bir parçası sistemden çıkmış olur fakat bu değer hala M3 sınırları içerisinde kaldığı için M3 toplamı sabit kalır.

Step-by-Step Solution

1
Varlıkların para arzı tanımlarındaki yerini belirleyin.
Vadesiz mevduat M1,M2M1, M2 ve M3M3 kapsamındadır. Para piyasası fonları ise yalnızca M3M3 kapsamındadır.
TCMB tanımlarına göre M1⊂M2⊂M3M1 \subset M2 \subset M3 hiyerarşisi mevcuttur.
2
Vadesiz mevduattaki azalışın etkisini analiz edin.
M1M1 ve M2M2 büyüklükleri azalır.
M1=Dolas¸ımdaki Para+Vadesiz MevduatM1 = \text{Dolaşımdaki Para} + \text{Vadesiz Mevduat} ve M2=M1+Vadeli MevduatM2 = M1 + \text{Vadeli Mevduat} olduğu için M1M1'deki bir azalış her iki toplamı da düşürür.
3
Para piyasası fonuna aktarımın M3 üzerindeki etkisini değerlendirin.
M3M3 toplamı değişmez.
M3=M2+Repo+Para Piyasası Fonları+Menkul KıymetlerM3 = M2 + \text{Repo} + \text{Para Piyasası Fonları} + \text{Menkul Kıymetler} denkleminde, M2M2'deki azalış para piyasası fonundaki aynı miktarlı artışla dengelenir.

Key Concept

Para arzı tanımları (M1, M2, M3) arasındaki iç içe (hiyerarşik) yapı.
Question 10Question →

Altın ve gümüşün yasal ödeme aracı olarak kabul edildiği çift metal para sisteminin (bimetalizm) uygulandığı bir ekonomide; resmi darphane oranı 1 Altın=15 Gu¨mu¨s¸1 \text{ Altın} = 15 \text{ Gümüş} olarak belirlenmişken, serbest piyasadaki cari fiyatlar 1 Altın=17 Gu¨mu¨s¸1 \text{ Altın} = 17 \text{ Gümüş} seviyesine yükselmiştir.

Buna göre, Gresham Yasası'nın işleyiş mekanizması dikkate alındığında söz konusu ekonomide aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Show answer & explanation

Answer: Altının piyasada daha değerli hale gelmesi nedeniyle piyasadan (dolaşımdan) çekilmesi ve gümüşün dolaşımda kalması

Answer

Piyasa değeri resmi darphane değerinden yüksek olan altın (iyi para) dolaşımdan çekilerek yastık altına gider veya ihraç edilir; buna karşılık piyasa değeri yasal değerinden düşük olan gümüş (kötü para) piyasada kalır.
Verilen senaryoda altının piyasa değeri (1:171:17), resmi darphane değerinden (1:151:15) daha yüksektir. Bu durum altının piyasada 'eksik değerlendiğini' gösterir ve onu 'iyi para' yapar. Gümüş ise darphanede piyasaya göre daha değerli kabul edildiği için 'aşırı değerlenmiş' yani 'kötü para' konumundadır. Gresham Yasası gereği, insanlar ödemelerinde değersiz olan gümüşü kullanırken, değerli olan altını eritip satmayı veya biriktirmeyi tercih ederler, sonuç olarak altın dolaşımdan çekilir.

Step-by-Step Solution

1
Darphane ve piyasa oranlarının karşılaştırılması
Darphane 1:151:15, Piyasa 1:171:17 olarak verilmiştir.
Hangi metalin 'iyi para' hangisinin 'kötü para' olduğunu belirlemek için bu karşılaştırma zorunludur.
2
Metallerin nispi değerlerinin analizi
Altın piyasada 17 birim gümüş ederken darphanede sadece 15 birim etmektedir. Dolayısıyla altın 'eksik değerlenmiş' (iyi para), gümüş ise 'aşırı değerlenmiş' (kötü para) konumundadır.
Yasal değeri piyasa değerinden düşük kalan metal 'iyi para' olarak tanımlanır.
3
Gresham Yasası'nın uygulanması
Kötü para (gümüş) iyi parayı (altın) piyasadan kovar.
Rasyonel bireyler, piyasada daha değerli olan altını ödemelerde kullanmak yerine biriktirmeyi (hoarding) veya eritmeyi tercih ederler; borçlarını ise yasal olarak aşırı değerlenmiş olan gümüş ile öderler.

Key Concept

Gresham Yasası: Kötü para iyi parayı kovar.
Question 11Question →

İktisat literatüründe paranın taşıması gereken temel özellikler dikkate alındığında; paranın her biriminin fiziksel, kimyasal ve nominal açıdan özdeş olması gerektiğini ifade eden özelliğin ihlal edilmesi piyasada "kötü paranın iyi parayı kovması" sürecine (Gresham Yasası) zemin hazırlamaktadır. Piyasada para birimleri arasında "seçiciliğe" yol açarak işlem maliyetlerini artıran bu durum, paranın aşağıdaki hangi özelliğinin eksikliğinden kaynaklanmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Benzeşlik (Homojenlik)

Answer

Benzeşlik (Homojenlik)
Benzeşlik (Homojenlik) özelliği, paranın her bir biriminin nominal değeri aynıyken fiziksel ve kimyasal kompozisyonunun da aynı olmasını sağlar. Bu özellik sağlandığında, piyasadaki aktörler parayı kabul ederken "bu para diğerinden daha mı kaliteli?" şeklinde bir seçicilik yapmak zorunda kalmazlar. Bu da güveni artırır ve işlem maliyetlerini minimize eder. Benzeşlik özelliğinin ihlali, Gresham Yasası'nın (kötü paranın iyi parayı kovması) temel fiziksel nedenidir.

Step-by-Step Solution

1
Paranın birimlerinin fiziksel ve kimyasal açıdan özdeş olmamasının sonuçlarını analiz etme
Birimler arasındaki fark (heterojenlik), piyasa aktörlerinin daha kaliteli veya değerli olan birimi saklamasına (iyi para) ve kalitesiz olanı elden çıkarmasına (kötü para) neden olur.
Bu durum Gresham Yasası olarak bilinir ve doğrudan paranın homojenlik özelliğiyle ilgilidir.
2
İşlem maliyetleri ve seçicilik arasındaki ilişkiyi kurma
Eğer para birimleri özdeş değilse, her işlemde paranın kalitesinin kontrol edilmesi gerekir.
Bu kontrol süreci "seçiciliğe" ve dolayısıyla zaman/emek kaybı şeklinde yansıyan yüksek işlem maliyetlerine yol açar.
3
Tanımlanan niteliğin iktisadi terim karşılığını belirleme
Paranın her biriminin kalite, şekil ve içerik bakımından özdeş olması durumu "Benzeşlik" (Homojenlik) olarak adlandırılır.
Soruda eksikliği vurgulanan ve Gresham Yasası'na zemin hazırlayan temel özellik budur.

Key Concept

Paranın Benzeşlik (Homojenlik) Özelliği
Estimated Time:2m 0s
Question 12Question →

Paranın fonksiyonları arasındaki hiyerarşik ilişki ve ekonomik istikrarsızlık dönemlerindeki işleyişleri dikkate alındığında; paranın 'değer ölçüsü' (hesap birimi) ve 'değer depolama' (servet biriktirme) fonksiyonları arasındaki temel ayrım ile bu fonksiyonların enflasyonist süreçlerdeki aşınma sırası hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yüksek enflasyonist süreçlerde paranın 'değer depolama' fonksiyonu, 'hesap birimi' fonksiyonundan daha önce yitirilir; çünkü paranın servet biriktirme aracı olarak kullanılabilmesi satın alma gücündeki istikrara doğrudan bağlıyken, hesap birimi fonksiyonu bir süre daha nominal bir referans noktası olarak hizmet etmeye devam edebilir.

Answer

Yüksek enflasyon dönemlerinde 'değer depolama' fonksiyonu, 'hesap birimi' fonksiyonundan önce yitirilir; çünkü servet biriktirme fonksiyonu satın alma gücü istikrarına çok daha duyarlıdır.
Doğru cevap, yüksek enflasyon süreçlerinde paranın fonksiyonlarının yitirilme sırasını doğru analiz etmektedir. Bir ekonomide para, satın alma gücünü hızla kaybettiğinde rasyonel bireyler servetlerini o para biriminde tutmaktan vazgeçerler (değer depolama fonksiyonu biter). Ancak fiyatların karşılaştırılması ve etiketlenmesi (hesap birimi) için yerli para, menü maliyetleri ve alışkanlıklar nedeniyle bir süre daha kullanılmaya devam eder. Bu durum para teorisinde fonksiyonların 'erozyon hiyerarşisi' olarak adlandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Paranın dört temel fonksiyonunu (Değişim, Değer Ölçüsü, Değer Depolama, Ertelenmiş Ödemeler) tanımlayın.
Fonksiyonların ekonomik sistemdeki rolleri belirlenir.
Sorunun teorik çerçevesini kurmak için gereklidir.
2
Enflasyonun paranın satın alma gücü üzerindeki etkisini analiz edin.
Paranın gelecekteki satın alma gücü (servet biriktirme özelliği) hızla azalır.
Enflasyonun hangi fonksiyonu ilk önce etkileyeceğini anlamak için kritiktir.
3
Değer depolama ve hesap birimi fonksiyonlarını karşılaştırın.
Değer depolama 'reel' bir koruma beklerken, hesap birimi 'nominal' bir standarttır.
Fonksiyonların aşınma hızlarındaki farkın nedenini açıklar.
4
Hiyerarşik aşınma sırasını belirleyin.
Değer Depolama > Ertelenmiş Ödemeler > Hesap Birimi > Değişim Aracı (genellikle bu sıra izlenir).
Çok zor seviyedeki bir soruda beklenen sentez aşamasıdır.

Key Concept

Paranın Fonksiyonlarının Hiyerarşik Hassasiyeti

Hints

1
Enflasyonun paranın 'gelecekteki gücü' ile 'etiketleme aracı' olma özelliği üzerindeki etkilerini ayrı düşünün.

Practice More

Hiperenflasyon dönemlerinde paranın 'değişim aracı' fonksiyonunun neden en son terk edilen fonksiyon olduğunu araştırınız.
Estimated Time:3m 0s
Question 13Question →

Takas (barter) ekonomilerinde, bir malın başka bir mal ile doğrudan değiştirilebilmesi için gereken "ihtiyaçların karşılıklı çakışması" zorunluluğunu ortadan kaldırarak alışveriş işlemlerini kolaylaştıran paranın temel fonksiyonu aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Değişim (mübadele) aracı olması

Answer

Paranın ihtiyaçların karşılıklı çakışması zorunluluğunu ortadan kaldıran fonksiyonu değişim (mübadele) aracı olmasıdır.
Paranın değişim (mübadele) aracı olma fonksiyonu, malın mal ile değiştirildiği takas sistemindeki 'ihtiyaçların karşılıklı çakışması' zorunluluğunu ortadan kaldırır. Bu sayede bireyler, ellerindeki malı önce paraya çevirip sonra bu para ile istedikleri malı alabilirler, bu da işlem maliyetlerini ve zaman kaybını ciddi ölçüde azaltır.

Step-by-Step Solution

1
Takas ekonomisinin temel kısıtını belirlemek.
Takas sisteminde ticaretin gerçekleşmesi için iki tarafın da birbirinin elindeki malı aynı anda istiyor olması gerekir (ihtiyaçların karşılıklı çakışması).
Soruda sorulan problemin kaynağını anlamak için gereklidir.
2
Paranın bu probleme getirdiği çözümü analiz etmek.
Para, herkes tarafından kabul edilen ortak bir varlık olduğu için tarafların birbirlerinin mallarına doğrudan ihtiyaç duymasına gerek kalmaz; para bu işlemi iki aşamalı bir sürece (satış ve alış) böler.
Paranın takas üzerindeki teknik üstünlüğünü saptamak için gereklidir.
3
Fonksiyonu tanımlamak.
Bu kolaylaştırıcı işlev, paranın 'Değişim (Mübadele) Aracı' olma fonksiyonu olarak adlandırılır.
Doğru terminolojik karşılığı bulmak için gereklidir.

Key Concept

Paranın Fonksiyonları: Değişim Aracı

Hints

1
Takas sisteminde bir ayakkabı tamircisinin ekmek alabilmesi için ekmeği olan birinin aynı zamanda ayakkabı tamirine ihtiyaç duyması gerekir.
2
Paranın bir ödeme aracı olarak kabul edilmesi, bu 'karşılıklı ihtiyaç' zorunluluğunu nasıl etkiler?

Practice More

Paranın hiyerarşik olarak hangi fonksiyonunun diğerlerinden önce geldiğini (asli fonksiyonlar) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 14Question →

Para sistemlerinin tarihsel evrimi sürecinde ortaya çıkan para çeşitlerinin (mal, temsili ve kaydi para) işleyiş mekanizmaları ve modern finansal sistemdeki iktisadi sonuçları dikkate alındığında, bu para türleri arasındaki yapısal farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Temsili para sisteminde para arzı dolaşımdaki sertifikaların karşılığı olan değerli metal stoku ile sınırlıyken; kaydi para sisteminde para arzı, rezerv oranları ve nakit tercihine bağlı olarak parasal tabanın bir çarpan vasıtasıyla genişlemesi sonucunda oluşur.

Answer

Temsili para sisteminde para arzının sınırı fiziksel metal stokuyken, kaydi para sisteminde bu sınır çarpan mekanizmasıyla parasal tabanın üzerine çıkar.
Temsili para sisteminde dolaşımdaki her birim paranın kasada %100\%100 oranında fiziksel bir karşılığı (altın/gümüş) bulunması zorunludur, bu nedenle para arzı metal stokuyla sınırlıdır. Buna karşılık modern kaydi para sisteminde bankalar topladıkları mevduatın sadece küçük bir kısmını rezerv olarak tutup geri kalanını kredi olarak vererek (kısmi rezerv), parasal tabanın katları kadar para yaratabilirler.

Step-by-Step Solution

1
Para türlerinin karşılık oranlarını analiz etme
Temsili para %100\%100 değerli metal karşılığı ile çalışırken, kaydi para kısmi rezerv sistemine dayanır.
Para arzının fiziksel stokla mı yoksa finansal genişlemeyle mi belirlendiğini anlamak için bu ayrım kritiktir.
2
Para arzı oluşturma mekanizmasını değerlendirme
Temsili parada para arzı metal stokuna eşittir (M=AltınM = Altın), kaydi parada ise para arzı çarpan ile parasal tabanın çarpımıdır (M=m×HM = m \times H).
Kaydi paranın çarpan etkisiyle genişleyebilme özelliği, onu temsili paradan ayıran en temel makroekonomik farktır.
3
Kurumsal rolleri belirleme
Mal ve temsili para daha çok doğal veya yasal kısıtlara bağlıyken, kaydi para ticari bankaların kredi yaratma süreciyle ortaya çıkar.
Para yaratma yetkisinin merkez bankası dışındaki kurumlara (ticari bankalar) dağılması kaydi para sisteminin özüdür.

Key Concept

Para Arzı Belirlenimi: Karşılık Sistemleri ve Çarpan Mekanizması

Hints

1
Paranın arkasında bir fiziksel varlık olup olmadığını ve paranın kim tarafından (devlet mi, banka mı) yaratıldığını düşünün.
2
Temsili para sisteminde 'banka notu' (banknot) ile kasadaki altın arasındaki %100\%100 oranındaki ilişkiyi hatırlayın.
3
Modern sistemde vadesiz mevduatların (kaydi para) kredi verme yoluyla nasıl 'yoktan' var edildiğini ve bunun çarpanla ilişkisini analiz edin.

Practice More

Gresham Yasası'nın mal para sistemlerindeki işleyişi ile kaydi para yaratımındaki 'sızıntı' (nakit tercih oranı) kavramlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 15Question →

Ekonomik işlemlerde ödeme kolaylığı sağlaması amacıyla, bir değişim aracının değer kaybına uğramadan daha küçük alt birimlere ayrılabilmesi özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bölünebilirlik

Answer

Paranın değer kaybına uğramadan küçük birimlere ayrılabilmesi özelliği bölünebilirlik olarak adlandırılır.
Bölünebilirlik özelliği, paranın her türlü ekonomik işlemde (özellikle küçük tutarlı alışverişlerde) kullanılabilmesini sağlayan, değerini yitirmeden alt birimlere (kuruş, cent vb.) ayrılabilme kabiliyetidir.

Step-by-Step Solution

1
Paranın günlük hayattaki kullanım senaryolarını düşünmek
Alışverişlerde her zaman paranın tam değeri kadar ürün alınmaz, para üstü verilmesi veya küçük tutarlı ödemeler yapılması gerekir.
Paranın fonksiyonel bir değişim aracı olabilmesi için esnek bir yapıda olması şarttır.
2
Tanımlanan özelliğin kavramsal karşılığını bulmak
Değer kaybı yaşamadan alt birimlere ayrılma gerekliliği 'bölünebilirlik' (divisibility) kavramına karşılık gelir.
Bu özellik sayesinde bir ana para birimi (örneğin 1 Türk Lirası) daha küçük kuruşlara bölünerek her türlü işlemde kullanılabilir.

Key Concept

Paranın Temel Özellikleri

Hints

1
Paranın küçük tutarlı alışverişlerde nasıl kullanıldığını düşünün.
2
Bir bütünün parçalarına ayrılmasına ne denir?
3
Örneğin, bir altının gramlara bölünmesi bu özelliğin bir gereğidir.

Practice More

Paranın homojenlik özelliği ile Gresham Yasası arasındaki ilişkiyi incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olabilir.
Estimated Time:30s
Question 16Question →

İktisadi sistemlerde mal ve hizmet çeşitliliği arttıkça, mallar arasındaki değişim oranlarının (nispi fiyatların) takibi zorlaşmaktadır. Paranın 'hesap birimi' olma fonksiyonu, her malın fiyatını ortak bir payda üzerinden tanımlayarak bu karmaşıklığı giderir. Belirli bir piyasada işlem gören mal sayısı 12'den 15'e yükseldiğinde, paranın hesap birimi fonksiyonu sayesinde ekonominin kaçındığı 'ekstra fiyat bilgisi' yükündeki (trampa ve para sistemi fiyat sayıları arasındaki farktaki) artış miktarı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 36

Answer

İki durum arasındaki fiyat sayısı tasarrufu farkı olan 36 değeri doğrudur.
Paranın hesap birimi fonksiyonu, ekonomideki toplam fiyat sayısını n(n−1)2\frac{n(n-1)}{2}'den n−1n-1'e düşürür. n=12n=12 için tasarruf 5555 iken, n=15n=15 için tasarruf 9191 birimdir. Bu iki tasarruf düzeyi arasındaki fark 36 olup, mal çeşitliliği arttıkça paranın bilgi maliyetlerini ne kadar büyük bir hızla azalttığını göstermektedir.

Step-by-Step Solution

1
Mal sayısı n=12n=12 iken her iki sistemdeki fiyat sayılarını ve aradaki farkı hesaplamak.
Trampa: 12×112=66\frac{12 \times 11}{2} = 66; Para: 12−1=1112 - 1 = 11. Fark: 66−11=5566 - 11 = 55.
Başlangıç durumundaki fiyat bilgisi tasarrufunu belirlemek için.
2
Mal sayısı n=15n=15 iken her iki sistemdeki fiyat sayılarını ve aradaki farkı hesaplamak.
Trampa: 15×142=105\frac{15 \times 14}{2} = 105; Para: 15−1=1415 - 1 = 14. Fark: 105−14=91105 - 14 = 91.
Yeni durumdaki fiyat bilgisi tasarrufunu belirlemek için.
3
İki durum arasındaki fark (tasarruf) artışını bulmak.
91−55=3691 - 55 = 36.
Ekonomide mal çeşitliliği arttıkça paranın hesap birimi fonksiyonunun sağladığı ek avantajı hesaplamak için.

Key Concept

Paranın Hesap Birimi (Değer Ölçüsü) Fonksiyonu ve İşlem Maliyetleri

Hints

1
Trampa ekonomisinde fiyat sayısı formülünü n(n−1)2\frac{n(n-1)}{2} olarak hatırlayın.
2
Para sisteminde ise mal sayısı nn olduğunda, tüm mallar tek bir para birimi ile ifade edildiği için toplam n−1n-1 adet fiyat bulunur.
3
Önce 12 mal için iki sistem arasındaki farkı bulun, sonra 15 mal için aynısını yapın ve bu iki fark arasındaki değişimi hesaplayın.

Practice More

Mal sayısının sonsuza gittiği bir durumda, paranın hesap birimi fonksiyonunun işlem maliyetleri üzerindeki etkisini limit kavramı ile analiz ediniz.

Alternative Method

Matematiksel olarak tasarruf fonksiyonu f(n)=(n−1)(n−2)2f(n) = \frac{(n-1)(n-2)}{2} şeklinde basitleştirilebilir. Bu durumda f(15)−f(12)f(15) - f(12) işlemini yaparak doğrudan sonuca ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 17Question →

Ekonomide ödemelerin fiziksel banknot veya madeni para kullanımı yerine, banka hesapları arasındaki rakamsal transferler aracılığıyla gerçekleştirilmesini sağlayan ve fiziksel bir varlığı olmayan para türü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kaydi para

Answer

Banka hesaplarındaki rakamsal transferler aracılığıyla kullanılan ve fiziksel varlığı olmayan para türü kaydi paradır.
Doğru yanıt olan kaydi para, modern ekonomilerde bankacılık sistemi içinde yaratılan ve vadesiz mevduatlar üzerinden çek, banka kartı veya elektronik transferler (EFT/Havale) yoluyla el değiştiren, fiziksel formu bulunmayan paradır.

Step-by-Step Solution

1
Paranın fiziksel yapısını analiz etme
Soruda paranın fiziksel bir varlığının olmadığı ve sadece rakamsal transferlerle kullanıldığı belirtilmiştir.
Kaydi parayı diğer fiziksel para türlerinden (mal, temsili, madeni) ayıran temel özellik budur.
2
Kavramsal eşleştirme yapma
Banka hesapları üzerindeki kayıtlarla (mevduatlarla) oluşturulan paraya iktisat literatüründe kaydi para denir.
Bu para türü ticari bankalar tarafından mevduat kabulü ve kredi verme süreçlerinde yaratılır.

Key Concept

Kaydi Para (Banka Parası)

Hints

1
Paranın fiziksel olarak cüzdanda taşınmadığı, sadece banka hesap özetlerinde görüldüğü durumu düşünün.
2
Bu para türü ticari bankalar tarafından 'kayıt' altına alınarak oluşturulur.

Practice More

Kaydi paranın para arzı tanımları (M1, M2) içerisindeki yerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 18Question →

Paranın, bugünkü satın alma gücünü geleceğe taşıma imkanı vermesi ve ekonomik birimlerin servetlerini en likit formda saklamalarına olanak tanıması, paranın aşağıdaki fonksiyonlarından hangisi ile ifade edilir?

Show answer & explanation

Answer: Değer muhafaza aracı

Answer

Paranın satın alma gücünü geleceğe taşıma ve servet saklama özelliği 'Değer muhafaza aracı' fonksiyonu olarak tanımlanır.
Doğru cevap olan değer muhafaza aracı fonksiyonu, paranın satın alma gücünü zamana yayma ve ekonomik birimlere servetlerini nakit olarak tutma imkanı tanıyan temel özelliğidir. Para, nominal değerini koruduğu ve işlem maliyeti olmaksızın her an değişim aracı olarak kullanılabildiği için en likit değer muhafaza aracıdır.

Step-by-Step Solution

1
Paranın zaman boyutundaki işlevini analiz et.
Soruda paranın 'bugünkü satın alma gücünü geleceğe taşıma' özelliği vurgulanmaktadır.
Paranın fonksiyonları; anlık (değişim), ölçümsel (hesap birimi) ve zamansal (değer muhafaza) olarak ayrılır.
2
Likidite ve servet ilişkisini değerlendir.
Para, diğer varlıklara (gayrimenkul, hisse senedi vb.) göre en likit servet saklama aracıdır.
Paranın nominal değerini koruyarak her an harcanabilir durumda olması, değer muhafaza fonksiyonunun bir parçasıdır.

Key Concept

Paranın Değer Muhafaza Fonksiyonu ve Likidite İlişkisi

Practice More

Enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde paranın hangi fonksiyonunun ilk olarak zayıfladığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 19Question →

Altın ve gümüşün her ikisinin de kanuni ödeme aracı olarak kabul edilmesine karşın, bu iki metal arasında devlet tarafından resmi bir değişim oranının (darphane paritesi) belirlenmediği para sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Paralel Para Sistemi

Answer

Altın ve gümüş arasında resmi bir paritenin bulunmadığı sistem Paralel Para Sistemi'dir.
Paralel para sistemi, hem altın hem de gümüşün standart para olarak kabul edildiği ancak bu metaller arasında devlet eliyle sabit bir değişim oranının (parite) kurulmadığı sistemdir. Bu sistemde altın ve gümüş paralar arasındaki değişim oranı piyasa koşullarına göre belirlendiği için Gresham Yasası (kötü paranın iyi parayı kovması) bu sistemde ortaya çıkmaz.

Step-by-Step Solution

1
Metal para sistemlerinin temel özelliklerini ayırt etme
Bimetalizm ve Paralel Para sistemlerinin her ikisinde de altın ve gümüş kanuni ödeme aracıdır.
Soruda her iki metalin de ödeme aracı olduğu belirtildiği için seçenekler bu iki sistem üzerine yoğunlaşmalıdır.
2
Resmi parite (değişim oranı) kriterini uygulama
Bimetalizmde devlet sabit bir 'darphane fiyatı' belirlerken, Paralel Para sisteminde böyle bir müdahale yoktur.
Soru kökünde resmi bir değişim oranının belirlenmediği vurgulandığı için doğru cevap ayrıştırılır.

Key Concept

Paralel Para Sistemi vs Bimetalizm Ayrımı
Estimated Time:45s
Question 20Question →

Çift metal para sisteminin (bimetalizm) uygulandığı bir ekonomide, altının piyasa değerinin yasal (darphane) değerinden daha yüksek bir seviyeye ulaşması durumunda, Gresham Yasası uyarınca aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Show answer & explanation

Answer: Altın piyasadan çekilerek tasarruf aracı olarak saklanır ve gümüş dolaşımda kalmaya devam eder.

Answer

Piyasa değeri yasal değerinden yüksek olan altın (iyi para) piyasadan çekilerek tasarruf edilirken, piyasa değeri yasal değerinden düşük olan gümüş (kötü para) dolaşımda kalmaya devam eder.
Çift metal para sisteminde (bimetalizm), bir metalin piyasa değeri yasal (darphane) değerinden yüksekse, o metal 'iyi para' olarak adlandırılır. Gresham Yasası'na göre 'kötü para iyi parayı kovar'. Bu durumda, insanlar gerçek değeri daha yüksek olan altını tasarruf amacıyla saklar veya külçe olarak kullanır; yasal değeri piyasa değerinden yüksek olan gümüşü (kötü para) ise ödemelerde kullanarak dolaşımda bırakırlar.

Step-by-Step Solution

1
Paraların piyasa ve yasal değerlerini karşılaştırarak 'iyi' ve 'kötü' para ayrımını yapın.
Altının piyasa değeri >> yasal değeri ise altın 'iyi para', gümüşün piyasa değeri << yasal değeri ise gümüş 'kötü para'dır.
Yasal olarak düşük değer biçilen (undervalued) metal iyi para, yüksek değer biçilen (overvalued) metal kötü paradır.
2
Gresham Yasası'nı ('Kötü para iyi parayı kovar') uygulayın.
Dolaşımda kalan para gümüş olur, altın piyasadan çekilir.
İnsanlar değerli olan (iyi) parayı külçe olarak saklama veya yurt dışına satma eğilimindeyken, borç ödemelerini ve harcamalarını yasal değeri daha yüksek görünen (kötü) para ile yaparlar.

Key Concept

Gresham Yasası: Kötü para iyi parayı kovar.

Practice More

Farklı bimetalizm senaryolarında (örneğin gümüşün piyasa değerinin artması) hangi metalin piyasadan çekileceğini analiz ederek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Page 1 / 4Next