Stok Yönetimi Practice Questions — KPSS İşletme

Question 1Question →

Bir üretim işletmesinin hammadde X için yıllık talebi 9.000 birimdir. İşletmenin her bir sipariş için katlandığı sabit sipariş maliyeti 200 TL ve bir birim hammaddenin yıllık elde bulundurma maliyeti 10 TL'dir. İşletmenin yılda 360 gün faaliyet gösterdiği varsayılmaktadır.

Buna göre, işletmenin stok maliyetlerini minimize eden Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) ve optimal şartlarda iki sipariş arasında geçmesi gereken süre (gün) sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

300 birim - 12 gün

450 birim - 18 gün

600 birim - 24 gün

600 birim - 15 gün

900 birim - 36 gün

Show answer & explanation

Answer: 600 birim - 24 gün

Answer

İşletmenin Ekonomik Sipariş Miktarı 600 birim ve iki sipariş arasındaki süre 24 gündür.

Stok maliyetlerini minimize eden Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) formülü

ESM = \sqrt{\frac{2DS}{H}}

şeklindedir. Verilen değerler yerine konulduğunda

ESM = \sqrt{\frac{2 \times 9.000 \times 200}{10}} = \sqrt{360.000} = 600

birim bulunur. Yılda verilmesi gereken sipariş sayısı

N = \frac{9.000}{600} = 15

adettir. 360 günlük çalışma yılında iki sipariş arası süre

T = \frac{360}{15} = 24

gün olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) formülünü uygulama

ESM = \sqrt{\frac{2 \times 9.000 \times 200}{10}} = \sqrt{360.000} = 600

birim

Stok maliyetlerini (sipariş ve elde bulundurma) minimize eden optimal sipariş miktarını bulmak için.

2

Yıllık sipariş sayısını hesaplama

N = \frac{9.000}{600} = 15

sipariş/yıl

İki sipariş arasındaki süreyi bulabilmek için öncelikle yılda kaç kez sipariş verileceğini belirlemek gerekir.

3

İki sipariş arasındaki süreyi hesaplama

T = \frac{360}{15} = 24

gün

Yıllık çalışma gün sayısını sipariş sayısına bölerek, her bir sipariş döngüsünün kaç gün sürdüğünü bulmak için.

Key Concept

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) ve Yeniden Sipariş Süresi

Question 2Question →

Bir ticaret işletmesi, tedarik zincirindeki olası aksamaları ve talep dalgalanmalarını dikkate alarak optimum stok yönetimi politikası uygulamaktadır. İşletmenin perakende satışını yaptığı belirli bir ürüne ilişkin yıllık talebi $28.800$ birim olup, işletme yılda $360$ gün faaliyet göstermektedir. Tedarikçi firmanın verilen siparişi teslim etme süresi (tedarik süresi) $10$ gündür.

İşletme yönetimi, tedarik sürecinde yaşanabilecek olası gecikmeler nedeniyle stoksuz kalma maliyetine katlanmamak için, deposunda sürekli olarak $500$ birim emniyet stoku bulundurma kararı almıştır.

Buna göre işletmenin bu ürün için belirlemesi gereken 'Yeniden Sipariş Noktası' aşağıdakilerden hangisidir?

300

500

800

1.289

1.300

Show answer & explanation

Answer: $1.300$

Answer

İşletmenin belirlemesi gereken Yeniden Sipariş Noktası

1.300

birimdir.

Yeniden Sipariş Noktası (ROP), siparişin verilmesi gereken anı miktar cinsinden gösteren bir kontrol düzeyidir. Formülü: ROP = (Günlük Talep

\times

Tedarik Süresi) + Emniyet Stoku şeklindedir. Soruda işletmenin yıllık talebi

28.800

ve çalışma gün sayısı

360

olarak verildiği için günlük talep

28.800 / 360 = 80

birimdir. Siparişlerin teslim süresi

10

gün olduğundan bu sürede

80 \times 10 = 800

birim ürün satılacaktır. Güvence payı olarak elde tutulan

500

birim emniyet stoku da eklendiğinde ROP =

800 + 500 = 1.300

birim olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1

Günlük ortalama talebi hesapla.

28.800 / 360 = 80

birim/gün.

Tedarik süresi boyunca stoktan ne kadar ürün çıkacağını bulabilmek için bir günde tüketilen miktarın bilinmesi gerekir.

2

Tedarik süresi (teslimat süresi) boyunca beklenen talebi hesapla.

80 \text{ birim/g\u00fcn} \times 10 \text{ g\u00fcn} = 800

birim.

Yeni sipariş verilip depoya ulaşana kadar geçen sürede satılacak/tüketilecek ürün miktarını belirlemek içindir.

3

Yeniden Sipariş Noktasını (ROP) bulmak için beklenen talebe emniyet stokunu ekle.

800 + 500 = 1.300

birim.

İşletme olası dalgalanmalara karşı

500

birim ek stok tuttuğundan, stok seviyesi

1.300

'e düştüğünde sipariş verilmelidir ki sipariş geldiğinde elde tam

500

birim emniyet stoku kalmış olsun.

Key Concept

Yeniden Sipariş Noktası (ROP) ve Emniyet Stoku İlişkisi

Question 3Question →

Bir tıbbi cihaz üreticisi, montaj hattında kullandığı özel bir parçadan yılda $24.000$ adet tüketmektedir. İşletme yılda $300$ gün faaliyet göstermektedir.

Bu parça için tedarikçiye verilen her siparişin sabit maliyeti $150\text{ TL}$ , bir parçanın işletmeye yıllık elde bulundurma maliyeti ise $5\text{ TL}$ 'dir. Siparişlerin işletmeye ulaşma süresi (tedarik süresi) $4$ gün olup, işletme üretimde aksama yaşamamak için $200$ birim emniyet stoku tutma politikası benimsemiştir.

Buna göre, bu parça için Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) ve Yeniden Sipariş Noktası (YSN) sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

\text{ESM} = 1.200 \text{ birim}, \text{YSN} = 520 \text{ birim}

\text{ESM} = 1.200 \text{ birim}, \text{YSN} = 320 \text{ birim}

\text{ESM} = 6.000 \text{ birim}, \text{YSN} = 520 \text{ birim}

\text{ESM} = 1.200 \text{ birim}, \text{YSN} = 200 \text{ birim}

\text{ESM} = 6.000 \text{ birim}, \text{YSN} = 320 \text{ birim}

Show answer & explanation

Answer: $\text{ESM} = 1.200 \text{ birim}, \text{YSN} = 520 \text{ birim}$

Answer

Ekonomik Sipariş Miktarı 1.200 birim ve Yeniden Sipariş Noktası 520 birimdir.

Ekonomik Sipariş Miktarı formülü

\sqrt{\frac{2 \cdot D \cdot S}{H}}

şeklindedir. Verilenleri yerine koyduğumuzda

\sqrt{\frac{2 \cdot 24.000 \cdot 150}{5}} = \sqrt{1.440.000} = 1.200

birim bulunur. Yeniden Sipariş Noktası (YSN) ise tedarik süresi boyunca beklenen talep ile emniyet stokunun toplamıdır. Günlük talep

24.000 / 300 = 80

birimdir. Formülden

\text{YSN} = (80 \cdot 4) + 200 = 320 + 200 = 520

birim olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1

Ekonomik Sipariş Miktarını (ESM) hesaplama

\sqrt{\frac{2 \cdot 24.000 \cdot 150}{5}} = \sqrt{1.440.000} = 1.200

birim

Optimum sipariş miktarını bulmak için yıllık talep, sipariş maliyeti ve elde bulundurma maliyeti ESM formülünde yerine konur.

2

Günlük talebi (d) belirleme

24.000 / 300 = 80

birim/gün

Tedarik süresi (teslim süresi) boyunca günlük ne kadar stok tüketileceğini bulmak için toplam talep faaliyet gününe bölünür.

3

Yeniden Sipariş Noktasını (YSN) hesaplama

(80 \cdot 4) + 200 = 320 + 200 = 520

birim

Siparişin ulaşması için geçen süredeki beklenen tüketim ile emniyet stoku toplanarak yeni siparişin verilmesi gereken stok düzeyi bulunur.

Key Concept

Ekonomik Sipariş Miktarı ve Yeniden Sipariş Noktası Modeli

Question 4Question →

Bir teknoloji mağazası zinciri, ithal ettiği özel bir dizüstü bilgisayar modelinin stoklarını yönetmektedir. Bu model için öngörülen yıllık talep $14.400$ adettir. Mağaza yılın $360$ günü faaliyet göstermektedir. Ürünün yurt dışından sipariş edilip mağaza depolarına ulaşması ortalama $12$ gün sürmektedir. İşletme yönetimi, tedarik zincirinde yaşanabilecek olası aksaklıkları göz önüne alarak, $8$ günlük satış miktarı kadar emniyet stoku bulundurmayı politika olarak benimsemiştir.

Buna göre, bu dizüstü bilgisayar modeli için yeniden sipariş noktası kaç adet olmalıdır?

160

320

480

800

960

Show answer & explanation

Answer: 800

Answer

İşletmenin bu dizüstü bilgisayar modeli için belirlemesi gereken yeniden sipariş noktası 800 adettir.

Yeniden sipariş noktası (ROP), tedarik süresi boyunca gerçekleşmesi beklenen talep ile emniyet stokunun toplamından oluşur. İlk olarak günlük talep (

14.400 / 360

)

40

adet olarak bulunur. Ürünün tedarik süresi olan

12

gün boyunca beklenen talep

40 \times 12 = 480

adettir. İşletmenin elinde bulundurmak istediği

8

günlük emniyet stoku ise

40 \times 8 = 320

adettir. Toplamda depo seviyesi

480 + 320 = 800

adete düştüğünde sipariş verilmelidir.

Step-by-Step Solution

1

Günlük satış miktarını (talebi) hesaplamak.

14.400 / 360 = 40

adet/gün.

Emniyet stokunu ve tedarik süresince beklenen satış miktarını bulabilmek için öncelikle günlük kullanım hızının bilinmesi gerekir.

2

Tedarik (teslim) süresi boyunca gerçekleşmesi beklenen talebi hesaplamak.

40 \times 12 = 480

adet.

Sipariş verildikten sonra mallar fiziksel olarak depoya ulaşana kadar geçecek

12

günlük sürede ihtiyaç duyulacak asgari ürün miktarını belirlemek içindir.

3

Politika gereği tutulacak emniyet stoku miktarını hesaplamak.

40 \times 8 = 320

adet.

İşletme, olası aksaklıklara karşı

8

günlük satış miktarına eşdeğer bir stok bulundurmayı hedeflemiştir.

4

Yeniden sipariş noktasını (ROP) bulmak için teslim süresi talebi ile emniyet stokunu toplamak.

480 + 320 = 800

adet.

Depodaki stoklar, sadece tedarik süresindeki talebi ve emniyet stokunu karşılayacak düzeye (toplam

800

adet) indiğinde yeni sipariş verilmelidir.

Key Concept

Yeniden Sipariş Noktası ve Emniyet Stoku

Question 5Question →

Stok yönetiminde Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) yaklaşımı, stoklarla ilgili katlanılan maliyetleri en aza indirmeyi hedefler. Bir üretim işletmesinin yönetimi, yıl içindeki sipariş verme sıklığını azaltmak amacıyla hammadde alımlarında bir defada sipariş edilen ürün miktarını (parti büyüklüğünü) önemli ölçüde artırma kararı almıştır. Yıllık toplam hammadde talebinin sabit olduğu kabul edilmektedir.

Diğer tüm değişkenlerin sabit kaldığı varsayımı altında, sipariş miktarının artırılmasının işletmenin stok maliyetleri ve nakit döngüsü üzerindeki beklenen etkisi aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Sipariş verme maliyetleri azalır, stok bulundurma maliyetleri artar ve ortalama stok düzeyi yükseleceği için nakit döngüsü uzar.

Sipariş verme maliyetleri azalır, stok bulundurma maliyetleri artar ancak stok devir hızı artacağı için nakit döngüsü kısalır.

Sipariş verme maliyetleri artar, stok bulundurma maliyetleri azalır ve azalan stok maliyeti sayesinde nakit döngüsü kısalır.

Sipariş verme maliyetleri azalır, stok bulundurma maliyetleri artar ancak stoklar asit-test oranında hesaba katılmadığından likidite döngüsü etkilenmez.

Hem sipariş verme hem de stok bulundurma maliyetleri artar, bu durum işletmenin faaliyet kaldıracını olumsuz yönde etkiler.

Show answer & explanation

Answer: Sipariş verme maliyetleri azalır, stok bulundurma maliyetleri artar ve ortalama stok düzeyi yükseleceği için nakit döngüsü uzar.

Answer

Sipariş miktarının artırılması sipariş verme maliyetlerini azaltırken, elde bulundurma maliyetlerini artırır ve stokta kalma süresini uzatarak nakit döngüsünü uzatır.

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) modelinde sipariş verme maliyetleri ile stok bulundurma maliyetleri arasında ters yönlü bir ilişki vardır. Sipariş miktarının (parti büyüklüğünün) artırılması, yıl içindeki sipariş sayısını azaltarak sipariş verme maliyetlerini düşürür. Ancak tek seferde depoya giren ürün miktarı arttığı için ortalama stok düzeyi yükselir; bu da depolama, sigorta ve fırsat maliyeti gibi stok bulundurma maliyetlerini artırır. Ayrıca ortalama stokların artması, stokların işletmede (depoda) bekleme süresini uzatır. Nakit döngüsü, stokta kalma süresinin bir fonksiyonu olduğundan, bu sürenin uzaması işletmenin nakit döngüsünü uzatır.

Step-by-Step Solution

1

Sipariş miktarının (Q) sipariş verme maliyetlerine etkisini belirle.

Sipariş miktarı arttığında, sabit yıllık talebi karşılamak için verilmesi gereken sipariş sayısı azalır. Bu durum toplam sipariş verme maliyetlerini düşürür.

Sipariş verme maliyeti = (Yıllık Talep / Sipariş Miktarı) * Sipariş Başına Maliyet

2

Sipariş miktarının (Q) stok bulundurma maliyetlerine etkisini belirle.

Sipariş miktarı arttığında, depoda tutulan ortalama stok miktarı artar. Bu durum stok bulundurma maliyetlerini yükseltir.

Ortalama Stok = Q / 2. Elde bulundurma maliyeti = Ortalama Stok * Birim Bulundurma Maliyeti

3

Ortalama stok düzeyindeki artışın nakit döngüsüne etkisini analiz et.

Ortalama stokların artması, stok devir hızını düşürür ve stokların satılana kadar depoda bekleme süresini (stokta kalma süresi) uzatır. Bu da işletmenin nakit döngüsünün uzamasına sebep olur.

Nakit Döngüsü = Stokta Kalma Süresi + Alacak Tahsil Süresi - Borç Ödeme Süresi. Stokta kalma süresi uzadığında nakit döngüsü formül gereği uzar.

Key Concept

Ekonomik Sipariş Miktarında (ESM) Maliyet Dengesi ve Nakit Döngüsü İlişkisi

Question 6Question →

Bir imalat işletmesinin temel bir hammaddeye ilişkin yıllık talebi $10.000$ birimdir. İşletmenin her bir sipariş için katlandığı sabit sipariş verme maliyeti $500 \text{ TL}$ ve hammadde başına yıllık elde bulundurma maliyeti ise $10 \text{ TL}$ 'dir. İşletme yılda $250$ gün faaliyet göstermekte olup, verilen siparişlerin tedarikçiden teslim alınması $6$ gün sürmektedir. Ayrıca işletme, olası tedarik gecikmelerine ve talep dalgalanmalarına karşı $100$ birim emniyet stoku bulundurma politikası uygulamaktadır.

Buna göre, işletmenin Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) ve Yeniden Sipariş Noktası (YSN) sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

\text{ESM} = 1.000 \text{ birim}, \text{YSN} = 340 \text{ birim}

\text{ESM} = 1.000 \text{ birim}, \text{YSN} = 240 \text{ birim}

\text{ESM} = 1.000 \text{ birim}, \text{YSN} = 100 \text{ birim}

\text{ESM} = 500 \text{ birim}, \text{YSN} = 340 \text{ birim}

\text{ESM} = 500 \text{ birim}, \text{YSN} = 240 \text{ birim}

Show answer & explanation

Answer: $\text{ESM} = 1.000 \text{ birim}, \text{YSN} = 340 \text{ birim}$

Answer

İşletmenin Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) 1.000 birim, Yeniden Sipariş Noktası (YSN) ise 340 birimdir.

Soruda istenen değerler temel stok yönetimi formülleriyle hesaplanır. Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM),

\sqrt{(2 \times 10.000 \times 500) / 10}

işlemiyle

1.000 \text{ birim}

olarak bulunur. Yeniden Sipariş Noktası (YSN) ise, tedarik süresindeki günlük tüketim (

40 \text{ birim/gün} \times 6 \text{ gün} = 240 \text{ birim}

) ile işletmenin emniyet stokunun (

100 \text{ birim}

) toplamından oluşur ve

340 \text{ birim}

sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) formülünü uygulayın:

ESM = \sqrt{\frac{2 \times D \times S}{H}}

ESM = \sqrt{\frac{2 \times 10.000 \times 500}{10}} = \sqrt{\frac{10.000.000}{10}} = \sqrt{1.000.000} = 1.000 \text{ birim}

Toplam sipariş ve elde bulundurma maliyetlerini minimize eden optimum sipariş miktarını bulmak için.

2

Günlük ortalama hammadde talebini hesaplayın.

\text{Günlük Talep} = \frac{\text{Yıllık Talep}}{\text{Çalışma Gün Sayısı}} = \frac{10.000}{250} = 40 \text{ birim/gün}

Tedarik süresi (6 gün) boyunca üretimde kullanılacak hammadde miktarını tespit etmek için.

3

Yeniden Sipariş Noktasını (YSN) hesaplayın:

YSN = (\text{Günlük Talep} \times \text{Tedarik Süresi}) + \text{Emniyet Stoku}

YSN = (40 \times 6) + 100 = 240 + 100 = 340 \text{ birim}

Sipariş verildiğinde stokların tükenmemesi ve üretimde aksama olmaması için siparişin geçilmesi gereken stok seviyesini belirlemek için.

Key Concept

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) ve Yeniden Sipariş Noktası Hesaplamaları

Question 7Question →

Stok yönetimi, işletmelerin üretim faaliyetlerini kesintisiz sürdürebilmesi ve stoklara bağlanan sermayenin maliyetini minimize edebilmesi açısından finansal yönetimin kritik unsurlarından biridir.

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) modeli ve stok yönetimi politikaları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Ekonomik Sipariş Miktarı'nın (ESM) gerçekleştiği optimum noktada, işletmenin yıllık toplam sipariş verme maliyeti ile yıllık toplam elde bulundurma maliyeti birbirine eşittir.

Birim stok elde bulundurma maliyetlerinin artması durumunda, işletmenin optimum sipariş miktarını büyüterek daha seyrek sipariş vermesi toplam stok maliyetlerini minimize eder.

Muhafazakâr (ihtiyatlı) çalışma sermayesi politikası izleyen bir işletme, yüksek seviyede stok bulundurarak üretimdeki aksama riskini düşürürken kârlılığından fedakârlık etmiş olur.

Tedarikçi firmanın teslimat süresindeki belirsizlikler ve işletmenin günlük kullanımındaki dalgalanmalar arttıkça, olası stoksuz kalma maliyetlerini önlemek için emniyet stoku miktarı artırılır.

Yeniden sipariş noktası; siparişin verilmesinden malzemelerin işletmeye ulaşmasına kadar geçen tedarik süresi boyunca öngörülen ortalama tüketim miktarı ile emniyet stokunun toplamına eşittir.

Show answer & explanation

Answer: Birim stok elde bulundurma maliyetlerinin artması durumunda, işletmenin optimum sipariş miktarını büyüterek daha seyrek sipariş vermesi toplam stok maliyetlerini minimize eder.

Answer

Birim stok elde bulundurma maliyetlerinin artması durumunda sipariş miktarının büyütülerek daha seyrek sipariş verileceğini belirten ifade yanlıştır. Elde bulundurma maliyeti arttığında stok tutmamak için daha küçük partiler halinde ve daha sık sipariş verilmelidir.

Yanlış olan ifadeyi içeren seçenekteki bilgi hatalıdır çünkü Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) formülünde (

ESM = \sqrt{\frac{2DS}{H}}

), birim stok elde bulundurma maliyeti (

H

) paydada yer alır. Elde bulundurma maliyeti arttığında, optimum sipariş miktarı (ESM) matematiksel olarak azalır. İşletme, artan depo ve stok tutma masraflarından kaçınmak için tek seferde daha az miktarda sipariş vermelidir. Sipariş miktarının küçülmesi ise yıllık toplam sipariş sayısının (sıklığının) artmasına neden olur. Bu nedenle sipariş miktarının büyütülerek daha seyrek sipariş verilmesi gerektiği ifadesi stok yönetimi ilkelerine terstir.

Step-by-Step Solution

1

İşletmelerde stok politikaları ve stok tutma maliyetleri arasındaki matematiksel ilişkinin analizi

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) formülü

ESM = \sqrt{\frac{2DS}{H}}

olarak ifade edilir. Formülde

H

(elde bulundurma maliyeti) paydada yer alır.

Değişkenlerin yönü ve birbiriyle olan bağlantısının kurulması için formül yapısı incelenmelidir.

2

Birim elde bulundurma maliyetindeki artışın ESM üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi

Paydada yer alan elde bulundurma maliyetinin (

H

) artması, formülün sonucunu küçülteceğinden ESM değerinin (optimum sipariş miktarının) azalmasına neden olur.

Maliyet optimizasyonu için depolama masrafları arttığında elde daha az stok bulundurulması gerektiği mantığının kanıtlanması.

3

Sipariş miktarındaki küçülmenin sipariş sıklığına etkisinin değerlendirilmesi

Yıllık talep (

D

) sabitken işletmenin daha küçük partilerle sipariş vermesi, yıl içinde tedarikçiye daha fazla sayıda (daha sık) sipariş verilmesini gerektirir.

Yanlış olan seçenekteki 'daha seyrek sipariş verilir' argümanının neden hatalı olduğunun ortaya konulması.

Key Concept

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) Maliyet İlişkileri ve Çalışma Sermayesi Politikaları

Question 8Question →

Büyük ölçekli bir sanayi işletmesi, temel bir üretim hammaddesinin tedarikinde Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) modelini kullanmaktadır. İşletme, tedarikçisiyle yaptığı yeni bir stratejik anlaşma sonucunda hammadde siparişlerinin teslim edilme süresini (tedarik süresini) önemli ölçüde kısaltmayı başarmıştır. Eş zamanlı olarak, depolama alanlarındaki kira ve sigorta maliyetlerindeki artışlar nedeniyle birim hammaddeyi elde bulundurma maliyeti yükselmiştir.

İşletmenin yıllık hammadde talebi ve her bir sipariş için katlandığı sipariş verme maliyeti sabit kalmıştır. İşletmenin emniyet stoku politikasının, 'tedarik süresi boyunca beklenen talebin belirli bir oranı' şeklinde belirlendiği varsayıldığında; meydana gelen bu değişikliklerin Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) ve Yeniden Sipariş Noktası (YSN) üzerindeki yönlü etkisi aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Ekonomik Sipariş Miktarı azalır, Yeniden Sipariş Noktası düşer.

Ekonomik Sipariş Miktarı artar, Yeniden Sipariş Noktası düşer.

Ekonomik Sipariş Miktarı azalır, Yeniden Sipariş Noktası değişmez.

Ekonomik Sipariş Miktarı değişmez, Yeniden Sipariş Noktası düşer.

Ekonomik Sipariş Miktarı artar, Yeniden Sipariş Noktası yükselir.

Show answer & explanation

Answer: Ekonomik Sipariş Miktarı azalır, Yeniden Sipariş Noktası düşer.

Answer

Ekonomik Sipariş Miktarı azalır, Yeniden Sipariş Noktası düşer.

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) formülünde (

ESM = \sqrt{\frac{2DO}{H}}

), birim elde bulundurma maliyeti (

H

) paydada yer almaktadır. Diğer koşullar sabitken bu maliyetin artması, formülün sonucunu küçültür; yani işletme artan stoklama maliyetinden kaçınmak için tek seferlik sipariş miktarını azaltır. Yeniden Sipariş Noktası (YSN) ise teslim süresi boyunca tüketilmesi beklenen miktar ile emniyet stokunun toplamıdır. Teslim süresi kısaldığında, hem o süre zarfındaki normal tüketim beklentisi azalır hem de bu beklenti üzerinden belirli bir oranla hesaplanan emniyet stoku düşer. Bu iki azalma, Yeniden Sipariş Noktasının kesin olarak düşmesine neden olur.

Step-by-Step Solution

1

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) formülündeki değişimi analiz etme.

ESM formülünde (

ESM = \sqrt{\frac{2DO}{H}}

) elde bulundurma maliyeti (

H

) paydada yer alır.

H

arttığı için kesrin toplam değeri küçülür ve ESM azalır.

Maliyet parametrelerindeki değişimin ESM üzerindeki matematiksel etkisini belirlemek.

2

Yeniden Sipariş Noktası (YSN) bileşenlerindeki değişimi analiz etme.

YSN, teslim süresi talebi (

d \times L

) ile emniyet stokunun toplamına eşittir. Tedarik süresi (

L

) kısaldığı için teslim süresi talebi azalır.

Tedarik süresindeki değişimin YSN'nin temel bileşenine olan etkisini görmek.

3

Emniyet stokundaki değişimi değerlendirip YSN için nihai kararı verme.

Emniyet stoku, teslim süresi içindeki talebin bir oranı olarak belirlendiğinden, bu değer de düşer. Her iki bileşeni azalan YSN sonuç olarak düşer.

Toplam YSN değerinin yönünü kesin olarak tespit etmek.

Key Concept

Stok Yönetimi Modellerinde Değişken Duyarlılığı

Estimated Time:1m 30s

Question 9Question →

Bir işletmenin stok yönetimi verileri aşağıdaki gibidir:

- Yıllık talep: $10.000$ birim
- Sipariş verme maliyeti: $200$ TL/sipariş
- Birim elde bulundurma maliyeti: $4$ TL/yıl
- Ortalama tedarik süresi: $5$ gün
- Günlük ortalama talep: $28$ birim

İşletme, tedarik süresindeki olası dalgalanmalara karşı halihazırda $40$ birim emniyet stoku tutmaktadır. (Bir yıl $360$ gün kabul edilmektedir.)

İşletmenin ana tedarikçisi, lojistik süreçlerinde yaşanan global aksaklıklar nedeniyle ortalama teslim süresinin $5$ gün olarak kalacağını, ancak teslimatlardaki gecikme gün sayısının sapmasının (varyansının) belirgin şekilde artacağını bildirmiştir. İşletme yönetimi, mevcut müşteri hizmet düzeyini (stoksuz kalmama olasılığını) aynen korumaya karar vermiştir.

Bu yeni durum karşısında, işletmenin uygulaması gereken Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) ve Yeniden Sipariş Noktası (YSN) değerleri için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

ESM 1000 birim olarak sabit kalır, YSN ise 180 birimin üzerine çıkarılmalıdır.

ESM tedarik riskini dengelemek için 1000 birimin üzerine çıkarılır, YSN 180 birim olarak sabit kalır.

ESM 1000 birim olarak sabit kalır, YSN ise emniyet stoku ihtiyacı azalacağı için 180 birimin altına düşürülür.

Hem ESM hem de YSN risk artışına bağlı olarak sırasıyla 1000 ve 180 birimin üzerine çıkarılmalıdır.

ESM stok bulundurma maliyetini kısmak için 1000 birimin altına düşürülür, YSN ise 180 birim olarak sabit kalır.

Show answer & explanation

Answer: ESM 1000 birim olarak sabit kalır, YSN ise 180 birimin üzerine çıkarılmalıdır.

Answer

ESM'nin 1000 birim olarak sabit kalacağını, YSN'nin ise 180 birimin üzerine çıkarılması gerektiğini belirten seçenektir.

Doğru yanıt, ESM formülünün tedarik süresindeki varyansından bağımsız olduğunu ve 1000 birimde sabit kalacağını, buna karşılık artan riskin emniyet stokunu artırmayı zorunlu kıldığını ve dolayısıyla YSN'nin (Beklenen Teslimat Süresindeki Talep + Emniyet Stoku) 180 birimin üzerine çıkması gerektiğini doğru şekilde tespit etmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Mevcut Ekonomik Sipariş Miktarını (ESM) hesapla.

ESM = \sqrt{\frac{2 \cdot 10000 \cdot 200}{4}} = \sqrt{1000000} = 1000

birim.

Değişim öncesi temel döngü stoku sipariş miktarını tespit etmek için.

2

Mevcut Yeniden Sipariş Noktasını (YSN) hesapla.

YSN = (28 \text{ birim/gün} \cdot 5 \text{ gün}) + 40 \text{ birim emniyet stoku} = 140 + 40 = 180

birim.

Değişim öncesi sipariş tetikleme seviyesini belirlemek için.

3

Tedarik süresindeki varyans (sapma) artışının etkilerini analiz et.

Hizmet düzeyini korumak için artan belirsizliğe karşı Emniyet Stoku artırılmalıdır (

>40

). ESM parametreleri (

D, S, H

) değişmediği için ESM aynı kalır (

1000

).

Emniyet stokunun tedarik süresi belirsizliklerini sönümleme işlevi vardır; ESM ise sadece öngörülebilir talep ve maliyet optimizasyonu ile ilgilidir.

4

Yeni YSN değerinin yönünü belirle.

Yeni

YSN = 140 + \text{Yeni Emniyet Stoku}

. Emniyet stoku

40

'ın üzerine çıkacağı için, YSN de kesinlikle

180

birimin üzerine çıkarılmalıdır.

Formüldeki toplama işlemi gereği, emniyet stokundaki artış doğrudan YSN'yi yükseltir.

Key Concept

Ekonomik Sipariş Miktarı ve Emniyet Stoku İlişkisi

Question 10Question →

Tedarik zinciri optimizasyonu kapsamında hammadde alımlarını değerlendiren bir işletme, nakliye ve gümrükleme gibi her siparişte katlanılan sabit nitelikli giderlerden tasarruf etmek amacıyla tek seferde alım yaptığı parti büyüklüğünü (sipariş miktarını) artırmayı planlamaktadır.

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) yaklaşımına göre, işletmenin bir defada tedarik ettiği ürün miktarını artırması sonucunda stok maliyet kalemlerinde aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Yıllık sipariş verme maliyeti düşerken, yıllık elde bulundurma maliyeti artar.

Yıllık sipariş verme maliyeti artarken, yıllık elde bulundurma maliyeti düşer.

Toplam stok maliyeti içindeki sipariş verme ve elde bulundurma maliyetleri eşzamanlı olarak artar.

Sipariş miktarının artması stok devir hızını yükselteceğinden elde bulundurma maliyeti belirgin şekilde azalır.

Yıllık sipariş verme maliyeti sabit kalırken, ortalama stok süresi kısaldığı için elde bulundurma maliyeti düşer.

Show answer & explanation

Answer: Yıllık sipariş verme maliyeti düşerken, yıllık elde bulundurma maliyeti artar.

Answer

İşletmenin tek seferde verdiği sipariş miktarını artırması, yıl içinde verilecek toplam sipariş sayısını azaltacağından yıllık sipariş verme maliyetini düşürür; ancak depoda tutulan ortalama stok miktarını yükselteceğinden yıllık elde bulundurma maliyetini artırır.

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) modelinde, bir defada verilen sipariş miktarı (Q) ile yıllık sipariş verme maliyeti arasında ters, yıllık elde bulundurma maliyeti arasında ise doğru orantı vardır. İşletme parti büyüklüğünü artırdığında, yıllık talebi karşılamak için daha az sayıda sipariş vermek zorunda kalır ve böylece nakliye, haberleşme gibi her siparişte oluşan maliyetlerin toplamı düşer. Ancak tek seferde daha fazla ürün alındığı için depodaki ortalama stok seviyesi (

Q/2

) yükselir. Bu durum depo kirası, sigorta, fire ve sermaye bağlama gibi elde bulundurma maliyetlerinin artmasıyla sonuçlanır.

Step-by-Step Solution

1

Sipariş miktarının yıllık sipariş sayısına etkisini değerlendirmek.

Sipariş miktarı artarsa, yıllık ihtiyacı karşılamak için daha az sayıda sipariş verilir ve sipariş verme maliyetleri azalır.

Yıllık sipariş sayısı, yıllık talebin sipariş miktarına bölünmesiyle (

D/Q

) bulunur. Payda (Q) büyüdükçe sonuç küçülür.

2

Sipariş miktarının ortalama stok düzeyine etkisini değerlendirmek.

Sipariş miktarı artarsa, depoya giren ürün miktarı artacağından ortalama stok düzeyi yükselir ve elde bulundurma maliyeti artar.

Ortalama stok düzeyi, sipariş miktarının yarısına (

Q/2

) eşittir. Q arttıkça ortalama stok ve buna bağlı maliyetler doğru orantılı olarak artar.

Key Concept

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) Maliyet İlişkileri

Question 11Question →

Bir perakende işletmesi, stok kontrol süreçlerinde verimliliği artırmak amacıyla mevcut sipariş politikalarını gözden geçirmektedir. İşletmenin temel satış kalemlerinden biri olan belirli bir ürün için yıllık talebi $50.000$ birim, her bir tedarik işlemi için katlanılan sabit sipariş maliyeti $200$ TL ve bir birim ürünün yıllık elde bulundurma maliyeti ise $5$ TL'dir. İşletme hâlihazırda lojistik kolaylık sağlaması amacıyla bu ürünü her seferinde $5.000$ birimlik partiler hâlinde sipariş etmektedir.

Buna göre, işletmenin stok yönetiminde Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) modeline geçiş yapması durumunda, yıllık toplam stok maliyetinde (sipariş verme ve elde bulundurma maliyetleri toplamı) nasıl bir değişim meydana gelir?

4.500

TL azalır.

7.500

TL azalır.

12.000

TL azalır.

3.000

TL artar.

10.000

TL azalır.

Show answer & explanation

Answer: $4.500$ TL azalır.

Answer

Yıllık toplam stok maliyeti

4.500

TL azalır.

İşletme başlangıçta tek seferde

5.000

birim sipariş vererek sipariş maliyetlerini düşük tutmaktadır (

2.000

TL), ancak bu politika yüksek miktarda stok tutulmasına yol açarak elde bulundurma maliyetini

12.500

TL'ye çıkarmaktadır (Toplam:

14.500

TL). ESM formülü uygulandığında optimal sipariş miktarı

2.000

birim olarak bulunur. Bu yeni düzeyde, sipariş maliyeti

5.000

TL'ye yükselirken, ortalama stoku yarıdan fazla azalttığı için elde bulundurma maliyeti

5.000

TL'ye düşer (Toplam:

10.000

TL). Başlangıçtaki toplam maliyet ile yeni optimal maliyet kıyaslandığında, işletme toplam stok maliyetinde

4.500

TL'lik bir düşüş (tasarruf) elde eder.

Step-by-Step Solution

1

Mevcut durumdaki toplam stok maliyetinin hesaplanması.

Sipariş Sayısı =

50.000 / 5.000 = 10

. Yıllık Sipariş Maliyeti =

10 \times 200 = 2.000

TL. Ortalama Stok =

5.000 / 2 = 2.500

birim. Yıllık Elde Bulundurma Maliyeti =

2.500 \times 5 = 12.500

TL. Mevcut Toplam Maliyet =

2.000 + 12.500 = 14.500

TL.

Maliyet tasarrufunu veya artışını ölçmek için referans noktası olarak mevcut poliçenin toplam maliyeti bulunmalıdır.

2

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) formülünün uygulanarak optimal sipariş miktarının bulunması.

ESM = \sqrt{\frac{2 \times D \times S}{H}} = \sqrt{\frac{2 \times 50.000 \times 200}{5}} = \sqrt{4.000.000} = 2.000

birim.

Toplam stok maliyetlerini minimize eden teorik ideal sipariş seviyesi belirlenmelidir.

3

ESM seviyesindeki optimal toplam stok maliyetinin hesaplanması.

Yeni Sipariş Sayısı =

50.000 / 2.000 = 25

. Yeni Sipariş Maliyeti =

25 \times 200 = 5.000

TL. Yeni Ortalama Stok =

2.000 / 2 = 1.000

birim. Yeni Elde Bulundurma Maliyeti =

1.000 \times 5 = 5.000

TL. Optimal Toplam Maliyet =

5.000 + 5.000 = 10.000

TL.

Yeni modele geçildiğinde işletmenin katlanacağı minimum maliyet yükünün hesaplanması gerekir.

4

Mevcut maliyet ile optimal maliyet arasındaki farkın alınması.

14.500 \text{ TL (Eski)} - 10.000 \text{ TL (Yeni)} = 4.500 \text{ TL}

net maliyet azalışı tespit edilir.

ESM modeline geçişin net finansal etkisini (farkını) bulmak hedeflenmiştir.

Key Concept

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) Maliyet Optimizasyonu

Question 12Question →

Bir kamu hastanesinin malzeme yönetim birimi, stok maliyetlerini optimize etmek amacıyla "Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM)" modelini kullanmaktadır. Hastane yönetimi, tedarik süreçlerini tamamen dijitalleştirerek her bir sipariş verme maliyetini $\%75$ oranında düşürmeyi başarmıştır.

Yıllık malzeme talebinin ve birim elde bulundurma maliyetinin değişmediği varsayıldığında, bu gelişmenin hastanenin optimum sipariş miktarı (ESM) ve minimum noktadaki toplam yıllık stok maliyeti üzerindeki oransal etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

ESM

\%50

azalır, toplam yıllık stok maliyeti

\%50

azalır.

ESM

\%75

azalır, toplam yıllık stok maliyeti

\%75

azalır.

ESM

\%50

azalır, toplam yıllık stok maliyeti değişmez.

ESM

\%75

artar, toplam yıllık stok maliyeti

\%50

azalır.

ESM değişmez, toplam yıllık stok maliyeti

\%75

azalır.

Show answer & explanation

Answer: ESM $\%50$ azalır, toplam yıllık stok maliyeti $\%50$ azalır.

Answer

ESM

\%50

azalır, toplam yıllık stok maliyeti

\%50

azalır.

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM)

ESM = \sqrt{\frac{2DS}{H}}

formülüyle hesaplanır. Sipariş verme maliyeti (

S

) %75 oranında düşerse, yeni maliyet

0.25S

olur. Bu değer formüldeki karekök dışına

0.5

olarak çıkar, bu da ESM'nin başlangıç değerinin yarısına inmesi, yani %50 azalması demektir. Benzer şekilde, optimum noktadaki toplam stok maliyeti

TM = \sqrt{2DSH}

formülüyle hesaplandığından,

S

'deki %75'lik düşüş (

0.25

çarpanı), karekök dışına

0.5

olarak çıkacak ve toplam maliyeti de %50 oranında azaltacaktır.

Step-by-Step Solution

1

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) formülünü yazarız.

ESM = \sqrt{\frac{2 \cdot D \cdot S}{H}}

Sipariş maliyetindeki (S) değişimin ESM üzerindeki matematiksel etkisini görmek için.

2

Yeni sipariş verme maliyetini (

S_{yeni}

) formülde yerine koyarız.

S_{yeni} = S \cdot (1 - 0.75) = 0.25S

. Yeni

ESM = \sqrt{\frac{2 \cdot D \cdot (0.25S)}{H}} = \sqrt{0.25} \cdot \sqrt{\frac{2DS}{H}} = 0.5 \cdot ESM_{eski}

Maliyet %75 azaldığında, yeni değer eski değerin %25'i (0.25 katı) olur. Karekök dışına 0.5 olarak çıkar, bu da %50 azalma demektir.

3

Optimum noktadaki toplam stok maliyeti (TM) formülünü yazar ve aynı işlemi uygularız.

TM = \sqrt{2 \cdot D \cdot S \cdot H}

. Yeni

TM = \sqrt{2 \cdot D \cdot (0.25S) \cdot H} = \sqrt{0.25} \cdot \sqrt{2DSH} = 0.5 \cdot TM_{eski}

Toplam maliyet de parametrelerin çarpımının karekökü ile orantılıdır. Sipariş maliyetindeki %75'lik düşüş, optimum toplam maliyeti de %50 oranında azaltır.

Key Concept

Ekonomik Sipariş Miktarı ve Maliyet Analizi

Stok Yönetimi

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes