Question

Difficulty: HardÖrnekleme Çerçevesi

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), Türkiye'de aktif olarak ticari uçuş yapan İnsansız Hava Aracı (İHA) operatörlerinin yeni uçuş güvenliği yönetmeliğine uyum düzeyini ölçmek üzere bir anket çalışması planlamaktadır. Araştırmacı, örnekleme çerçevesi olarak kurumun "İHA Pilot Kayıt Sistemi" veri tabanını kullanmaya karar vermiştir. Veri tabanı incelendiğinde şu durumlar tespit edilmiştir:

I. Ticari uçuş yetkisi son iki yıl içinde iptal edilmiş veya süresi dolmuş eski pilotların kayıtları sistemden silinmemiştir.
II. İHA-0, İHA-1 ve İHA-2 gibi farklı sınıf yetkilerine sahip olan pilotlar, sahip oldukları her bir sertifika türü için listede ayrı birer satır olarak yer almaktadır.
III. Son bir ay içinde yetkili eğitim kuruluşlarından mezun olup uçuşa başlayan yeni pilotların bilgileri henüz merkezî sisteme entegre edilmemiştir.

Bu araştırmanın örnekleme çerçevesi ve karşılaşılabilecek olası hatalar dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. II. durum, çerçevede mükerrer kayıt (çoklu listeleme) sorununa yol açarak birden fazla sınıfta yetkisi olan pilotların örnekleme seçilme olasılığını, tek yetkisi olanlara göre orantısız biçimde artırır.Answer
  2. B
    III. durumdan kaynaklanan çerçeve dışı kalma sorunu, rassal seçimden doğan tipik bir örnekleme hatası (sampling error) olup, örneklem hacminin (nn) artırılmasıyla giderilebilir.
  3. C
    I. durum, araştırmanın hedef kitlesi ile sistemdeki verilerin yapısı arasında oluşan, örnekleme birimi ile gözlem biriminin farklılığından kaynaklanan doğal bir çerçeve uyuşmazlığıdır.
  4. D
    I. durum, listede araştırmanın hedef kitlesine dahil olmaması gereken yabancı birimlerin bulunması nedeniyle literatürde 'eksik çerçeve' (undercoverage) olarak tanımlanır.
  5. E
    II. durumdaki farklı sertifika sınıfları yansızlığı bozduğundan, tahmin edicinin varyansını düşürmek için zorunlu olarak içi homojen yapıda olan kümeler oluşturulmalı ve küme örneklemesi uygulanmalıdır.

Answer

Birden fazla sertifikası olan pilotların listede her sertifika için ayrı satırda yer alması mükerrer listeleme yaratır ve bu pilotların seçilme ihtimalini haksız yere artırır.
Doğru olan seçenek, aynı pilotun sistemde birden fazla kez (farklı lisanslar için) yer almasının mükerrer kayıt (duplication) sorunu yarattığını ifade edendir. İdeal bir çerçevede hedef kitledeki her gözlem birimi listede yalnızca bir kez bulunmalıdır. Aksi takdirde, basit rastgele örnekleme yönteminde her satırın seçilme olasılığı eşit olacağından, listede çok kaydı olanların (çoklu lisans sahiplerinin) örnekleme düşme ihtimali diğerlerinden daha yüksek olur ve bu durum sistematik bir yanlılık doğurur.

Step-by-Step Solution

1
Araştırmanın hedef kitlesini tanımla.
Hedef kitle: Türkiye'de aktif olarak ticari uçuş yapan İHA operatörleri.
Çerçeve hatalarını tespit edebilmek için önce kimlerin listelenmesi gerektiğini bilmek şarttır.
2
I. durumun çerçeve üzerindeki etkisini analiz et.
Aktif olmayan eski pilotların listede olması 'aşırı çerçeve' (overcoverage / yabancı eleman) hatasıdır.
Hedef kitlede olmayan birimlerin örnekleme çerçevesinde yer alması bu kavramla ifade edilir.
3
II. durumun çerçeve üzerindeki etkisini analiz et.
Aynı pilotun farklı sertifikalar sebebiyle listede defalarca geçmesi 'mükerrer kayıt' (duplication) hatasıdır.
Basit rastgele seçimde listedeki her satırın seçilme şansı eşittir; ismi çok geçen pilotun kitleyi temsil gücü orantısız artar.
4
III. durumun çerçeve üzerindeki etkisini analiz et.
Yeni ve aktif pilotların listede yer almaması 'eksik çerçeve' (undercoverage) hatasıdır. Bu bir örnekleme dışı hatadır.
Hedef kitleye dahil olan ancak listeye giremeyen birimler kapsama eksikliği yaratır.
5
Seçenekleri analiz edilen bu kavramsal tanımlarla eşleştir.
Mükerrer kaydın seçilme olasılığını artırdığını belirten ifade, teorik olarak tamamen doğrudur.
Örnekleme çerçevesi sorunlarının örneklem tasarımı üzerindeki matematiksel etkisi doğru yorumlanmıştır.

Key Concept

Örnekleme Çerçevesi Hataları (Eksik Çerçeve, Aşırı Çerçeve, Mükerrer Kayıt) ve Örnekleme Dışı Hatalar
Rate this question