Question

Difficulty: MediumÖrnekleme Dışı Hatalar

Bir bakanlık tarafından yürütülen geniş kapsamlı bir araştırmada, hanehalkı aylık gelir düzeyleri sorgulanmaktadır. Araştırma sonucunda bazı katılımcıların, gelirlerinin olduğundan yüksek görünmesinin sosyal yardım alma haklarını etkileyebileceği endişesiyle gelirlerini kasten düşük beyan ettikleri tespit edilmiştir.

Buna göre, katılımcıların gerçek durumdan farklı beyanda bulunmaları nedeniyle ortaya çıkan hata türü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Örnekleme hatası
  2. B
    Kapsam (Çerçeve) hatası
  3. C
    Cevapsızlık hatası
  4. Ölçüm (Cevaplama) hatasıAnswer
  5. E
    İşleme (Veri giriş) hatası

Answer

Katılımcıların kasten yanlış beyanda bulunması nedeniyle oluşan hata 'Ölçüm (Cevaplama) hatası' olarak tanımlanır.
Araştırma senaryosunda belirtilen durum, verinin toplanması sırasında katılımcının bilinçli olarak yanlış bilgi vermesinden kaynaklanmaktadır. Literatürde, bir gözlem biriminden elde edilen değerin, o birimin gerçek değerinden farklı olması (katılımcı yanlılığı, anketör etkisi veya hatalı ölçüm aracı nedeniyle) 'Ölçüm (Cevaplama) hatası' olarak adlandırılır. Bu hata türü, örnekleme dışı hatalar kategorisindedir.

Step-by-Step Solution

1
Hatanın kaynağını analiz etme
Hata, örneklem seçimi (şansa bağlı değişim) veya çerçeve eksikliğinden değil, doğrudan veri toplama (gözlem) aşamasında katılımcının verdiği cevaptan kaynaklanmaktadır.
Örnekleme dışı hataların türünü belirlemek için hatanın araştırma sürecinin hangi aşamasında ve hangi aktör (araştırmacı, anketör, katılımcı) nedeniyle oluştuğu saptanmalıdır.
2
Hata türünü sınıflandırma
Katılımcının 'kasten düşük beyan' vermesi bir cevaplama yanlılığıdır (response bias). İstatistikte bu durum ölçüm hataları (measurement errors) başlığı altında incelenir.
Ölçüm hatası; anketörün yönlendirmesi, sorunun yanlış anlaşılması veya katılımcının sosyal istenirlik/çıkar gibi nedenlerle gerçeği gizlemesi sonucunda verinin gerçek değerden sapmasıdır.

Key Concept

Örnekleme Dışı Hatalar ve Ölçüm Hatası

Hints

1
Hatanın araştırmanın hangi aşamasında (seçim, veri toplama, analiz) oluştuğuna odaklanın.

Practice More

Örnekleme dışı hataların hem tam sayımda hem de örneklemede görülebileceğini, örnekleme hatasının ise sadece örneklemede görüldüğünü unutmayın.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question