Question

Difficulty: MediumSened-i İttifak (1808)

Türk anayasa tarihinde 'anayasal belge' niteliğindeki ilk metin olan Sened-i İttifak (1808), hükümdarın mutlak yetkilerinin sınırlandırılması bakımından İngiliz hukuk tarihindeki Magna Carta Libertatum (1215) ile benzerlikler taşımaktadır. Sened-i İttifak'ın, tek taraflı bir irade beyanı olan 'ferman'lardan farklı olarak bir 'misak' (sözleşme) niteliği taşımasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Padişah II. Mahmud ile taşradaki güçlü yerel otoriteler (Ayanlar) arasında karşılıklı rıza ve taahhütlere dayanmasıAnswer
  2. B
    Osmanlı Devleti'nin Batı tarzında hazırlanan ilk yazılı anayasası olarak yürürlüğe girmesi
  3. C
    Avrupalı büyük devletlerin diplomatik baskıları sonucunda azınlık haklarını korumak için ilan edilmesi
  4. D
    Padişahın yasama yetkisini halk tarafından seçilen bir meclise devrettiğini resmen açıklaması
  5. E
    Asli kurucu iktidarın müdahalesiyle yeni bir devlet yapısının hukuki çerçevesini çizmesi

Answer

Metnin bir 'misak' niteliği taşımasının temel gerekçesi, Padişah II. Mahmud ile yerel otoriteler (Ayanlar) arasında karşılıklı rıza ve taahhütlere dayanmasıdır.
Sened-i İttifak, Padişah II. Mahmud ile taşradaki Ayanlar arasında karşılıklı hak ve yükümlülükleri düzenleyen bir metindir. Hukuk tekniği açısından tek taraflı bir işlem (ferman) değil, iki taraflı bir 'misak' (sözleşme) özelliği gösterir. Bu yönüyle İngiltere'deki Kral ve Baronlar arasındaki Magna Carta ile büyük benzerlik taşır.

Step-by-Step Solution

1
Metnin taraflarını belirleme
Belgenin Padişah (Merkez) ve Ayanlar (Taşra) arasında imzalandığı görülür.
Bir metnin sözleşme (misak) olabilmesi için en az iki tarafın iradesinin birleşmesi gerekir.
2
Hukuki nitelik analizi yapma
Tek taraflı irade beyanı olan 'ferman' ile çift taraflı iradeye dayanan 'misak' arasındaki fark ayırt edilir.
Sened-i İttifak, Padişahın kendi rızasıyla yetkilerini Ayanlarla paylaşmayı kabul ettiği bir 'pakt' niteliğindedir.
3
Anayasal kavramlar ile ilişkilendirme
Metnin bir anayasa değil, anayasal belge olduğu ve Magna Carta benzeri bir sözleşme mantığına sahip olduğu sonucuna ulaşılır.
Türk anayasal gelişme sürecinde hükümdarın yetkilerini ilk kez kısıtlayan belge olması bu 'misak' özelliğinden kaynaklanır.

Key Concept

Sened-i İttifak'ın Misak (Sözleşme) Niteliği

Practice More

Sened-i İttifak ile Tanzimat Fermanı arasındaki 'kaynak' farkını (Misak vs. Ferman) karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question