Sosyolojik bir perspektifle toplumsal değişme; toplumsal yapıyı, kurumları, sosyal ilişkileri ve değerleri kapsayan, zaman içerisinde meydana gelen farklılaşmaları ifade eden 'değer yargılarından arındırılmış' nötr bir kavramdır. Bu kavramın; ilerleme, evrim, gelişme ve büyüme gibi yön bildiren kavramlarla olan teorik ilişkisi ve toplumsal gerçeklikteki yansımaları düşünüldüğünde, toplumsal değişmenin genel özelliklerine dair aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi sosyolojik açıdan isabetli değildir?
- AToplumsal değişme evrensel ve kaçınılmaz bir olgu olsa da, değişmenin hızı ve ritmi her toplumun kendi iç dinamikleri ve kurumları arasında eş zamanlı olmayan bir seyir izleyebilir.
- BToplumsal değişme süreci; teknolojik atılımlar gibi maddi kültür unsurları ile hukuk, din ve ahlak gibi manevi kültür unsurları arasında bir uyumsuzluğa ve geçici gerilimlere yol açan 'kültürel gecikme' durumlarını barındırabilir.
- CToplumsal değişme kavramı, bir toplumda meydana gelen dönüşümün mutlaka daha 'iyi' veya 'ileri' bir aşamaya geçiş olduğunu varsaymaz; bu yönüyle normatif ve doğrusal bir seyir öngören 'ilerleme' kavramından metodolojik olarak ayrışır.
- DToplumsal değişmenin yönü ve niteliği üzerinde; ekolojik çevre, demografik yapıdaki kaymalar, kültürel yayılma ve bilinçli planlı müdahaleler gibi çok boyutlu faktörlerin karşılıklı etkileşimi belirleyici olmaktadır.
- Toplumsal evrim süreci, her toplumun zorunlu olarak basitten karmaşığa ve ilkelden gelişmişe doğru tek hatlı bir ilerleme kaydettiğini ispatladığı için toplumsal değişme kavramı her zaman 'niteliksel bir iyileşme' olarak tanımlanmalıdır.Answer
Answer
Toplumsal evrimin her aşamada zorunlu bir iyileşme olduğunu ve toplumsal değişmenin her zaman 'niteliksel bir iyileşme' olarak tanımlanması gerektiğini iddia eden ifade yanlıştır.
Toplumsal değişme kavramı sosyolojide nötr (değer yargılarından bağımsız) bir kavramdır. Bir değişimin 'ilerleme' veya 'niteliksel iyileşme' olarak adlandırılabilmesi için o topluma veya gözlemciye ait değer yargılarının işin içine girmesi gerekir. Sosyolojik olarak her değişme bir gelişme değildir; toplumlar gerileyebilir, çözülebilir veya farklı formlara bürünebilir. Ayrıca toplumsal evrim kuramlarının 'basitten karmaşığa tek hatlı ilerleme' varsayımı, toplumsal değişmenin evrensel bir niteliği değil, 19. yüzyıl sosyolojisine ait spesifik bir kuramsal yaklaşımdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Toplumsal Değişmenin Nötr (Değer Dışı) Karakteri
Hints
1
Toplumsal değişmenin bilimsel bir kavram olarak 'değerlerden arınmış' (nötr) olup olmadığını düşünün.
Practice More
Kültürel gecikme ve toplumsal bütünleşme kavramları arasındaki dengeyi inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s