Question

Difficulty: MediumSened-i İttifak (1808)

1808 tarihinde Padişah II. Mahmud ile taşrada askeri ve siyasi güç kazanan Ayanlar arasında imzalanan Sened-i İttifak, Türk anayasal gelişme sürecinin ilk belgesi olarak kabul edilmektedir. Bu metni, kendisinden sonra gelen 1839 Tanzimat Fermanı ve 1856 Islahat Fermanı'ndan ayıran en temel hukuki karakteristik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Osmanlı Devleti'nin ilk anayasası olarak devlet teşkilatını bütünüyle düzenlemesi
  2. B
    Hazırlanmasında Avrupalı devletlerin diplomatik baskılarının belirleyici rol oynaması
  3. Hükümdarın tek taraflı bağışından (ihsan) ziyade, iki taraflı bir sözleşme (misak) niteliği taşımasıAnswer
  4. D
    Tüm Osmanlı tebaasına yönelik genel ve objektif temel haklar kataloğu sunması
  5. E
    Meşruti monarşiye geçişi sağlayarak padişahın mutlak veto yetkisini kaldırması

Answer

Sened-i İttifak'ın temel hukuki özelliği, hükümdarın tek taraflı iradesiyle değil, karşılıklı tarafların (Padişah ve Ayanlar) irade uyuşmasıyla ortaya çıkan bir 'misak' (sözleşme) olmasıdır.
Sened-i İttifak, Türk anayasal tarihinde 'ferman' (tek taraflı irade) usulüyle değil, 'misak' (karşılıklı rıza) usulüyle yapılan tek anayasal belgedir. Bu özelliğiyle, kral ile baronlar arasında imzalanan Magna Carta'ya hukuki mantık açısından en çok benzeyen belgedir.

Step-by-Step Solution

1
Belgenin taraflarını analiz etme
Belge Padişah II. Mahmud ve taşra otoriteleri olan Ayanlar arasında imzalanmıştır.
Belgenin hukuki yapısını (tek taraflı mı çift taraflı mı) belirlemek için tarafların tespiti gerekir.
2
Belgenin yapılış usulünü değerlendirme
Belge bir 'sözleşme' (misak) mantığıyla hazırlanmıştır.
Tanzimat ve Islahat gibi belgeler padişahın tek taraflı 'ihsanı' (lütfu) iken, Sened-i İttifak bir anlaşmadır.
3
Tarihsel karşılaştırma yapma
Bu yönüyle 1215 Magna Carta Libertatum ile benzerlik gösterir.
Her iki belge de mutlak iktidarın bir sözleşme ile sınırlandırılmasını ifade eder.

Key Concept

Sened-i İttifak'ın Misak (Sözleşme) Niteliği
Estimated Time:55s
Rate this question