Question

Difficulty: HardOyun Teorisi Modeli

Bir nehir havzasındaki kirliliği önlemek isteyen iki komşu sanayi şehri (Şehir 11 ve Şehir 22), arıtma tesisi kurma konusunda stratejik bir etkileşim içindedir. Her iki şehir de tesis kurarsa kirlilik önlenecek ve her biri 1010 birim fayda sağlayacaktır. Eğer şehirlerden biri tesis kurarken diğeri kurmazsa; tesis kurmayan taraf maliyete katlanmadan temiz nehirden yararlandığı için 1515 birim fayda elde ederken, kuran taraf yüksek maliyetler nedeniyle sadece 22 birim fayda sağlayabilmektedir. Her iki tarafın da tesis kurmaması durumunda ise kirlilik artarak devam etmekte ve her iki taraf da 55 birim fayda elde etmektedir.

Aktörlerin birbirlerinden bağımsız ve eş zamanlı karar verdiği bu senaryoda, her iki şehrin de kendi bireysel çıkarlarını maksimize etmeye çalışırken sonuçta her ikisinin de tesis kurmadığı ve kolektif olarak daha kötü bir durumda kaldıkları denge noktası Oyun Teorisi Modeli'ne göre aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

  1. Bireysel rasyonel tercihlerin toplumsal açıdan alt-optimal bir sonuca yol açtığı "Mahkumlar İkilemi" (Prisoner's Dilemma) durumuAnswer
  2. B
    Bir tarafın kazancının diğerinin kaybına mutlak suretle eşit olduğu "Sıfır Toplamlı Oyun" (Zero-sum Game) yapısı
  3. C
    Karar vericilerin tüm alternatifleri değerlendirerek en yüksek verimliliği sağladığı "Rasyonel-Kapsamlı" model dengesi
  4. D
    Mevcut politikaların temelden değişmediği, sadece küçük adımlarla ilerlemenin öngörüldüğü "Artırımcı" karar süreci
  5. E
    Siyasi aktörlerin sadece bürokratik prosedürlere ve yasal çerçeveye göre hareket ettiği "Kurumsal Model" yaklaşımı

Answer

Bireysel rasyonel tercihlerin toplumsal açıdan alt-optimal (sub-optimal) bir sonuca yol açtığı Mahkumlar İkilemi durumu bu senaryoyu en iyi açıklayan kavramdır.
Soruda verilen senaryo, 'Mahkumlar İkilemi'nin (Prisoner's Dilemma) klasik bir kamu politikası uygulamasıdır. Her iki aktör için de iş birliği yapmak (tesis kurmak) kolektif olarak en iyi sonucu (10+10=2010+10=20) verecek olsa da, bireysel olarak 'bedavacılık' yapma (diğeri kurarken kurmayıp maliyetten kaçma) isteği daha yüksek bir getiri (1515) vaat eder. Bu durum, her iki aktörün de rasyonel olarak 'kurmama' stratejisini seçmesine ve sonuçta her ikisinin de sadece 55 birim fayda sağladığı alt-optimal bir dengeye ulaşmasına neden olur.

Step-by-Step Solution

1
Paydaşların stratejik tercihlerini ve getirilerini analiz etme
İş birliği (Tesis kurma) getirisi 1010, İhanet/Bedavacılık (Kurmama) getirisi 1515, Karşılıklı ihanet getirisi 55 birimdir.
Oyunun yapısını (sıfır toplamlı olup olmadığını) belirlemek için getiriler karşılaştırılmalıdır.
2
Baskın stratejiyi (dominant strategy) tespit etme
Diğer taraf ne yaparsa yapsın, kurmamanın getirisi kurmaktan fazladır (15>1015 > 10 ve 5>25 > 2).
Rasyonel aktörler diğerinin hamlesinden bağımsız olarak kendisi için en yüksek getiriyi sağlayan yolu seçer.
3
Nash dengesini belirleme
Her iki taraf da kurmama (İhanet) yönünde karar alır ve (5,5)(5, 5) sonucuna ulaşılır.
Aktörlerin kendi stratejilerini tek taraflı değiştirmek istemedikleri kararlı durum Nash dengesidir.
4
Dengeyi toplumsal optimum ile kıyaslama
Denge noktası (5,5)(5, 5) iken, iş birliği durumunda (10,10)(10, 10) elde edilebilirdi; bu durum bir ikilemi temsil eder.
Bireysel rasyonalitenin kolektif irrasyonaliteye yol açması Mahkumlar İkilemi'nin tanımıdır.

Key Concept

Mahkumlar İkilemi ve Nash Dengesi

Practice More

Oyun teorisinde 'sıfır toplamlı olmayan' oyunlarda iş birliğini sağlamak için kullanılan 'tekrarlanan oyunlar' (repeated games) ve 'yaptırım mekanizmaları' kavramlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Rate this question