1982 Anayasası’nın maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesinin temel gereklerinden biri olan belirlilik ilkesi; hukuk normlarının, bireylerin davranışlarını ona göre yönlendirebileceği ve hukuki sonuçlarını önceden görebileceği kadar açık ve net olmasını gerektirir. Bu ilke aynı zamanda yasama organının, temel haklara müdahale niteliğindeki düzenlemelerde idareye tanıdığı yetkinin sınırlarını kanunla net bir şekilde çizmesini zorunlu kılar.
Buna göre, aşağıdaki yasama ve uygulama örneklerinden hangisinin hukuk devleti ilkesinin 'belirlilik' ve 'hukuki güvenlik' gerekleriyle bağdaşmadığı söylenebilir?
- Bir temel hakkın sınırlandırılmasına ilişkin kanun maddesinin, sınırlandırmanın ölçütlerini ve yasal çerçevesini belirlemeksizin, konunun düzenlenmesini tamamen idarenin çıkaracağı yönetmeliklere bırakmasıAnswer
- BDevletin, gelir adaletsizliğini gidermek amacıyla sosyal devlet ilkesi çerçevesinde düşük gelirli gruplar için vergi muafiyetleri öngören bir kanun çıkarması
- Cİdari yargı mercilerinin, idarenin takdir yetkisini kullandığı alanlarda yerindelik denetimi yapmaktan kaçınarak sadece hukuka uygunluk denetimi yapması
- DAnayasanın ilk üç maddesinde yer alan cumhuriyetin niteliklerinin, anayasa değişikliği süreçlerinde tartışmaya açılmaması ve korunması
- EToplumun genel ekonomik refahını artırmak amacıyla, mülkiyet hakkına kamu yararı gerekçesiyle ve karşılığı ödenmek kaydıyla kanunla sınırlama getirilmesi
Answer
Temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasının kapsam ve usullerinin kanunda gösterilmeyip idarenin düzenleyici işlemlerine bırakılması belirlilik ilkesine aykırıdır.
Hukuk devleti ilkesinin alt unsuru olan 'belirlilik ilkesi' uyarınca, temel hak ve özgürlükleri sınırlayan kanun hükümlerinin; hangi şartlarda, hangi ölçütlerle ve ne şekilde uygulanacağı hususunda hem bireye hem de idareye açık bir çerçeve çizmesi gerekir. Sınırlandırma yetkisinin yasal çerçeve oluşturulmadan tamamen idarenin yönetmelik veya genelge gibi düzenleyici işlemlerine bırakılması, 'kanunilik' ilkesini zedeler ve yürütme organına denetlenemez bir güç vererek bireyin hukuki güvenliğini ortadan kaldırır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Hukuki Belirlilik ve Yasama Yetkisinin Devredilemezliği
Alternative Method
Soruyu çözerken 'Yasama Yetkisinin Devredilemezliği' (Anayasa m. 7) ilkesini referans alarak, kanunun 'çerçeve' çizip çizmediğine bakmak hızlı bir sonuca ulaştırır.
Estimated Time:1m 45s