Examkin

Question

Difficulty: Very hardOsmanlı'dan Erken Cumhuriyet'e Kentleşme (1950 Öncesi)

Erken Cumhuriyet Dönemi’nde (1923-1950) benimsenen kentleşme stratejileri; Osmanlı’dan devralınan Tanzimat dönemi belediyecilik mirasını yapısal olarak dönüştürerek, kenti sadece bir yerleşim birimi değil, Cumhuriyet’in modernleşme ideolojisinin sergilendiği bir vitrin olarak kurgulamıştır. Bu bağlamda, 1930’lu yıllarda yürürlüğe giren 1580 sayılı Belediye Kanunu ve 2290 sayılı Belediye Yapı ve Yollar Kanunu ile şekillenen imar rejiminin temel niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Kentleşmenin dinamiğini, pazar ekonomisinin ve sanayileşmenin itici gücünden ziyade; devletin rasyonel-bürokratik denetimi ve 'planlı modernlik' ülküsü altında yürütülen idari bir müdahale süreci olarak tanımlaması.Answer
  2. B
    Kırdan kente göçün yarattığı yoğun konut talebini karşılamak adına, imar planı süreçlerini tamamen yerel yönetimlerin özerk inisiyatifine bırakarak desantralizasyonu esas alan bir yaklaşımı benimsemesi.
  3. C
    Osmanlı dönemindeki 'Ebniye Nizamnameleri'nin aksine, yapı güvenliğini ve estetiğini tamamen bireysel mülkiyet hakları çerçevesinde piyasa koşullarına terk eden liberal bir hukuk düzeni kurması.
  4. D
    Kentleşme hızının sanayileşme hızıyla tam bir uyum içerisinde ilerlemesini sağlayarak, Avrupa tipi 'endüstriyel kent' modelini Türkiye'nin tüm bölgelerinde eş zamanlı olarak hayata geçirmesi.
  5. E
    Büyük kentlerdeki gecekondu oluşumunu yasal bir statüye kavuşturarak, kentsel dönüşümün ilk adımlarını kitlesel imar afları üzerinden atan korumacı bir yapıya sahip olması.

Answer

Kentleşmenin dinamiğini pazar ekonomisi veya sanayileşme yerine, devletin idari müdahalesi ve planlı modernleşme projesi olarak gören yaklaşım doğrudur.
Erken Cumhuriyet döneminde kentleşme, Batı’daki gibi sanayi devriminin bir sonucu olarak değil, yeni kurulan ulus-devletin modern yaşam biçimini topluma dayatmak ve sergilemek amacıyla başlattığı yukarıdan aşağıya bir 'planlı modernleşme' projesidir. 1580 ve 2290 sayılı yasalar, devlete ve belediyelere bu modern mekanı inşa etmek için gerekli rasyonel-bürokratik araçları sağlamıştır. Bu nedenle kentsel gelişim pazar dinamiklerinden ziyade idari müdahalelerle şekillenmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Dönem analizi yapılması
1923-1950 arası dönemde Türkiye'de kentleşmenin henüz sanayileşme kaynaklı kitlesel göçlere dayanmadığı saptanır.
Yanlış dönem varsayımlarını (1950 sonrası hızlı kentleşme) elemek için gereklidir.
2
Yasal çerçeve incelemesi
1580 ve 2290 sayılı kanunların belediyelere geniş imar yetkileri verdiği ancak bu yetkilerin merkezi devletin modernleşme hedefleriyle (Ankara örneği gibi) uyumlu kullanıldığı görülür.
Hukuki metinlerin ideolojik arka planını anlamak için gereklidir.
3
Kentsel dinamiklerin belirlenmesi
Kentleşmenin piyasa odaklı değil, devlet eliyle yönetilen idari bir süreç olduğu sonucuna varılır.
Doğru teorik çerçeveye ulaşmak için son adımdır.

Key Concept

İdeolojik ve İdari Kentleşme (1950 Öncesi)
Rate this question

Topics

Osmanlı'dan Erken Cumhuriyet'e Kentleşme (1950 Öncesi)

More questions from this topic