Siyaset bilimi ve anayasa hukuku doktrininde "düalist (iki başlı) yürütme" yapısı, hem klasik parlamenter sistemin hem de yarı başkanlık sisteminin ortak kurumsal özelliklerinden biridir. Her iki modelde de yürütme organı; devlet başkanı ile yasama organının siyasi güvenine dayanan bir bakanlar kurulundan (kabine) oluşur. Bu yapısal benzerliğe rağmen, iki sistemin anayasal kurgusu birbirinden farklıdır.
Buna göre, "düalist" yürütme yapısına sahip bir hükümet sisteminin klasik parlamenter sistem kategorisinden çıkarak yarı başkanlık sistemine dönüştüğünü gösteren en temel anayasal özellik aşağıdakilerden hangisidir?
- Devlet başkanının doğrudan halk tarafından genel oyla seçilmesi ve sistem içinde anayasal olarak belirgin siyasi ve icrai yetkilerle donatılmasıAnswer
- BBakanlar Kurulu'nun yasama organına karşı taşıdığı "kolektif siyasi sorumluluğun" kaldırılarak, bakanların sadece devlet başkanına karşı sorumlu hale getirilmesi
- CDevlet başkanının sembolik hakem rolünün pekiştirilerek, yürütme erki içindeki tüm asli karar alma yetkilerinin başbakan ve kabineye devredilmesi
- DYürütme gücünün doğrudan meclis çoğunluğunu elinde bulunduran partiye geçmesi sonucunda, siyasal sistemin çoğulcu demokrasi modelinden çoğunlukçu (majoriter) modele evrilmesi
- EDevlet başkanının sahip olduğu fiili iktidar gücünün, anayasal meşruiyete ve toplumsal rızaya dayanan rasyonel-hukuki bir otorite makamına dönüştürülmesi
Answer
Devlet başkanının doğrudan halk tarafından seçilmesi ve önemli siyasi/icrai yetkilere sahip olması.
Siyaset bilimi literatüründe (özellikle Maurice Duverger'in klasikleşmiş tanımına göre) yarı başkanlık sisteminin üç kurucu unsuru vardır: 1) Devlet başkanının genel oyla doğrudan halk tarafından seçilmesi, 2) Devlet başkanının anayasal olarak önemli siyasi/icrai yetkilere sahip olması, 3) Yürütmenin diğer kanadı olan başbakan ve bakanlar kurulunun yasama organına karşı kolektif siyasi sorumluluğunun (güvenoyu/gensoru) devam etmesi. Klasik parlamenter sistemde ise devlet başkanı kural olarak meclis tarafından seçilir (veya verasetle gelir) ve yetkileri tamamen semboliktir. Dolayısıyla sistemi parlamenter özden koparıp yarı başkanlığa taşıyan temel unsur, devlet başkanının halk tarafından seçilmesi ve icrai yetkilerle donatılmasıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Hükümet Sistemleri Tipolojisinde Yarı Başkanlık Modelinin Özellikleri
Practice More
Öğrencilerin 'Meclis Hükümeti Sistemi' ile 'Başkanlık Sistemi' arasındaki kuvvetler ayrılığı/birliği farklarını incelemeleri önerilir.
Estimated Time:2m 0s