Ekoloji ve çevre bilimleri literatüründe 'biyosfer' ve 'biyom' kavramları, yaşamın mekânsal organizasyonunu ve biyolojik çeşitliliğin dağılımını farklı ölçeklerde tanımlar. Biyosferin dikey ve yatay sınırları ile biyomların küresel oluşum dinamikleri göz önüne alındığında, bu sistemlerin işleyişine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi bilimsel olarak yanlıştır?
- ABiyosfer, ekosistemler bütünü olarak madde döngüleri açısından kapalı, ancak güneşten gelen radyasyon ve uzaya yayılan ısı dikkate alındığında enerji akışı açısından açık bir sistem özelliği gösterir.
- Yüksek dağlık bölgelerde yükseltiye bağlı olarak dikey yönde gerçekleşen biyom kuşaklaşması, ekvatordan kutuplara doğru görülen yatay kuşaklaşma ile hem tür kompozisyonu hem de oksijen kısmi basıncı gibi abiyotik stres faktörleri bakımından tam bir özdeşlik gösterir.Answer
- CDenizel biyomlarda fotosentetik birincil üretimin büyük bir kısmı, suyun berraklığına bağlı olarak değişmekle birlikte, ışığın nüfuz edebildiği yaklaşık ilk 200 metrelik 'fotik bölge' içerisinde gerçekleşir.
- DBiyosferin dikey sınırı atmosferde yaklaşık 10.000 metre yüksekliğe kadar (sporlar ve bazı kuş türleri) uzanırken, okyanusların en derin noktaları olan hadal bölgelerde dahi ekstrem koşullara uyum sağlamış canlı yaşamına rastlanmaktadır.
- EFarklı kıtalarda yer alan ancak benzer iklim ve toprak koşullarına sahip biyomlarda, evrimsel kökenleri farklı olsa da benzer ekolojik nişleri doldurmak üzere benzer adaptasyonlar geliştirmiş 'ekolojik eş değer' türler bulunur.
Answer
Yüksek dağlık bölgelerdeki dikey kuşaklaşmanın, enlemsel yatay kuşaklaşma ile abiyotik stres faktörleri (özellikle gaz basıncı) açısından tam bir özdeşlik gösterdiğini iddia eden ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, dikey kuşaklaşma ile yatay kuşaklaşmanın 'tam bir özdeşlik' gösterdiğini savunmaktadır. Oysa yüksek dağlarda yükseltiye bağlı olarak sıcaklık azalırken aynı zamanda hava basıncı ve oksijenin kısmi basıncı da düşer. Enlemsel (yatay) değişimlerde ise temel belirleyici güneş ışınlarının geliş açısı ve buna bağlı sıcaklık/yağış rejimidir; basınç değişimi dikeydeki gibi birincil bir stres faktörü değildir. Bu nedenle bu iki süreç benzer sonuçlar doğursa da fiziksel ve biyolojik açıdan özdeş değildir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Biyosferin Sınırları ve Biyomların Dağılımını Belirleyen Abiyotik Faktörler
Practice More
Biyomların belirlenmesinde 'Whittaker diyagramı' olarak bilinen sıcaklık-yağış ilişkisini inceleyerek, hangi biyomların hangi ekstrem değerlerde birbirine dönüştüğünü analiz ediniz.
Estimated Time:3m 0s