Karl Marx, "Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı" adlı eserinin önsözünde; toplumsal yapının hukuki ve siyasal üst yapısını belirleyen temel yapının, üretim ilişkilerinin toplamından oluşan "ekonomik yapı" olduğunu savunur. Bu tarihsel materyalist perspektife göre, mevcut üretim ilişkilerinin artık gelişmekte olan maddi üretim güçlerine birer engel (ayak bağı) haline gelmesi durumunda aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?
- AÜretim güçlerinin gelişiminin durması ve toplumun "tabiiyetçi" (subject) siyasal kültür modeline geri dönmesi
- Toplumsal bir devrim döneminin başlayarak ekonomik temelin ve bu temele dayalı üst yapının köklü bir dönüşüme uğramasıAnswer
- CMevcut üretim ilişkilerinin korunması amacıyla devletin sınıflar arası tarafsız bir hakem rolü üstlenerek krizi yönetmesi
- DSiyasal iktidarın meşruiyet krizine girmesiyle birlikte yönetici elitlerin kendi aralarında bir nöbet değişimi yapması
- EToplumsal sınıfların üretim araçları üzerindeki mülkiyet iddialarından vazgeçerek rasyonalite ve doğal haklar temelinde uzlaşması
Answer
Toplumsal bir devrim döneminin başlayarak ekonomik temelin ve buna bağlı üst yapının dönüşmesi
Marx'ın tarihsel materyalist kuramına göre, bir toplumun ekonomik temeli (altyapı), maddi üretim güçleri (teknoloji, hammaddeler, iş gücü) ile üretim ilişkileri (mülkiyet biçimleri, sınıf yapısı) arasındaki dengeden oluşur. Üretim güçleri sürekli gelişme eğilimindeyken, üretim ilişkileri statik kalma eğilimindedir. Üretim güçleri belirli bir noktadan sonra mevcut üretim ilişkileri içinde gelişemez hale geldiğinde (ayak bağı olduğunda), bu durum toplumsal bir devrim dönemini tetikler. Bu devrim süreci sonucunda üretim ilişkileri, gelişen üretim güçlerine uygun hale gelecek şekilde değişir ve buna bağlı olarak hukuki-siyasi üst yapı da dönüşür.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Tarihsel Materyalizm (Üretim Güçleri ve Üretim İlişkileri Çelişkisi)