Toplumsal değişmeyi 'doğrusal bir ilerleme' (linear progress) olarak değil, medeniyetlerin yükseliş, olgunluk ve çöküş evrelerini kapsayan tekrarlı bir süreç olarak ele alan döngüsel kuramlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AToplumlar, üretim araçlarının mülkiyetine dayalı olarak ilkel komünal yapıdan sosyalizme doğru geri dönülemez tek yönlü bir evrim geçirirler.
- Toplumsal ve kültürel sistemler, kendi içsel dinamikleri ve belirli sınırlar çerçevesinde farklı kültür tipleri (duyumsal, fikirsel vb.) arasında devri bir hareket sergilerler.Answer
- CToplumsal değişme, maddi teknolojideki hızlı gelişmelere manevi kültür öğelerinin zamanla uyum sağlamasıyla gerçekleşen doğrusal bir ilerlemedir.
- DDeğişme, toplumun geleneksel cemaat (Gemeinschaft) yapısından rasyonel ve karmaşık cemiyet (Gesellschaft) yapısına doğru kaçınılmaz dönüşümüdür.
- EToplumun temel gelişim seyri, insan zihninin teolojik ve metafizik aşamalardan kurtularak bilimsel (pozitif) evreye ulaştığı tek yönlü bir süreçtir.
Answer
Toplumsal ve kültürel sistemlerin kendi içsel dinamikleri ve sınırlar çerçevesinde farklı kültür tipleri arasında döngüsel bir hareket sergilediğini belirten ifade doğrudur.
Döngüsel kuramlar, toplumsal değişmenin belirli bir noktadan sonra benzer süreçleri tekrar ettiğini savunur. Pitirim Sorokin, 'Sosyal ve Kültürel Dinamikler' eserinde toplumların 'İçsel Değişme İlkesi' (principle of immanent change) gereği sürekli değiştiğini ancak bu değişimin 'Sınırlar İlkesi' (principle of limits) nedeniyle sonsuz bir doğrusal ilerleme olamayacağını belirtir. Bu nedenle toplumlar duyumsal (maddeci), fikirsel (manevi) ve her ikisinin sentezi olan idealist kültür tipleri arasında bir sarkaç gibi gidip gelirler.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Döngüsel Değişme ve Sorokin'in Kültürel Dinamikleri
Estimated Time:1m 15s