Examkin

Question

Difficulty: HardTürkiye'de Eğitim Sistemi ve Toplumsal Hareketlilik

Türkiye'de eğitim ve toplumsal hareketlilik ilişkisini inceleyen iki farklı sosyolog şu değerlendirmeleri yapmıştır:

I. Sosyolog: 'Merkezi sınav sistemi, adayları kökenlerinden bağımsız olarak yetenek ve çalışma ekseninde değerlendirerek hak edenlerin üst sosyal statülere geçişini sağlayan temel bir liyakat (meritokrasi) aracıdır ve bu yolla toplumsal sistemin ihtiyaç duyduğu nitelikli işgücü dengeli biçimde dağıtılır.'

II. Sosyolog: 'Merkezi sınavlar görünürde fırsat eşitliği sunsa da, üst ve orta sınıfa mensup ailelerin çocuklarına sağladığı özel ders ve nitelikli okul avantajları, sınav başarısını doğrudan etkiler. Bu nedenle eğitim, alt sınıfların dikey yukarı hareketlilik şansını artırmak yerine, mevcut eşitsizlikleri meşrulaştıran ve nesilden nesile aktarımını sağlayan bir paravandır.'

Türkiye'deki eğitim sistemine yönelik bu iki farklı yaklaşımın, sırasıyla dayandığı sosyolojik kuramlar ve toplumsal hareketlilik bağlamındaki temel argümanları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

  1. I. Sosyolog, eğitimin dikey yukarı hareketliliği sağlayan nesnel bir mekanizma olduğunu yapısal işlevselci kuramla açıklarken; II. Sosyolog, eğitim fırsatlarındaki örtük eşitsizlikleri ve statü aktarımını çatışmacı kuram ekseninde ele almaktadır.Answer
  2. B
    I. Sosyolog, eğitim yoluyla elde edilen başarıyı çatışmacı kuramın liyakat ilkesiyle temellendirirken; II. Sosyolog, eğitimdeki eşitsizlikleri yapısal işlevselci kuramın tabakalaşma zorunluluğu ile açıklamaktadır.
  3. C
    I. Sosyolog, eğitimin bireyleri aynı tabaka içinde farklı mesleklere yönlendiren yatay hareketlilik işlevine vurgu yaparken; II. Sosyolog, eğitim olanaklarının yetersizliğinin sadece dikey aşağı hareketliliği hızlandırdığını savunmaktadır.
  4. D
    I. Sosyolog, modern eğitim sisteminin kast benzeri kapalı bir tabakalaşma oluşturduğunu savunurken; II. Sosyolog, sınavların toplumu zümre sistemine dönüştüren temel bir ayrıştırma aracı olduğuna dikkat çekmektedir.
  5. E
    I. Sosyolog, toplumsal statülere yerleştirmeyi eğitim kurumunun gizli işlevi olarak yorumlarken; II. Sosyolog, eşitsizliklerin nesilden nesile aktarımını eğitimin açık ve birincil amacı olarak sınıflandırmaktadır.

Answer

I. Sosyolog'un görüşleri eğitimin dikey yukarı hareketliliği sağlayan nesnel bir mekanizma olduğunu savunan yapısal işlevselci kuramı; II. Sosyolog'un görüşleri ise eğitimdeki fırsat eşitsizliklerini ve statü aktarımını vurgulayan çatışmacı kuramı yansıtmaktadır.
Verilen değerlendirmelerde I. Sosyolog, eğitimin yetenekli bireyleri seçerek toplum için önemli pozisyonlara yerleştirdiğini savunarak 'yapısal işlevselci' kuramın liyakat (meritokrasi) ve dikey yukarı hareketlilik görüşünü yansıtmaktadır. II. Sosyolog ise, eğitimin fırsat eşitliği illüzyonu yaratarak üst sınıfların avantajlarını koruduğunu ve eşitsizlikleri yeniden ürettiğini belirterek 'çatışmacı' kuramın temel eleştirilerini dile getirmektedir. Doğru yanıt, her iki yaklaşımın teorik temelini ve hareketlilik yönünü eksiksiz biçimde doğru eşleştirmektedir.

Step-by-Step Solution

1
I. Sosyolog'un kullandığı kavramları analiz etme
Liyakat, yetenek ve dengeli işgücü dağılımı kavramları tespit edilir.
Bu kavramlar, toplumun uyum içinde çalıştığını ve fırsat eşitliğini savunan 'yapısal işlevselci' kuramın merkezinde yer alır.
2
I. Sosyolog'un bahsettiği hareketlilik türünü belirleme
'Üst sosyal statülere geçiş' ifadesinin dikey yukarı hareketlilik olduğu sonucuna varılır.
Yatay hareketlilikte statü değişmezken, üst konumlara yerleşmek dikey hiyerarşide yükselmeyi ifade eder.
3
II. Sosyolog'un argümanlarını analiz etme
Fırsat eşitliği illüzyonu, avantajların korunması ve eşitsizliklerin nesilden nesile aktarımı kavramları belirlenir.
Bu eleştirel yaklaşım, toplumsal yapıdaki güç dengesizliklerine ve yeniden üretime odaklanan 'çatışmacı' kurama aittir.
4
Seçenekleri değerlendirme
Sosyologların teorik pozisyonlarını ve hareketlilik kavramlarını doğru konumlandıran ifade tespit edilir.
Sadece işlevselci-çatışmacı kuram ayrımını ve dikey hareketlilik yönünü eşzamanlı olarak doğru veren ifade bilimsel olarak geçerlidir.

Key Concept

Eğitim ve Toplumsal Hareketlilik İlişkisine Yönelik Kuramsal Yaklaşımlar
Rate this question

Topics

Türkiye'de Eğitim Sistemi ve Toplumsal Hareketlilik

More questions from this topic