Osmanlı siyasi ve hukuk tarihinde merkezi otoritenin mutlak gücünün ilk kez paylaşıldığı Sened-i İttifak (1808), Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa'nın girişimiyle Padişah II. Mahmud ve taşradaki güçlü yerel otoriteler (Ayanlar) arasında imzalanmıştır. Bu belgenin hazırlanış usulü, tarafların irade beyanları ve Türk anayasal tarihindeki yeri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Padişahın mutlak yetkilerini sınırlandıran ilk anayasal metin olup, tek taraflı bir irade beyanı yerine karşılıklı taahhütler içeren bir 'misak' (sözleşme) niteliğindedir.Answer
- BOsmanlı Devleti'nin ilk yazılı anayasası olması hasebiyle, devletin temel organlarını ve bireylerin temel haklarını sistematik olarak düzenleyen şekli bir metindir.
- CPadişahın uyruklarına tek taraflı olarak tanıdığı hakları içeren 'ferman' niteliğinde bir belge olması sebebiyle Tanzimat Fermanı ile aynı hukuki kategoriye girer.
- DAsli kurucu iktidar tarafından halkın geniş katılımıyla hazırlanan ve egemenlik anlayışını monarşiden halk egemenliğine geçiren köklü bir anayasal düzenlemedir.
- EKuvvetler ayrılığı ilkesini ilk kez kurumsallaştıran, yasama yetkisini Ayanlar Meclisi'ne devrederek parlamenter sistemin temelini atan hukuki bir belgedir.
Answer
Padişahın mutlak yetkilerini sınırlandıran ilk anayasal metin olup, tek taraflı bir irade beyanı yerine karşılıklı taahhütler içeren bir 'misak' (sözleşme) niteliğindedir.
Sened-i İttifak, Osmanlı hukuk tarihinde padişahın mutlak otoritesini sınırlayan ilk belgedir. Onu Tanzimat ve Islahat fermanlarından ayıran temel özellik, bir 'ferman' (tek taraflı irade) değil, padişah ile ayanlar arasında akdedilen bir 'misak' (karşılıklı sözleşme) olmasıdır. Bu yönüyle İngiliz Magna Carta Libertatum (1215) ile benzer bir hukuki mantığa (iktidarın rıza ile sınırlandırılması) sahiptir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Sened-i İttifak'ın 'Misak' (Sözleşme) Niteliği ve Anayasal Belge Kavramı