Demokratik rejimlerde, vatandaşların taleplerini karar alıcılara iletmek amacıyla kurulan örgütlenmeler, Gabriel Almond'un yapısal-işlevselci modelinde "çıkar eklemlenmesi" (interest articulation) ve "çıkar toplulaştırması" (interest aggregation) kavramlarıyla analiz edilir. Bu bağlamda, sivil toplum içerisindeki mesleki kuruluşlar veya dernekler ile rekabetçi seçim mekanizmasının temel aktörleri olan siyasi organlar arasında belirgin yapısal ve ereksel (amaca yönelik) farklar bulunmaktadır.
Buna göre, söz konusu iki farklı kurumsal yapının (baskı grupları ve siyasi partiler) karşılaştırmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Çıkar eklemlenmesi sürecinde aktif olan baskı grupları karar alma mekanizmalarını dışarıdan yönlendirmeyi hedeflerken; çıkar toplulaştırmasını yürüten siyasi partiler doğrudan hükümet etme yetkisini elde etmeye çalışır.Answer
- BSiyasi partiler yalnızca kendilerini finanse eden dar bir zümrenin spesifik taleplerini yasama organına dayatırken; baskı grupları tüm seçmen kitlesini kucaklayan geniş kapsamlı ideolojik manifestolar hazırlar.
- CBaskı grupları yasal statüleri gereği devlet bütçesinden doğrudan pay alıp seçim bölgelerinde kendi adaylarıyla yarışırken; siyasi partiler parlamento dışı kulis faaliyetleriyle yetinmek zorundadır.
- DÇıkar toplulaştırması işlevini üstlenen yapılar eylemlerinin sonuçlarından dolayı seçmen kitlesine karşı siyasi sorumluluk taşımazken; çıkar eklemlenmesi yapan sivil gruplar periyodik seçimlerde halka hesap vermek zorundadır.
- EHer iki örgütlenme türü de nihai hedef olarak kamu gücü kullanma tekelini kendi bünyesinde toplamayı ve devletin cebri yaptırım aygıtlarını bizzat işletmeyi amaçlar.
Answer
Doğru cevap, baskı gruplarının karar alıcı mekanizmaları dışarıdan yönlendirmeyi amaçladığını, siyasi partilerin ise doğrudan siyasal iktidarı ele geçirip hükümet etmeyi hedeflediğini belirten ifadedir.
Siyaset biliminde baskı grupları ile siyasi partiler arasındaki en temel ayrım, iktidara yönelik tutumlarıdır. Baskı grupları (çıkar eklemlenmesi aktörleri) devlet aygıtını yönetmeye talip olmazlar; amaçları, kendi dar ve spesifik menfaatleri doğrultusunda siyasal karar alıcıları (hükümeti, meclisi vb.) dışarıdan etkilemektir. Öte yandan siyasi partiler (çıkar toplulaştırması aktörleri), seçimler yoluyla doğrudan siyasal iktidarı ele geçirmeyi, hükümet kurmayı ve devlet politikalarını bizzat belirlemeyi hedefler. Bu nedenle bu iki yapının amaçlarını doğru bir şekilde ayırt eden bu ifade tamamen doğrudur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Baskı Grupları ve Siyasi Partilerin Temel İşlevleri ve Farkları