Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu (Yüce Divan Süreci)

25 questions

$1982$ Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanı hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilmesi durumunda; soruşturmayı yürütecek olan $15$ kişilik Soruşturma Komisyonu üyelerinin belirlenme usulü aşağıdakilerden hangisidir?

Siyasi parti gruplarının, güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından ad çekme usulü ile

Siyasi parti gruplarının üye tam sayıları oranında belirleyerek doğrudan Başkanlığa bildirdikleri milletvekilleri arasından seçim yapılmaksızın

TBMM Başkanlık Divanı tarafından Mecliste grubu bulunan siyasi partilerin temsilcileri arasından gizli oyla

Anayasa ve Adalet Komisyonları üyeleri arasından TBMM Genel Kurulu tarafından işaretle oy verme usulü ile

Siyasi parti gruplarının en yaşlı üyeleri arasından kıdem esasına göre TBMM Başkanı tarafından görevlendirme ile

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti gruplarının, güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından ad çekme usulü ile

Answer

Siyasi parti gruplarının güçleri oranında gösterecekleri üç katı aday arasından ad çekme usulü ile belirlenir.

Doğru seçenek, Anayasa'nın

105

. maddesinde yer alan açık hükmü ifade etmektedir. Soruşturma komisyonu üyeleri, siyasi parti gruplarının güçleri oranında verebilecekleri üye sayısının üç katı aday göstermesi ve bu adaylar arasından her grup için ayrı ayrı yapılan ad çekme (kura) ile belirlenir.

Step-by-Step Solution

Meclis soruşturması kararının alınmasını takiben komisyon aşamasına geçilmesi.

Soruşturma açılmasına karar verildikten sonra

15

kişilik bir komisyon kurulması gerekir.

Anayasal sürecin sağlıklı işlemesi için bağımsız bir soruşturma organı oluşturulmalıdır.

Siyasi parti gruplarından aday listelerinin istenmesi.

Her grup, kendi kontenjanının

3

katı kadar aday ismi bildirir.

Ad çekme (kura) işlemi için yedekli bir havuz oluşturulması amaçlanır.

Adaylar arasından ad çekme (kura) işleminin gerçekleştirilmesi.

15

asıl üye kura ile belirlenir.

Komisyonun tarafsızlığını ve grupların doğrudan müdahalesini sınırlamak için kura usulü tercih edilmiştir.

Key Concept

Meclis Soruşturma Komisyonu'nun Kuruluş Usulü

Hints

Bu komisyonun kurulmasında, siyasi partilerin doğrudan isim belirlemesini engelleyen bir 'kura' mekanizması vardır.

Siyasi parti grupları, komisyona gönderecekleri üye sayısının belli bir katı kadar aday gösterirler.

Aday listeleri her grup için kendi kontenjanının tam

3

katı olarak hazırlanır ve kura çekilir.

Practice More

Komisyonun rapor hazırlama sürelerini (

2+1

ay) ve bu raporun Genel Kurulda ne zaman görüşüldüğünü inceleyiniz.

Estimated Time:50s

Question 2Question →

$1982$ Anayasası’nın $2017$ yılı anayasa değişikliği ile düzenlenen Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu süreci kapsamında; kurulan Soruşturma Komisyonu’nun raporunu öngörülen normal süresi içinde tamamlayamaması halinde, komisyona tanınan yeni ve kesin ek süre aşağıdakilerden hangisidir?

15

gün

1

2

45

gün

3

Show answer & explanation

Answer: $1$ ay

Answer

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu sürecinde Soruşturma Komisyonu'na tanınan ek süre bir aydır.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında kurulan Soruşturma Komisyonu, raporunu kural olarak iki ay içinde sunar; ancak bu süre zarfında çalışma tamamlanamazsa meclis tarafından bir aylık ek ve kesin bir süre daha tanınır.

Step-by-Step Solution

Sürecin yasal dayanağını belirle.

1982

Anayasası'nın

105

. maddesi (2017 Değişikliği).

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması usulü bu maddede düzenlenmiştir.

Komisyonun çalışma sürelerini analiz et.

Normal süre:

2

ay, Ek süre:

1

ay.

Anayasa metni, soruşturmanın

2

ay içinde bitirilmesini, aksi halde kesin

1

aylık ek süre verilmesini emreder.

Sorulan spesifik süreyi tespit et.

Ek süre

1

aydır.

Soru kökü normal süreyi değil, tamamlanamama durumunda verilen ek süreyi sormaktadır.

Key Concept

Meclis Soruşturması Komisyonu Rapor Süresi

Practice More

Soruşturma raporunun Genel Kurul'da görüşülme ve Yüce Divan'a sevk kararı oylama sürelerini gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 3Question →

1982 Anayasası’nda 2017 yılında yapılan değişiklikler uyarınca, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu (Meclis soruşturması) süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

TBMM Genel Kurulunun soruşturma açılmasına karar verebilmesi için üye tamsayısının beşte üçünün (

360

) gizli oyu aranır.

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla meclis soruşturması açılabilmesi için üye tamsayısının üçte birinin (

200

) yazılı önergesi yeterlidir.

Soruşturma komisyonunun raporunu sunmasının ardından TBMM Genel Kurulu, üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) ile Cumhurbaşkanını Yüce Divan’a sevk eder.

Hakkında meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu süreç devam ederken TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar verebilir.

Meclis soruşturması komisyonu, TBMM Başkanı tarafından her siyasi parti grubundan seçilen üçer milletvekilinden oluşur.

Show answer & explanation

Answer: TBMM Genel Kurulunun soruşturma açılmasına karar verebilmesi için üye tamsayısının beşte üçünün ( $360$ ) gizli oyu aranır.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun soruşturma açılmasına karar verebilmesi için üye tamsayısının beşte üçünün (

360

) gizli oyu gereklidir.

1982 Anayasası'nın 105. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılabilmesi için kademeli bir süreç öngörülmüştür. Bu sürecin ikinci aşaması olan 'soruşturma açılmasına karar verilmesi', TBMM üye tamsayısının beşte üçünün (

360

milletvekili) gizli oyu ile mümkündür.

Step-by-Step Solution

Önerge aşamasını kontrol et.

Salt çoğunluk (

301

) milletvekilinin imzası gerekir.

Sürecin başlaması için anayasal ilk adımdır.

Soruşturma açılması karar yeter sayısını kontrol et.

Üye tamsayısının beşte üçünün (

360

) gizli oyu gerekir.

Anayasa'nın 105. maddesi bu aşamada nitelikli çoğunluk arar.

Yüce Divan'a sevk aşamasını kontrol et.

Üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

) gizli oyu gerekir.

Yargılama safhasına geçiş için en yüksek nitelikli çoğunluk aranır.

Süreçteki kısıtlamaları incele.

Cumhurbaşkanı bu dönemde seçim kararı alamaz.

Yürütmenin yasamayı feshetme yetkisinin kötüye kullanılmasını önlemek amaçlanır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması Kademeleri

Practice More

Bakanların ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının cezai sorumluluk süreçlerini Cumhurbaşkanının süreciyle karşılaştırarak yeter sayıların aynılığını pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 4Question →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla TBMM tarafından açılan Meclis soruşturması sonucunda, şüphelinin Yüce Divan’a sevk edilebilmesi için Genel Kurulda yapılan gizli oylamada aranan karar yeter sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili)

Üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili)

Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

milletvekili)

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu

Üye tamsayısının dörtte üçü (

450

milletvekili)

Show answer & explanation

Answer: Üye tamsayısının üçte ikisi ( $400$ milletvekili)

Answer

Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

milletvekili) gizli oyu gerekir.

Anayasa'nın

105

. maddesine göre, Meclis soruşturması komisyonunun raporu Genel Kurulda görüşüldükten sonra, TBMM üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

milletvekili) gizli oyuyla Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevkine karar verilebilir. Bu oran, sistemdeki en yüksek nitelikli çoğunluklardan biridir.

Step-by-Step Solution

Meclis soruşturması sürecinin son aşamasını tespit etme

Süreç; önerge, soruşturma açılması kararı, komisyon raporu ve Yüce Divan'a sevk oylaması olmak üzere dört ana aşamadan oluşur.

Soruda sorulan 'Yüce Divan'a sevk' aşaması, sürecin en son ve en yüksek çoğunluk gerektiren adımıdır.

Nitelikli çoğunluk oranlarını karşılaştırma

301

(Önerge),

360

(Soruşturma açılması),

400

(Yüce Divan'a sevk).

2017

Anayasa değişikliği ile getirilen bu kademeli sistemde her adım bir öncekinden daha zorlu bir çoğunluk gerektirir.

Key Concept

Meclis Soruşturması ve Yüce Divan'a Sevk Karar Yeter Sayıları

Practice More

Bakanlar ve Cumhurbaşkanı yardımcıları için de aynı süreç ve sayıların geçerli olduğunu hatırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 5Question →

1982 Anayasası’nın 105. maddesinde 2017 anayasa değişikliği ile düzenlenen Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması süreci kapsamında; yürütülen tahkikatın safhaları ve bu sürecin doğurduğu hukuki kısıtlamalarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu aşamadan itibaren seçimlerin yenilenmesine dair karar alamaz.

Meclis soruşturması açılmasına dair önergenin Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda kabul edilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

) gizli oyu yeterlidir.

Cumhurbaşkanı, yalnızca görevini yürüttüğü esnada işlediği ve görevle doğrudan ilgili olan suçlar sebebiyle Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesinde yargılanabilir.

Soruşturma komisyonunun hazırladığı raporun ardından Genel Kurulun yapacağı oylamada üye tamsayısının beşte üç (

3/5

) çoğunluğu ile Yüce Divan'a sevk kararı verilir.

Yüce Divan'da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanının görevi, gerekçeli kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren

15

gün sonra kendiliğinden sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu aşamadan itibaren seçimlerin yenilenmesine dair karar alamaz.

Answer

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçim kararı alma yetkisi kısıtlanmaktadır.

Doğru ifade, Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılması kararının (

360

oy) ardından yürütmenin yasama organını feshederek seçim kararı almasının anayasal olarak yasaklanmış olmasıdır. Bu hüküm, yasama denetiminin etkililiğini korumak amacıyla 2017 yılında getirilmiştir.

Step-by-Step Solution

Sürecin başlatılma şartını kontrol etme.

Önerge için

301

milletvekili gerekir.

Sürecin parlamento denetimine açılabilmesi için başlangıç adımıdır.

Soruşturma açılma kararını ve sonucunu analiz etme.

360

vekil ile soruşturma açılır; bu aşamada Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.

Anayasa'nın 105/4 maddesi, yargısal sürece giren yürütmenin yasama üzerinde baskı kurmasını (erken seçimle meclisi feshetmesini) engellemek amacıyla bu kısıtlamayı getirmiştir.

Nihai sevk ve mahkûmiyet sonuçlarını değerlendirme.

400

vekil ile Yüce Divan'a sevk edilir; mahkûmiyet halinde görev hemen sona erer.

Cezai sorumluluğun tamamlanma ve hukuki yaptırımın kesinleşme aşamasıdır.

Key Concept

Meclis Soruşturmasında Nitelikli Çoğunluklar ve Görev Kısıtlamaları

Hints

Meclis soruşturmasında üç farklı aşama ve üç farklı nitelikli çoğunluk (

301

360

400

) olduğunu hatırlayın.

Seçim kararı alamama yasağı, soruşturma önergesinin verilmesiyle değil, Meclis tarafından soruşturma açılmasının kabul edilmesiyle başlar.

Referandum sonrası yürürlüğe giren 105. maddede, Cumhurbaşkanının hem kişisel hem de görev suçları tek bir prosedürde toplanmıştır.

Practice More

Bakanların ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının cezai sorumluluk süreçlerini Cumhurbaşkanının süreciyle kıyaslayarak tekrar ediniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 6Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan değişiklikler uyarınca, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması süreciyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili) ile karar verilir ve hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Meclis soruşturması önergesi üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) ile verilir ve soruşturma açılmasına da üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verilir.

Soruşturma komisyonu, Meclisteki her siyasi parti grubundan eşit sayıda temsilcinin katılımıyla oluşturulan

15

kişilik bir heyettir ve hazırladığı raporu doğrudan Yüce Divan'a sunar.

Cumhurbaşkanı sadece görevle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanabilir ve soruşturma süresince yetkileri geçici olarak Cumhurbaşkanı yardımcısına devredilir.

Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) ile alınır ve sevk edilen Cumhurbaşkanının görevi sevk tarihi itibarıyla kendiliğinden sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üçü ( $360$ milletvekili) ile karar verilir ve hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Answer

Soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili) ile karar verilmesi ve bu aşamadan itibaren Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisinin kısıtlanması bilgisi doğrudur.

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu süreci üç aşamalı bir sayısal barem içerir: Öneri için

301

, soruşturma açılması için

360

, Yüce Divan'a sevk için ise

400

milletvekili desteği şarttır. Ayrıca Anayasa'nın

116

. maddesi, soruşturma açılmasına karar verilen bir Cumhurbaşkanının artık Meclis'i feshederek seçimleri yenileme kararı alamayacağını açıkça hükme bağlamıştır.

Step-by-Step Solution

Öneri aşamasını analiz et

Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) ile soruşturma açılması istenebilir.

Sürecin başlaması için ilk aşamadır.

Soruşturma açılma kararını değerlendir

Üye tamsayısının beşte üçünün (

360

milletvekili) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verilir.

Soruşturmanın fiilen başlaması için gerekli nitelikli çoğunluktur.

Soruşturmanın hukuki sonuçlarını kontrol et

Anayasa'nın

116

. maddesi uyarınca, hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.

Sürecin yürütme üzerindeki en kritik sınırlayıcı etkisidir.

Yüce Divan'a sevk ve mahkumiyet sonuçlarını incele

Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

milletvekili) ile Yüce Divan'a sevk kararı alınır. Görev, ancak seçilmeye engel bir suçtan mahkumiyet halinde sona erer.

Sürecin yargı aşaması ve nihai sonucudur.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu (2017 Değişiklikleri)

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar için uygulanan Meclis soruşturması usulünün, Cumhurbaşkanının sorumluluk süreciyle olan benzerliklerini ve farklılıklarını (özellikle mahkumiyetin göreve etkisi bakımından) inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 7Question →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla meclis soruşturması açılmasının istenebilmesi (önerge verilebilmesi) için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının asgari ne kadarlık bir çoğunluğu gerekir?

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili)

Üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili)

Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

milletvekili)

Üye tamsayısının üçte biri (

200

milletvekili)

Üye tamsayısının dörtte üçü (

450

milletvekili)

Show answer & explanation

Answer: Üye tamsayısının salt çoğunluğu ( $301$ milletvekili)

Answer

Cumhurbaşkanı hakkında meclis soruşturması açılması için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (en az 301 milletvekili) yazılı önerge vermesi gerekir.

1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla meclis soruşturması açılması için gereken ilk adım, üye tamsayısının salt çoğunluğu olan en az 301 milletvekilinin TBMM Başkanlığına yazılı önerge vermesidir.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu sürecindeki ilk aşamayı belirleme.

Sürecin ilk aşaması meclis soruşturması önergesinin verilmesidir.

Yargılama sürecinin başlayabilmesi için önce TBMM'ye resmi bir istem sunulmalıdır.

2017 Anayasa değişikliği ile getirilen güncel sayısal sınırları kontrol etme.

Önerge için salt çoğunluk (

301

), açılış için

3/5

(

360

), sevk için

2/3

(

400

) oy gerekmektedir.

Anayasa'nın 105. maddesi bu süreci kademeli ve nitelikli çoğunluklara bağlamıştır.

Soruda istenen 'önerge verme' aşamasına denk gelen sayıyı seçme.

Salt çoğunluk olan 301 sayısı seçilir.

Soruda soruşturmanın 'istenmesi' (önerge) aşaması sorulmaktadır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu (Meclis Soruşturması Kademeleri)

Question 8Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılı değişiklikleri ile düzenlenen "Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu" ve Meclis soruşturması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Meclis soruşturması açılmasına ilişkin önergenin verilebilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) imzası gereklidir.

Meclis, soruşturma açılması talebini en geç bir ay içerisinde görüşür ve üye tamsayısının beşte üçünün (

360

milletvekili) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir.

Soruşturma komisyonu tarafından hazırlanan raporun Genel Kurulda görüşülmesinin ardından, üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) gizli oyuyla Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevkine karar verilir.

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu kararın alınmasından itibaren Yüce Divan yargılaması tamamlanana kadar seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Yüce Divanda seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanının görevi, mahkûmiyet kararının kesinleştiği tarihte kendiliğinden sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Soruşturma komisyonu tarafından hazırlanan raporun Genel Kurulda görüşülmesinin ardından, üye tamsayısının salt çoğunluğunun ( $301$ milletvekili) gizli oyuyla Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevkine karar verilir.

Answer

Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevki için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

milletvekili) gizli oyu gereklidir; salt çoğunluk (

301

) ifadesi yanlıştır.

Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevk edilebilmesi için TBMM üye tamsayısının (

600

) üçte iki çoğunluğunun (

400

milletvekili) gizli oyu gerekmektedir. Seçenekte belirtilen salt çoğunluk (

301

) ifadesi, sadece soruşturma önergesinin verilmesi için yeterli olan orandır; sevk kararı için yeterli değildir.

Step-by-Step Solution

Meclis soruşturması önerge aşamasını kontrol et.

Önerge için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

) imzası gerekir.

Sürecin başlatılması için ilk anayasal eşiktir.

Soruşturma açılması karar yeter sayısını kontrol et.

Genel Kurul, üye tamsayısının beşte üçünün (

360

) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verir.

Soruşturma komisyonunun kurulması için gereken nitelikli çoğunluktur.

Yüce Divana sevk aşamasını ve kısıtlamaları incele.

Sevki için üçte iki (

400

) çoğunluk aranırken, bu süreçte Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.

Sürecin ciddiyeti nedeniyle en yüksek nitelikli çoğunluk aranmış ve yasama dokunulmazlığına benzer bir koruma/kısıtlama getirilmiştir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğunda Nitelikli Çoğunluklar

Estimated Time:2m 0s

Question 9Question →

$1982$ Anayasası’nın $2017$ anayasa değişikliğiyle düzenlenen "Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu" (Meclis soruşturması) süreci ve bu sürecin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılabilmesi için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyu gerekir.

Yüce Divan yargılaması süresince Cumhurbaşkanının tüm yürütme yetkileri askıya alınır ve yerine Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekalet eder.

Meclis soruşturması önergesinin TBMM Başkanlığına sunulduğu tarihten itibaren Cumhurbaşkanı, Meclis’i feshederek seçimlerin yenilenmesi yoluna gidemez.

Yüce Divan’da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanının görevi, bu kararın TBMM Genel Kurulu’nda okunmasıyla sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Answer

Cumhurbaşkanı hakkında Meclis tarafından soruşturma açılmasına karar verilmesi durumunda, Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi hukuken sona erer.

Anayasa'nın

105

. maddesi uyarınca, hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen (

360

oy ile) Cumhurbaşkanı, artık seçimlerin yenilenmesi (Meclis'i feshetme) yetkisini kullanamaz. Bu düzenleme, anayasal sistemin bir denge-denetleme mekanizmasıdır.

Step-by-Step Solution

Meclis soruşturması başlangıç aşamasını analiz etme

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) önerge verir.

Sürecin başlatılması için gerekli ilk adımdır.

Soruşturma açılması kararının niteliğini belirleme

Meclis, üye tamsayısının beşte üçü (

360

) ile soruşturma açılmasına karar verir.

Yasanın kısıtlayıcı hükümlerinin devreye girmesi için bu kararın alınması gerekir.

Hukuki kısıtlamayı değerlendirme

Anayasa madde

105/4

: "Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesine karar veremez."

Yürütmenin, denetimden kaçmak için yasama organını feshetmesini engellemek amaçlanmıştır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Görevsel Sınırlamalar

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğundaki benzerlikleri ve farkları (vekalet durumu gibi) inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 10Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ anayasa değişiklikleriyle düzenlenen "Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu" ve Meclis soruşturması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Soruşturma açılmasına karar verilmesi durumunda kurulacak

15

kişilik Soruşturma Komisyonu üyeleri, Meclis'teki her siyasi parti grubundan eşit sayıda üyenin katılımıyla belirlenir.

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılabilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) tarafından önerge verilmesi gerekir.

Meclis, soruşturma açılması talebini en geç bir ay içinde görüşür ve üye tamsayısının beşte üçünün (

360

milletvekili) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir.

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu süreç içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Soruşturma komisyonu raporunun Genel Kurulda görüşülmesinin ardından, üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

milletvekili) gizli oyuyla Yüce Divan'a sevk kararı alınır.

Show answer & explanation

Answer: Soruşturma açılmasına karar verilmesi durumunda kurulacak $15$ kişilik Soruşturma Komisyonu üyeleri, Meclis'teki her siyasi parti grubundan eşit sayıda üyenin katılımıyla belirlenir.

Answer

Soruşturma komisyonu üyeleri her siyasi parti grubundan eşit sayıda değil, grupların Meclis'teki güçleri oranında (nispi olarak) belirlenir.

Soruşturma açılmasına karar verilmesi durumunda kurulacak olan

15

kişilik Soruşturma Komisyonu, siyasi parti gruplarının Meclis'teki güçleri oranında gösterecekleri adaylar arasından ad çekme (kura) usulüyle kurulur. Her gruptan eşit sayıda üye alınması gibi bir kural yoktur; bu durum demokratik temsil ve nispi katılım ilkesine aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Meclis soruşturması önerge şartını incele.

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) gereklidir.

Sürecin başlatılması için asgari sayısal şarttır.

Soruşturma açılması karar çoğunluğunu belirle.

Üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili) gizli oyu gerekir.

Soruşturmanın fiilen başlaması için gereken nitelikli çoğunluktur.

Soruşturma komisyonunun yapısını kontrol et.

On beş kişilik komisyon, siyasi parti gruplarının güçleri oranında (nispi) aday göstermesi ve ad çekme usulüyle kurulur.

Eşitlik değil, Meclis'teki temsil gücü esas alınır.

Yüce Divan'a sevk ve hukuki sonuçları değerlendir.

Sevk için

400

oy gerekir ve bu aşamada Cumhurbaşkanı seçimleri yenileyemez.

Yargılama sürecinin ciddiyeti ve gücün kötüye kullanımını önleme amacı güdülür.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu (2017 Düzenlemeleri)

Question 11Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılı anayasa değişiklikleri ile düzenlenen Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında, Meclis soruşturması sonucunda Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilmesi süreci ve bu sürecin hukuki sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla (

400

milletvekili) gizli oyla alınır ve hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.

Meclis soruşturması açılmasına üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) gizli oyla karar verilir ve bu aşamadan itibaren Cumhurbaşkanının tüm yetkileri askıya alınır.

Soruşturma açılması önergesinin verilebilmesi için TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (

360

milletvekili) imzası aranır.

Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının görevi yargılama süresince kendiliğinden sona erer ve yerine TBMM Başkanı vekillik eder.

Soruşturma komisyonu tarafından hazırlanan raporun Genel Kurulda görüşülmesinin ardından, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevkine karar verilir.

Show answer & explanation

Answer: Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla ( $400$ milletvekili) gizli oyla alınır ve hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.

Answer

Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla (

400

milletvekili) gizli oyla alınır ve hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.

Doğru ifade, Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevki için TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

milletvekili) gizli oyunun gerektiğini ve bu süreçte Cumhurbaşkanının seçim kararı alamayacağını belirtir. Bu düzenleme,

2017

anayasa değişikliği ile getirilen denge ve denetleme mekanizmalarının bir parçasıdır.

Step-by-Step Solution

Meclis soruşturması aşamalarını belirle.

Süreç; önerge (

301

oy), soruşturma açılması (

360

oy) ve Yüce Divan'a sevk (

400

oy) olmak üzere üç aşamalıdır.

Anayasa'nın öngördüğü nitelikli çoğunlukları birbirinden ayırmak gerekir.

Soruşturma açılmasının hukuki etkisini incele.

Hakkında soruşturma açılan Cumhurbaşkanı, Anayasa uyarınca seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Yürütme organının yargısal süreç devam ederken yasama organını feshederek sürece müdahale etmesi engellenmiştir.

Yüce Divan'a sevk ve görev süresi ilişkisini kur.

Yüce Divan'a sevk, görevi sona erdirmez; yalnızca seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet halinde Cumhurbaşkanlığı sona erer.

Masumiyet karinesi gereği yargılama sonuna kadar makam korunur.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğunda Nitelikli Çoğunluklar ve Hukuki Kısıtlamalar

Hints

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu sürecinde üç farklı 'nitelikli çoğunluk' (

301

360

400

) aranmaktadır.

En yüksek karar yeter sayısı olan

400

oy (

2/3

), sürecin en kritik aşaması olan yargılamaya sevk (Yüce Divan) için gereklidir.

Practice More

Soruşturma komisyonunun üye yapısı ve ad çekme usulünü gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 12Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ değişikliğiyle düzenlenen Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında, TBMM'ye sunulan bir suç işlediği iddiasına dair önerge üzerine Meclis'in soruşturma açılmasına karar verebilmesi için gereken gizli oy çoğunluğu aşağıdakilerden hangisidir?

Üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili)

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili)

Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

milletvekili)

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu

Üye tamsayısının beşte biri (

120

milletvekili)

Show answer & explanation

Answer: Üye tamsayısının beşte üçü ( $360$ milletvekili)

Answer

Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için üye tamsayısının beşte üçünün (

360

milletvekili) gizli oyu gereklidir.

1982 Anayasası'nın 105. maddesine göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

) vereceği önerge ile soruşturma açılması istenebilir. TBMM, bu önergeyi en geç bir ay içinde görüşür ve üye tamsayısının beşte üçünün (

360

) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verir. Bu nedenle soruşturma açılması kararı için beşte üç çoğunluk gereklidir.

Step-by-Step Solution

Sürecin aşamasını belirleme

Soruşturma açılmasına karar verilmesi aşamasıdır.

Soruşturma süreci; önerge verilmesi, soruşturma açılmasına karar verilmesi ve Yüce Divan'a sevk olarak üç ana sayısal aşamadan oluşur.

Anayasal oranları hatırlama

Önerge için

301

, Karar için

360

, Sevk için

400

milletvekili.

2017

Anayasa değişikliği ile getirilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde cezai sorumluluk prosedürü bu sayılara bağlanmıştır.

Doğru eşleştirmeyi yapma

Soruşturma açılması kararı =

3/5

çoğunluk.

Anayasa'nın

105

. maddesi açıkça beşte üç çoğunluğun gizli oyunu şart koşar.

Key Concept

Meclis Soruşturması Karar Yeter Sayısı

Question 13Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanının bir suç işlediği iddiasıyla TBMM tarafından yürütülen Meclis soruşturması süreci ve oylama yeter sayılarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla soruşturma açılması önergesi, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) ile verilir.

Meclis, soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üç (

360

milletvekili) çoğunluğuyla gizli oyla karar verir.

Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde, Meclisteki siyasi parti gruplarının güçleri oranında temsil edildiği

15

kişilik bir komisyon kurulur.

Soruşturma komisyonu raporunun görüşülmesinin ardından Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için üye tamsayısının beşte üç (

360

milletvekili) çoğunluğunun oyu yeterlidir.

Yüce Divan'da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanının görevi sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Soruşturma komisyonu raporunun görüşülmesinin ardından Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için üye tamsayısının beşte üç ( $360$ milletvekili) çoğunluğunun oyu yeterlidir.

Answer

Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun yeterli olduğunu belirten ifade yanlıştır; Anayasa'ya göre bu aşamada üye tamsayısının üçte iki (

400

milletvekili) çoğunluğu aranmaktadır.

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu süreci üç temel oylama aşamasından oluşur. İlk aşamada önerge için

301

(salt çoğunluk), ikinci aşamada soruşturma açılması için

360

(beşte üç) ve son aşamada Yüce Divan'a sevk için

400

(üçte iki) milletvekilinin oyu gereklidir. Dolayısıyla, sevk kararı için beşte üç çoğunluğun yeterli olduğunu iddia eden seçenek anayasal düzenlemeye aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Önerge aşamasındaki yeter sayıyı belirle

301

milletvekili

Meclis soruşturması sürecinin başlatılabilmesi için salt çoğunluğun imzası şarttır.

Soruşturma açılması kararındaki yeter sayıyı belirle

360

milletvekili

TBMM Genel Kurulu, önergeyi görüştükten sonra beşte üç çoğunlukla soruşturma açılmasına karar verir.

Yüce Divan'a sevk kararındaki yeter sayıyı belirle

400

milletvekili

Nihai sevk kararı için Anayasa'da öngörülen en yüksek nitelikli çoğunluk olan üçte iki (

2/3

) oranı gerekir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğunda Karar Yeter Sayıları

Estimated Time:1m 30s

Question 14Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ değişikliği ile düzenlenen Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında, TBMM'nin Cumhurbaşkanı hakkında "Yüce Divan'a sevk" kararı alması ve bu kararın hukuki sonuçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Soruşturma açılmasına üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) ile karar verilir.

Yüce Divan'a sevk kararı, TBMM üye tamsayısının beşte üçü (

360

) tarafından gizli oyla alınır.

Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının üçte iki (

400

) gizli oyuyla alınır ve hakkında sevk kararı verilen Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Hakkında Yüce Divan'a sevk kararı alınan Cumhurbaşkanının makamı, yargılama süresince boşalmış sayılır ve yerine Meclis Başkanı vekillik eder.

Meclis soruşturması önergesi verilebilmesi için üye tamsayısının üçte birinin (

200

) yazılı teklifi gerekir.

Show answer & explanation

Answer: Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının üçte iki ( $400$ ) gizli oyuyla alınır ve hakkında sevk kararı verilen Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Answer

Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının üçte iki (

400

) gizli oyuyla alınır ve bu aşamadan sonra Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesi kararı alamaz.

Anayasa'nın

105

. maddesine göre Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üçü (

360

) ile karar verilirken, Yüce Divan'a sevk kararı için üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

) gizli oyu şarttır. Ayrıca sevk kararı alan Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi yargılama sonuna kadar askıya alınır.

Step-by-Step Solution

Önerge aşamasını hatırla

En az

301

vekilin yazılı teklifi gerekir.

Sürecin başlaması için ilk adım salt çoğunluk imzasıdır.

Soruşturma açılma kararını kontrol et

En az

360

vekilin gizli oyu gerekir.

Önergenin kabulü ve komisyon kurulması için nitelikli çoğunluk aranır.

Yüce Divan'a sevk ve hukuki kısıtı belirle

En az

400

vekilin oyu gerekir ve seçim kararı alma yetkisi kısıtlanır.

Anayasa'nın

105

. maddesi uyarınca yargılama aşamasına geçiş en yüksek nitelikli çoğunluğu ve belirli bir yetki kısıtlamasını gerektirir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğunda Kademeli Nitelikli Çoğunluklar

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu ile Cumhurbaşkanının süreci arasındaki benzerlik ve farkları inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 15Question →

$1982$ Anayasası'na göre Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Meclis soruşturması açılmasına dair önerge, üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

milletvekilinin yazılı teklifiyle verilebilir.

TBMM Genel Kurulu, soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üçünün (

360

milletvekili) gizli oyuyla karar verir.

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu aşamadan itibaren seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Meclis soruşturması sonucunda Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

milletvekili) gizli oyu gerekir.

Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının görevi sevk kararıyla birlikte kendiliğinden sona erer ve yerine TBMM Başkanı vekillik eder.

Show answer & explanation

Answer: Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının görevi sevk kararıyla birlikte kendiliğinden sona erer ve yerine TBMM Başkanı vekillik eder.

Answer

Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının görevinin sevk kararıyla sona erdiğini ve yerine TBMM Başkanı'nın vekillik edeceğini belirten ifade yanlıştır.

Cumhurbaşkanının görevi Yüce Divan'a sevk edildiği anda değil, yargılama sonucunda 'seçilmeye engel bir suçtan' ötürü mahkûm edildiği anda sona erer. Ayrıca mevcut sistemde Cumhurbaşkanına vekillik etme görevi TBMM Başkanı'ndan alınarak Cumhurbaşkanı Yardımcısı'na verilmiştir.

Step-by-Step Solution

Önerge ve soruşturma aşamalarını değerlendiriniz.

301

milletvekili ile önerge verilir ve

360

milletvekili ile soruşturma açılmasına karar verilir.

Sürecin ilk iki hukuki eşiği bu sayılardır.

Yüce Divan'a sevk aşamasını ve kısıtlamaları kontrol ediniz.

400

milletvekili ile sevk kararı alınır ve bu süreçte Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.

Hukuki güvenliğin sağlanması için anayasal kısıtlamalar mevcuttur.

Görevin sona ermesi ve vekillik usulünü analiz ediniz.

Görev ancak mahkûmiyetle sona erer; vekillik yetkisi Cumhurbaşkanı Yardımcısı'na aittir.

2017

Anayasa değişiklikleri ile TBMM Başkanı'nın vekillik yetkisi kaldırılmıştır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Cezai Sorumluluk Prosedürü

Question 16Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından hakkında bir suç işlediği iddiasıyla üye tamsayısının üçte beş çoğunluğuyla ( $360$ milletvekili) soruşturma açılmasına karar verilen bir Cumhurbaşkanı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Soruşturma açılmasına karar verildiği andan itibaren Cumhurbaşkanlığı makamı boşalmış sayılır.

Bu aşamadan itibaren Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divan'a sevk kararı, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alınır.

Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapacak olan Anayasa Mahkemesi, yargılama sürecini kesin olarak 15 gün içinde tamamlar.

Soruşturmayı yürütmek amacıyla her siyasi parti grubundan eşit sayıda üyenin katılımıyla 15 kişilik bir komisyon kurulur.

Show answer & explanation

Answer: Bu aşamadan itibaren Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Answer

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

1982 Anayasası'nın 105. maddesine göre, Cumhurbaşkanı hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilmesi (

360

milletvekili), Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisini kısıtlar. Bu düzenleme, yargı sürecinin sağlıklı ilerlemesi için getirilmiş bir güvenlik önlemidir.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluk sürecindeki aşamayı belirle.

Soruşturma açılmasına karar verilmiş (360 milletvekili oyuyla).

Soruşturma süreci; önerge, soruşturma açılması ve Yüce Divan'a sevk aşamalarından oluşur.

Anayasa'nın 105. maddesinde bu aşamaya bağlanan hukuki kısıtlamayı hatırla.

Cumhurbaşkanı bu aşamada seçimlerin yenilenmesi kararı alamaz.

Sürecin demokratik meşruiyetini korumak ve Cumhurbaşkanının yargılamadan kaçmak için Meclis'i feshetmesini engellemek amaçlanmıştır.

Diğer seçeneklerdeki sayısal ve usuli bilgileri doğrula.

Yüce Divan sevki 400 oy, komisyon temsili ise orantılıdır.

Anayasal usullere göre sayısal yeter sayılar ve komisyon yapısı emredici hükümlerdir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Seçim Yasağı

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğundaki benzerlik ve farkları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 17Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılmasına karar verilen bir Cumhurbaşkanı için $1982$ Anayasası uyarınca öngörülen temel kısıtlama aşağıdakilerden hangisidir?

Seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Yüce Divan'a sevk edilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) yeterlidir.

Hakkında soruşturma açıldığı andan itibaren tüm yetkileri Cumhurbaşkanı Yardımcısına devredilir.

Sadece görev suçları sebebiyle Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesinde yargılanabilir.

Soruşturma komisyonu üyeleri Meclis Başkanı tarafından doğrudan atanır.

Show answer & explanation

Answer: Seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Answer

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Cumhurbaşkanı hakkında üye tamsayısının beşte üçü (

360

) ile soruşturma açılmasına karar verildiğinde, sürecin güvenliği ve yasama organının korunması adına Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisi Anayasa tarafından kısıtlanır.

Step-by-Step Solution

Soruşturma sürecinin hangi aşamasında olunduğunu belirleme.

Meclis soruşturması açılmasına karar verilmiş (üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu -

360

oy sağlanmış).

Anayasal kısıtlamalar bu aşamadan itibaren başlar.

Anayasa'nın

105

. maddesindeki özel kısıtlamayı hatırlama.

Seçimlerin yenilenmesi (fesih benzeri yetki) yetkisinin dondurulduğu sonucuna ulaşılır.

Cumhurbaşkanının kendisini soruşturan organı feshetmesini engellemek amaçlanmıştır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Seçim Yasağı

Hints

Cumhurbaşkanının Meclis üzerindeki en güçlü yetkisini (fesih) düşünün.

Anayasa, kendisini yargılayacak olan Meclis'i ortadan kaldırma ihtimaline karşı bir önlem almıştır.

Practice More

Yüce Divan'da seçilmeye engel bir suçtan mahkumiyetin sonuçlarını inceleyin.

Estimated Time:50s

Question 18Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla açılan Meclis soruşturması sürecinde; soruşturma komisyonunun hazırladığı raporun Meclis Başkanlığına sunulması ve bu raporun Genel Kurulda görüşülmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Soruşturma komisyonu raporu, Meclis Başkanlığına sunulduğu tarihten itibaren

10

gün içinde Genel Kurulda görüşülür.

Soruşturma komisyonu, raporunu en geç

6

ay içinde tamamlayarak doğrudan Cumhurbaşkanına sunmak zorundadır.

Komisyon raporunun görüşülmesinin ardından Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevki için üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu yeterlidir.

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, komisyon raporu tamamlanana kadar seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.

Meclis soruşturması komisyonu, siyasi parti gruplarının üye sayılarına bakılmaksızın her gruptan eşit sayıda temsilci ile kurulur.

Show answer & explanation

Answer: Soruşturma komisyonu raporu, Meclis Başkanlığına sunulduğu tarihten itibaren $10$ gün içinde Genel Kurulda görüşülür.

Answer

Soruşturma komisyonu raporunun, Meclis Başkanlığına sunulduğu tarihten itibaren

10

gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi gerektiği ifadesi doğrudur.

Doğru ifade, soruşturma komisyonu raporunun Meclis Başkanlığına sunulmasını takip eden

10

gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi gerektiğidir. Bu süre, sürecin sürüncemede kalmasını engellemek amacıyla Anayasa'da açıkça belirtilmiştir.

Step-by-Step Solution

Meclis soruşturması sürecindeki süre kısıtlamalarını incele.

Komisyonun raporunu hazırlaması için

2

ay (ve gerektiğinde

+1

ay ek) süresi olduğu görülür.

Soruşturmanın makul bir sürede tamamlanması anayasal bir zorunluluktur.

Raporun sunulmasından sonraki Genel Kurul aşamasını değerlendir.

Raporun Başkanlığa verilmesiyle birlikte

10

günlük görüşme süreci başlar.

Anayasa'nın

105

. maddesi, raporun sunulmasının ardından gecikmeksizin (

10

gün içinde) görüşülmesini emreder.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması Takvimi

Estimated Time:1m 15s

Question 19Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ değişikliği ile düzenlenen Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu süreci kapsamında teşkil edilen "Meclis Soruşturma Komisyonu" ve rapor aşamasıyla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Soruşturma komisyonu raporunun öngörülen bir aylık ek süre içinde de Meclis Başkanlığına sunulmaması durumunda, Cumhurbaşkanı hakkındaki soruşturma dosyası düşer ve süreç sonlanır.

Komisyon, Meclisteki siyasi parti gruplarının güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak bildirecekleri adaylar arasından kurayla seçilen on beş üyeden oluşur.

Komisyon, soruşturma sonucunu belirten raporunu kural olarak iki ay içinde Meclis Başkanlığına sunmakla yükümlüdür.

Soruşturmanın iki aylık asıl süresinde bitirilememesi halinde, komisyona bir aylık yeni ve kesin bir ek süre verilir.

Soruşturma komisyonu, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (

360

milletvekili) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verilmesinin ardından kurulur.

Show answer & explanation

Answer: Soruşturma komisyonu raporunun öngörülen bir aylık ek süre içinde de Meclis Başkanlığına sunulmaması durumunda, Cumhurbaşkanı hakkındaki soruşturma dosyası düşer ve süreç sonlanır.

Answer

Soruşturma komisyonu raporunun ek sürede sunulmaması durumunda dosyanın düşeceğini iddia eden ifade yanlıştır; çünkü süreç Genel Kurul'da devam eder.

Doğru cevap, raporun ek sürede sunulmaması durumunda dosyanın düşeceğini belirten seçenektir.

1982

Anayasası'nın

105

. maddesinin güncel metnine göre, raporun bir aylık ek sürede de sunulmaması halinde soruşturma süreci sonlanmaz; Meclis Başkanlığı durumu Genel Kurul'a bildirir ve soruşturma dosyası Genel Kurulca görüşülerek karara bağlanır.

Step-by-Step Solution

Meclis soruşturması açılması kararının incelenmesi

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) ile önerge verilir, beşte üç çoğunluğu (

360

) ile soruşturma açılmasına karar verilir.

Sürecin başlangıç şartlarını ve komisyonun kuruluş zeminini doğrulamak.

Komisyonun yapısının değerlendirilmesi

15

üyeli, siyasi parti gruplarının oranına göre aday gösterdiği ve kurayla belirlenen bir yapı teyit edilir.

Komisyonun demokratik temsil ve kura ilkesine uygunluğunu kontrol etmek.

Rapor sürelerinin ve gecikme sonuçlarının analizi

Asıl süre

2

ay, ek süre

1

aydır. Rapor sunulmazsa dosya düşmez, Genel Kurul mevcut dosya üzerinden karar verir.

Anayasa'nın

105

. maddesindeki 'dosyanın akıbeti' kuralını yanlış seçenekle karşılaştırmak.

Key Concept

Meclis Soruşturma Komisyonu'nun Raporlama Usulü ve Zaman Aşımı İstisnası

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu ile Cumhurbaşkanının süreci arasındaki benzerlik ve farkları inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 20Question →

Görevdeki bir devlet başkanının cezai sorumluluğuna ilişkin anayasal süreçler, sistemin kilitlenme riskleri ile hesap verebilirlik ilkeleri arasında bir denge kurmayı amaçlar. Yürürlükteki anayasal hükümler çerçevesinde, bir Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında işletilecek meclis soruşturması usulü ve bu sürecin anayasal statüsüne etkileri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken isabetlidir?

Cumhurbaşkanının yasama organı seçimlerini yenileme yetkisine getirilen kısıtlama, meclis soruşturması açılması yönünde önerge verildiği gün değil; Genel Kurulca soruşturma açılmasına karar verildiği an itibarıyla hüküm ifade eder.

Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevk edilebilmesi için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun açık oyu aranır ve sevk kararıyla birlikte Cumhurbaşkanlık makamı yargılama sonuna kadar vekâleten yönetilir.

Sorumluluk rejimi yalnızca görevle ilgili suçları kapsamakta olup, Cumhurbaşkanının kişisel suçlarına ilişkin iddialarda meclis soruşturması açılamaz, genel adli yargı mercilerince doğrudan işlem yapılır.

Yüce Divan sıfatıyla yapılacak yargılama sonucunda Cumhurbaşkanı hakkında verilecek her türlü mahkûmiyet kararı görevin kendiliğinden sona ermesine ve yerine Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının vekâlet etmesine yol açar.

Soruşturma açılmasına dair önergenin üye tamsayısının salt çoğunluğuyla kabul edilmesinin ardından kurulan Soruşturma Komisyonu raporu bağlayıcı nitelikte olup, Meclis bu raporun aksine bir kararla Yüce Divana sevk işlemini reddedemez.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanının yasama organı seçimlerini yenileme yetkisine getirilen kısıtlama, meclis soruşturması açılması yönünde önerge verildiği gün değil; Genel Kurulca soruşturma açılmasına karar verildiği an itibarıyla hüküm ifade eder.

Answer

Doğru seçenek, Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisinin soruşturma açılmasına karar verildiği an ortadan kalktığını belirten ifadedir.

Anayasa'nın 105. maddesine göre Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesi kararı alma yetkisi, salt bir soruşturma önergesi verilmesiyle (301 imza) sınırlandırılamaz. Bu anayasal kısıtlama, TBMM Genel Kurulunda üye tamsayısının beşte üçü (360) ile bizzat 'soruşturma açılmasına karar verildiği' an itibarıyla başlar. Bu kural, keyfi önergelerle devletin başının seçim kararı almasının engellenmesini önlemek için getirilmiş hassas bir dengedir.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin suç kapsamını belirleme.

2017 değişikliği ile Cumhurbaşkanı, sadece vatana ihanetten değil, görevle ilgili veya kişisel 'herhangi bir suçtan' dolayı meclis soruşturmasına tabi tutulabilir.

Eski parlamenter sistemden (1982 ilk hali) Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçişin yarattığı hukuki farkı tespit etmek.

Meclis soruşturması sürecindeki karar yeter sayılarını ve oylama usullerini analiz etme.

Önerge için salt çoğunluk (301), soruşturma açılması için beşte üç gizli oy (360), Yüce Divan'a sevk için üçte iki gizli oy (400) gereklidir.

Sürecin işletilmesindeki anayasal çoğunluk şartlarının ve gizlilik kuralının doğru uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmek.

Sürecin Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerine etkisini değerlendirme.

Önerge verilmesi yetkileri etkilemez ancak soruşturma açılmasına karar verilirse seçimleri yenileme yetkisi durur. Yüce Divan'a sevk görevi askıya almaz. Görev, ancak seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet halinde sona erer ve yerine Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder.

Soruşturma sürecinin hangi aşamasında yürütme organının anayasal yetkilerinin kısıtlandığını kesin olarak tespit etmek.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Yüce Divan Sürecinin Hukuki Sonuçları

Page 1 / 2Next

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu (Yüce Divan Süreci)

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution