Kent ve Kentleşme Kavramları

1980 sonrası neoliberal politikaların etkisiyle metropolleşme süreci yeni bir evreye evrilmiş ve 'küresel kent' olgusu literatürde geniş yer bulmaya başlamıştır. Bu süreçte küresel kentlerin, içinde bulundukları ulus devletin kentsel hiyerarşisinden bağımsızlaşarak dünya ekonomisinin 'komuta merkezi' haline gelmeleri, kentsel mekanın organizasyonunda köklü değişimlere yol açmıştır. Saskia Sassen’in 'Küresel Kent' kuramı çerçevesinde, bu kentlerde görülen 'mekansal kutuplaşma' (spatial polarization) ve 'ikili kent' (dual city) yapısının ortaya çıkmasındaki temel neden aşağıdakilerden hangisidir?

Kentsel yerleşmeleri kırsal yerleşmelerden ayıran temel unsurlar arasında hem idari hem de ekonomik kriterler yer almaktadır. Ekonomik kriterler, yerleşmedeki iş bölümü, uzmanlaşma düzeyi ve baskın olan üretim biçimi ile ilgilidir.

Buna göre, bir yerleşmenin kentsel karakter taşıyıp taşımadığına karar verilirken kullanılan aşağıdaki özelliklerden hangisi ekonomik bir kriterdir?

Kentleşme kuramlarında göç hareketini açıklayan itici ve çekici faktörler ayrımı, bireyin mekansal yer değiştirme kararındaki temel motivasyonları sınıflandırmaktadır. Bu kuramsal çerçeveye göre, kentleşme sürecinde 'çekici nedenler' (pull factors) doğrudan kentsel yapının sunduğu potansiyel avantajlara odaklanmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kentleşme sürecinde doğrudan 'çekici nedenler' kapsamında yer alan bir unsurdur?

Kentleşme sürecinde bireyleri kırsal alandan kente göç etmeye zorlayan, kırsaldaki yaşam şartlarını güçleştiren unsurlar "itici nedenler" olarak tanımlanır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kırsal alandan kaynaklanan itici nedenler arasında yer alır?

Kentleşme teorilerinde, bireylerin kırsal alanlardan ayrılarak kentlere yönelmesine neden olan faktörler; kırsal alanın olumsuzluklarını ifade eden "itici nedenler" ve kentsel alanın sunduğu avantajları ifade eden "çekici nedenler" olarak iki temel grupta incelenmektedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kentleşme sürecinde rol oynayan "çekici" nedenlerden biridir?

Kente göç eden bireylerin, kentsel yaşamın gerektirdiği tavır, davranış ve değer yargılarını benimseyerek kent kültürüyle bütünleşmesi ve kentsel yaşam tarzına uyum sağlaması sürecini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Kentleşme; nüfusun kentlerde toplanması, kent sayısının artması ve kentlerin fiziksel olarak büyümesini ifade eden demografik ve yapısal bir süreci tanımlarken; kentlileşme, bireylerin kentsel yaşam biçimini, değerlerini ve toplumsal ilişkilerini benimseme kapasitesini ifade eder.

Buna göre kentlileşme süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye'de yerleşim birimlerinin idari ve hukuki kimliğini belirleyen nüfus eşikleri, farklı mevzuat metinlerinde farklı amaçlarla düzenlenmiştir. İdari sistemimizde yerleşim yerlerini nüfuslarına göre üç kademeli (köy-kasaba-şehir) bir yapı içinde tanımlayan temel yasal düzenleme dikkate alındığında; bir yerleşim biriminin 'şehir' (kent) statüsünde kabul edilebilmesi için sahip olması gereken en az nüfus miktarı aşağıdakilerden hangisidir?

Kentleşme kuramlarında; kırsal alanlardaki 'itici' (push) faktörler ile kentsel alanlardaki 'çekici' (pull) faktörler arasındaki bağlantıyı kuran, göç eyleminin fiziki ve zihinsel olarak gerçekleşmesini mümkün kılan unsurlar 'iletici nedenler' (transmissive factors) olarak tanımlanır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kentleşmenin iletici nedenlerinin göç süreci üzerindeki temel işlevini en doğru şekilde açıklamaktadır?

Neil Smith tarafından geliştirilen 'Rant Açığı' (Rent Gap) kuramı, soylulaştırma (gantrifikasyon) süreçlerinin iktisadi mantığını açıklamakta temel bir referans noktasıdır. Bu kuramsal çerçeveye göre, bir kentsel bölgenin soylulaştırma sürecine girmesini ve sermaye yatırımları için çekici hale gelmesini sağlayan temel ön koşul aşağıdakilerden hangisidir?

Kentleşme ve kentsel büyüme kavramları arasındaki temel farkı değerlendiren bir araştırmacı, bir yerleşim yerindeki değişimin 'kentleşme' olarak nitelendirilebilmesi için niceliksel artışın ötesinde niteliksel bir dönüşümün gerçekleşmesi gerektiğini savunmaktadır. Buna göre, kentsel büyüme ile kentleşmeyi birbirinden ayıran temel niteliksel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

Kentleşme süreci, nüfusun mekânsal olarak yer değiştirmesiyle sınırlı kalmayıp, bireyin zihniyet ve davranış dünyasında da derin dönüşümler yaratmaktadır. Bu bağlamda, kentsel alana yerleşen bir bireyin 'kentlileşme' (urbanity) düzeyini belirleyen temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

Louis Wirth’ün kenti "sosyal açıdan heterojen bireylerin nispeten büyük ve yoğun bir yerleşimi" olarak tanımladığı kuramında; kent sakinlerinin sosyal, ekonomik ve kültürel açılardan farklılık göstermesini, toplumsal çeşitliliğini ifade eden kriter aşağıdakilerden hangisidir?

Kentleşme; sanayileşme ve ekonomik gelişmeye paralel olarak, toplum yapısında artan oranda iş bölümü ve uzmanlaşma ile kentsel yaşam biçimlerinin yaygınlaşmasını ifade eden yapısal bir dönüşüm sürecidir. Kentsel büyüme ise kentin nüfus miktarındaki artış ile fiziksel alanındaki genişlemeyi kapsayan niceliksel bir kavramdır.

Buna göre, bir yerleşim yerinde kentsel büyümenin gerçekleşmesine rağmen kentleşmenin bu sürece eşlik edemediğini kanıtlayan en temel gösterge aşağıdakilerden hangisidir?

Yerleşim birimlerinin tanımlanmasında kullanılan nüfus kriterleri, yerel yönetimlerin ve idari birimlerin hukuki statülerini belirlemede temel bir rol oynar. Buna göre, Türkiye'deki yasal düzenlemeler çerçevesinde nüfus kriteri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1980'li yıllardan itibaren dünya ekonomisinin eklemlenme biçimindeki köklü değişim, kentsel mekanın işlevsel niteliğini de dönüştürmüştür. Saskia Sassen tarafından kuramsallaştırılan "Küresel Kent" (Global City) yaklaşımı dikkate alındığında, bu kentleri geleneksel metropollerden ayıran temel yapısal dönüşüm aşağıdakilerden hangisidir?

Soylulaştırma (gantrifikasyon) süreci, kentsel mekanın sadece fiziksel olarak yenilenmesini değil, aynı zamanda mülkiyet yapısının ve sosyal kompozisyonun da radikal bir biçimde değişmesini ifade eder. Buna göre, soylulaştırma süreci ile kentsel yenileme (urban renewal) arasındaki temel farka ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kırsal kesimdeki itici faktörlerin etkisiyle kente göç eden nüfusun, sanayi sektöründe yeterli istihdam imkanı bulamaması sonucunda kayıt dışı (marjinal) sektörlerin büyümesi ve konut sorununun gecekondu alanları ile çözülmeye çalışılması durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Kentbilim literatüründe kentsel alanların gelişimi incelenirken niceliksel ve niteliksel süreçler birbirinden ayırt edilmektedir. Bir yerleşim yerinde demografik yığılma ve fiziksel mekânın genişlemesi gerçekleşmesine rağmen; bu sürece sanayileşme, iş bölümünde uzmanlaşma ve toplumsal yapıdaki yapısal dönüşümlerin eşlik etmemesi durumu aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?

Kentleşme hızı ile kentlileşme hızı arasındaki kopukluk, gelişmekte olan ülkelerde kentsel yapının en temel sorunlarından biridir. Kentleşme süreciyle kente gelen bireylerin; zamanla geleneksel birincil ilişkilerin (akrabalık, hemşehrilik) yerine kentin heterojen yapısına uygun ikincil ve rasyonel ilişkileri benimsemesi, kentsel kamu olanaklarını kullanma bilinci geliştirmesi ve kentsel yaşam tarzına özgü hoşgörü ve katılım gibi niteliksel dönüşümleri gerçekleştirmesi beklenir. Sosyolojik açıdan kente göç eden nüfusun kentsel kurumlarla bütünleşememesi ve kentsel değerleri içselleştirememesi durumu, kentsel gelişimin hangi boyutunun yetersiz kaldığını doğrudan göstermektedir?