Examkin

Question

Difficulty: Very hardGelişmekte Olan Ülkelerin (KOBÜ) Ekonomik ve Mali Yapısı

Konjonktürel bir genişleme evresine giren ve milli geliri hızla artan bir ekonomide, maliye otoritesi enflasyonist baskıları frenlemek için herhangi bir iradi karar almadan mevcut vergi sisteminin istikrar sağlayıcı gücüne (otomatik istikrar mekanizmasına) güvenmiştir. Ancak dönem sonu makroekonomik verileri incelendiğinde; vergi hasılatındaki artış hızının milli gelir büyüme hızının oldukça gerisinde kaldığı, talebe bağlı enflasyonun dizginlenemediği ve düşük gelirli kesimlerin toplam gelirden aldığı payın daha da azaldığı tespit edilmiştir.

Bu ülkenin gelişmekte olan bir ülke (KOBÜ) olduğu varsayımı altında, beklenen makroekonomik istikrarın sağlanamamasının ve bölüşüm ilişkilerinin bozulmasının yapısal nedeni aşağıdakilerden hangisiyle en doğru biçimde açıklanabilir?

  1. Vergi gelirlerinin büyük ölçüde dolaylı vergilere dayanması ve dar kapsamlı doğrudan vergiler ile yaygın kayıt dışılığın vergi esnekliğini ortadan kaldırmasıAnswer
  2. B
    Enflasyonist süreçte artan nominal gelirlerin güçlü bir mali sürüklenme yaratarak vergi yükünü asimetrik olarak alt gelir gruplarının üzerine yıkması
  3. C
    Kamu açıklarının finansmanında iç borçlanma piyasasının sığlığı nedeniyle senyoraj gelirlerine ve enflasyon vergisine başvurulmasının kaynak dağılımını bozması
  4. D
    Büyüme dönemlerinde artan kamu gelirlerinin üretken olmayan transfer harcamalarına yönelmesiyle içsel büyüme dinamiklerinin ve yatırım çarpanının zarar görmesi
  5. E
    Ekonomik büyüme ile fiyat istikrarı arasındaki yapısal ödünleşmenin (trade-off) Phillips eğrisi çerçevesinde otomatik olarak enflasyonu tetikleyici etki yaratması

Answer

Beklenen istikrarın sağlanamamasının nedeni, KOBÜ'lerde vergi sisteminin büyük ölçüde dolaylı vergilere dayanması ve dar kapsamlı doğrudan vergiler ile yaygın kayıt dışılığın sistemin esnekliğini (vergi esnekliğini) zayıflatmasıdır.
Gelişmekte olan ülkelerin (KOBÜ) en belirgin mali özelliği, toplam vergi gelirleri içinde harcamalar üzerinden alınan dolaylı vergilerin payının, gelir ve servet üzerinden alınan doğrudan vergilere kıyasla çok yüksek olmasıdır. Tarım sektörünün büyüklüğü, etkin olmayan vergi idaresi ve yüksek kayıt dışı ekonomi, doğrudan vergilerin tabanını daraltır. Dolaylı vergilerin gelir esnekliği düşüktür; yani milli gelir arttığında vergi hasılatı aynı hızda artmaz. Bu durum otomatik istikrar sağlayıcıların enflasyonist dönemde (genişleme evresinde) ekonomiyi soğutma işlevini yerine getirememesine neden olur. Aynı zamanda, dolaylı vergilerin regresif (tersine artan oranlı) yapısı, alt gelir gruplarının vergi yükünü ağırlaştırarak gelir dağılımını daha da bozar.

Step-by-Step Solution

1
Senaryodaki temel mali problemi tespit et.
Vergi hasılatı artışının milli gelir artışının gerisinde kalması, sistemin 'vergi esnekliğinin' (verginin gelir esnekliğinin) düşük olduğunu gösterir.
Otomatik istikrar sağlayıcıların enflasyonu frenleyebilmesi için, artan milli gelirden oransal olarak daha fazla vergi alınabilmesi (esnekliğin 1'den büyük olması) gerekir.
2
KOBÜ'lerin mali yapısını, tespit edilen esneklik problemiyle ilişkilendir.
KOBÜ'lerde vergi gelirleri içinde dolaylı vergilerin (KDV, ÖTV vb.) payı çok yüksektir ve doğrudan vergiler (gelir vergisi) tarım kesiminin vergilendirilememesi, kayıt dışılık gibi nedenlerle dar bir tabana sıkışmıştır.
Dolaylı vergilerin esnekliği düşüktür. Doğrudan vergilerin artan oranlı tarifesi yeterince geniş bir kitleye uygulanamadığından, milli gelir artışı vergi hasılatına yansımaz.
3
Senaryodaki gelir dağılımının bozulması olgusunu KOBÜ vergi yapısıyla açıkla.
Dolaylı vergiler yansıma yoluyla fiyatlara eklendiğinden ve tüketim eğilimi yüksek olan alt gelir gruplarından gelirlerine oranla daha fazla vergi alındığından (regresif etki), gelir dağılımı daha da bozulmuştur.
Dolaylı vergilerin ağırlıkta olması hem istikrarı hem de adaleti zedeleyen yapısal bir KOBÜ özelliğidir.

Key Concept

Gelişmekte Olan Ülkelerde (KOBÜ) Vergi Esnekliği ve Dolaylı Vergilerin Ağırlığı
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Gelişmekte Olan Ülkelerin (KOBÜ) Ekonomik ve Mali Yapısı

More questions from this topic