Kamu gelirlerinin sınıflandırılmasında devletin mülk sahibi veya teşebbüs işletmecisi olarak elde ettiği gelirler ( ), egemenlik gücüne dayalı gelirlerden ( ) kesin çizgilerle ayrılır. Bir kamu hizmeti sunumu karşılığında bireylerden tahsil edilen bir bedelin 'özel ekonomi geliri' (fiyat/ücret) niteliğini kaybederek 'kamu ekonomisi geliri' (harç) olarak kabul edilmesindeki en belirleyici hukuki kıstas aşağıdakilerden hangisidir?
- ABedelin, sunulan hizmetin maliyetini aşmayacak ve kar amacı gütmeyecek şekilde maliyet esasına göre belirlenmiş olması
- Bedelin tahsilinde idarenin tek taraflı iradesiyle yükümlülük tesis etmesi ve alacağın sayılı Kanun hükümlerine göre cebren tahsil edilebilir olmasıAnswer
- CSöz konusu gelirin elde edildiği faaliyet alanının, devletin yasal veya fiili bir tekeli (mali tekel) altında bulunması
- DHizmetten yararlanmanın bireyin somut bir talebine dayanması ve işlemin iradi bir nitelik taşıması
- EBedelin miktarının piyasadaki arz ve talep koşulları yerine önceden ilan edilmiş bütçe tarifelerine dayanması
Answer
Bir bedelin özel ekonomi gelirinden kamu ekonomisi gelirine dönüşmesindeki temel kıstas, idarenin tek taraflı iradeyle yükümlülük tesis etmesi ve alacağın ayrıcalıklı tahsil usullerine (6183 sayılı Kanun) tabi olmasıdır.
Devletin bir bedeli tahsil ederken sahip olduğu 'ayrıcalıklı yetkiler', o gelirin hukuksal mahiyetini belirler. Özel hukuk kişileri (jus gestionis) alacaklarını ancak genel mahkemelerde dava açarak ve İcra İflas Kanunu hükümleriyle takip edebilirken; devlet kamu gücü (jus imperii) kullandığında borçluyla eşitliği bozar. İdarenin tek taraflı iradesiyle borç tahakkuk ettirebilmesi ve bu borcu sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında cebren (haciz, satış vb. özel yollarla) tahsil edebilmesi, geliri 'özel ekonomi geliri' olmaktan çıkarıp 'kamu ekonomisi geliri' kategorisine dahil eder.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Jus Imperii (Egemenlik Gücü) ve Jus Gestionis (Özel Hukuk İlişkisi) Ayrımı