Question

Difficulty: Very hardEkonomik Sınıflandırma: Transfer Harcamaları

A.C. Pigou'nun kamu harcamalarını makroekonomik etkilerine göre sınıflandırdığı teorik yaklaşıma göre; devletin yaptığı ödeme karşılığında piyasadan doğrudan bir mal, hizmet veya üretim faktörü çekmediği, yalnızca satın alma gücünün toplumsal veya ekonomik kesimler arasında el değiştirmesine neden olan işlemler 'transfer (gerçek olmayan) harcamaları' olarak nitelendirilir.

Modern bütçe sistemlerindeki ekonomik sınıflandırma esasları da büyük ölçüde Pigou'nun bu temel 'karşılıklılık' (quid pro quo) ayrımına dayanmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki mali işlemlerden hangisi maliye teorisi bağlamında kesinlikle bir transfer harcaması niteliği taşımaktadır?

  1. A
    Sağlık Bakanlığının, kırsal bölgelerdeki sağlık ocaklarının tıbbi sarf malzemesi ihtiyacını karşılamak üzere piyasadan ihale usulüyle enjektör ve sargı bezi satın alması
  2. B
    Yerel yönetimlerin, kendi bünyelerinde oluşturdukları park ve bahçeler müdürlüğünde mevsimlik işçi statüsünde istihdam ettikleri personele yaptıkları aylık ücret ödemeleri
  3. Hazine ve Maliye Bakanlığının, ihracatı teşvik etmek amacıyla belirli bir kota üzerinde dış satım gerçekleştiren özel sektör firmalarına, navlun (taşıma) giderlerinin bir kısmını karşılamak üzere bütçeden nakdi iade yapmasıAnswer
  4. D
    Dar anlamda kamu harcaması kapsamı dışında kalan ve ticari faaliyette bulunan bir Kamu İktisadi Teşebbüsünün (KİT), kendi üretim hattındaki makineleri yenilemek amacıyla ithalat yapması
  5. E
    Adalet Bakanlığının, vatandaşların adil yargılanma hakkını tesis etmek amacıyla adli yardım sistemi üzerinden görevlendirilen serbest avukatlara, sundukları hukuki danışmanlık hizmeti karşılığında vekalet ücreti ödemesi

Answer

İhracatçı firmalara navlun giderlerinin bir kısmını karşılamak üzere bütçeden nakdi iade yapılması
Pigou'nun analizinde transfer harcamaları, devletin bizzat kaynak kullanarak milli geliri tüketmediği, yalnızca satın alma gücünün el değiştirdiği işlemlerdir. Navlun desteği ödemesinde devlet, taşıma hizmetini kendi faaliyetleri için satın almamakta; özel sektörün faaliyet maliyetini düşürmek amacıyla onlara doğrudan fon aktarmaktadır. Bu yönüyle hiçbir mal veya hizmet karşılığı olmayan, saf bir ekonomik transfer (sübvansiyon) harcamasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Pigou'nun gerçek harcama ve transfer harcaması ayrımındaki temel kriterini (karşılıklılık ilkesini) belirlemek.
Gerçek harcamalarda devlet bir mal, hizmet veya faktör satın alır; transfer harcamalarında ise herhangi bir doğrudan karşılık almadan satın alma gücünü aktarır.
Mali işlemin sınıflandırılabilmesi için öncelikle işlemin devlet ile piyasa arasındaki kaynak akış yönünün tespit edilmesi gerekir.
2
Seçeneklerdeki idari işlemlerin devlet açısından doğrudan bir mal/hizmet alımı içerip içermediğini analiz etmek.
Tıbbi malzeme alımı (mal alımı), mevsimlik işçi ödemesi (faktör kullanımı), makine ithalatı (sermaye/yatırım malı alımı) ve serbest avukatlara vekalet ödemesi (hizmet alımı) doğrudan kaynak kullanımını gerektiren işlemlerdir.
Nihai amacın sosyal yardım veya anayasal bir hakkın tesisi olması, devletin piyasadan doğrudan alım yaptığı gerçeğini ve harcamanın ekonomik niteliğini (gerçek harcama) değiştirmez.
3
Transfer harcaması tanımına uyan işlemi tespit etmek.
İhracatçılara sağlanan navlun iadesinde devlet bir taşıma hizmeti satın almamakta, firmaların lojistik maliyetlerini üstlenerek onlara gelir aktarmaktadır (sübvansiyon).
Karşılıksız gelir aktarımı özelliğine sahip tek seçenek ihracat desteklemeleridir.

Key Concept

Ekonomik Sınıflandırma: Transfer Harcamalarında Karşılıksızlık (Quid Pro Quo) İlkesi
Rate this question