Question

Difficulty: MediumBağışlar ve Yardımlar

Kamu ekonomisinde devletin vergi dışı gelirleri içerisinde yer alan bağış ve yardımlar, gerçek veya tüzel kişilerin kamu hizmetlerinin finansmanına katkı sağlamak amacıyla devlete yaptıkları karşılıksız transferlerdir. Buna göre, bağış ve yardımların hukuki ve iktisadi mahiyeti dikkate alındığında, bu geliri 'harç' ve 'parafiskal gelirler'den ayıran en temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Devletin egemenlik gücüne dayalı bir zorlama (cebir) unsurunun bulunmamasıAnswer
  2. B
    Ödemenin karşılığında doğrudan ve özel bir hizmetin sunulması
  3. C
    Sadece sosyal güvenlik kurumları veya meslek kuruluşları tarafından tahsil edilmesi
  4. D
    Gelirin miktarının ve ödeme zamanının kanunla kesin olarak önceden tayin edilmiş olması
  5. E
    Bayındırlık hizmetleri sonucunda özel kişilerin mal varlığında meydana gelen artış nedeniyle alınması

Answer

Bağış ve yardımları harç ve parafiskal gelirlerden ayıran en temel fark, bu gelirlerin devletin egemenlik gücüne dayalı bir zorlama (cebir) unsuru içermemesi ve tamamen iradi (gönüllü) nitelikte olmasıdır.
Kamu maliyesi literatüründe gelirler cebri (zorunlu) ve iradi (gönüllü) olarak ikiye ayrılır. Vergi, harç, resim, şerefiye ve parafiskal gelirler, devletin egemenlik gücüne dayalı olarak ve kanun zoruyla tahsil edilen cebri/yarı cebri gelirlerdir. Oysa bağış ve yardımlar, kişilerin kendi hür iradeleriyle, herhangi bir zorlama olmaksızın kamu hizmetlerine sundukları mali katkılardır. Bu nedenle bağış ve yardımları diğerlerinden ayıran en belirgin fark, bünyesinde cebir (zorlama) unsuru barındırmamasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Gelir türlerinin hukuki niteliğini belirle
Vergi, harç, resim ve parafiskal gelirler devletin egemenlik gücüne (jus imperii) dayanırken; bağışlar bu güce dayanmaz.
Bağışlar kişilerin tek taraflı ve gönüllü irade beyanıyla gerçekleşen 'iradi' gelirlerdir.
2
Cebir (zorlama) unsurunu karşılaştır
Harçlar bir hizmet karşılığı olsa da yasal zorunluluk (yarı cebri) içerir; parafiskal gelirler ise kanunla zorunlu tutulmuştur.
Bağışlarda ise kişiyi ödeme yapmaya zorlayan hiçbir yasal mekanizma bulunmaz.
3
Karşılıklılık ilkesini değerlendir
Harçlar bir hizmet karşılığıdır; bağışlar ise karşılıksız transferlerdir.
Bu durum bağışları 'karşılıklı' olan harç ve şerefiyelerden de ayırır.

Key Concept

Kamu gelirlerinin cebri (zorunlu) ve iradi (gönüllü) ayrımı

Practice More

Bağış ve yardımların 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu uyarınca bütçeye kaydedilme usullerini (şartlı/şartsız bağış ayrımı) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question