Kamu finansman açığının derinleştiği bir konjonktürde, siyasi otorite artan harcamaları finanse edebilmek için yüksek reel faiz garantili devlet iç borçlanma senetleri (DİBS) ihracına ağırlık vermiştir. Aynı dönemde, artan borç servisi yükünü karşılayabilmek amacıyla doğrudan vergilerin payı azaltılırken, geniş tabanlı ve zorunlu tüketim mallarını da kapsayan harcama üzerinden alınan vergilerin (dolaylı vergiler) oranlarında genel bir artışa gidilmiştir.
Uygulanan bu maliye politikası bileşiminin, bölüşüm ilişkileri üzerindeki beklenen net etkisi ve niteliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesin olarak doğrudur?
- Sermaye sahiplerine faiz mekanizmasıyla kaynak aktarılırken, dar gelirlilerin toplam vergi yükü içindeki payı artacağından dikey adaletin ve kişisel gelir dağılımının bozulmasıAnswer
- BPiyasa faiz oranlarındaki artışın tüketimi kısmasıyla fiyat istikrarının sağlanması ve kaynak tahsisinde etkinliğin artması
- CGeniş tabanlı dolaylı vergilerin uygulanmasıyla ödeme gücüne göre vergileme ilkesinin hayata geçirilerek yatay adaletin güçlenmesi
- DYüksek faizli iç borçlanmanın otomatik istikrar sağlayıcı işlev görerek Lorenz eğrisini mutlak eşitlik doğrusuna yaklaştırması
- EKamu harcamalarının finansman biçiminin değişmesiyle fonksiyonel gelir dağılımında ücretlilerin aldığı payın sermaye lehine oransal olarak korunması
Answer
Bu politika bileşimi, iç borçlanma yoluyla yüksek gelirlilere faiz transferi yaparken, finansmanını düşük gelirliler üzerinde ağır yük oluşturan dolaylı vergilerle sağladığı için gelir dağılımında dikey adaleti bozmaktadır.
Doğru seçenek, uygulanan iki mali aracın (iç borçlanma ve dolaylı vergiler) bölüşüm üzerindeki bileşik etkisini doğru analiz etmektedir. Yüksek faizli borçlanma, bütçe aracılığıyla toplumun genelinden rantiye kesimine (sermaye sahiplerine) kaynak aktarır. Bu borcun ve faizinin finansmanı için dolaylı vergilere (özellikle zorunlu tüketime) ağırlık verilmesi ise, marjinal tüketim eğilimi yüksek olan düşük gelirli grupların vergi yükünü oransal olarak artırır. Sonuç olarak, farklı ödeme güçlerine sahip kesimler arasındaki uçurum büyür ve dikey adalet kesin olarak bozulur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Maliye Politikası Araçlarının Gelir Dağılımına Etkisi (Dikey Adalet ve Regresif Vergi Etkisi)