Question

Difficulty: HardÖzel Ekonomi ve Kamu Ekonomisi Gelirleri Ayrımı

Maliye literatüründe devletin bir 'mülk sahibi' veya 'teşebbüs işletmecisi' sıfatıyla hareket ederek elde ettiği gelirler 'özel ekonomi gelirleri' (jusjus gestionisgestionis) olarak tanımlanır. Bu gelirlerin, devletin egemenlik gücüne dayanarak elde ettiği 'kamu ekonomisi gelirlerinden' (jusjus imperiiimperii) ayrıldığı temel noktalar göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi özel ekonomi gelirleri için geçerli bir özellik değildir?

  1. A
    Gelirin elde edilmesinde taraflar arasında hiyerarşik bir üstünlükten ziyade hukuki eşitlik ve irade serbestisi ilkesi esastır.
  2. B
    Devlet, bu faaliyetlerini yürütürken kamu gücünü değil, mülkiyet hakkına dayalı yönetim yetkisini kullanır.
  3. C
    Elde edilen gelirin miktarı, genellikle piyasadaki arz ve talep koşullarına göre şekillenen 'fiyat' mekanizmasına tabidir.
  4. Bu gelirler, anayasal bir kural olan 'verginin kanuniliği' ilkesine tabi olup sadece kanunla ihdas edilebilirler.Answer
  5. E
    Söz konusu gelir türünden kaynaklanan hukuki uyuşmazlıklar, kural olarak adli yargı mercilerinde çözüme kavuşturulur.

Answer

Özel ekonomi gelirlerinin anayasal bir kural olan 'verginin kanuniliği' ilkesine tabi olduğunu ve sadece kanunla ihdas edilebileceğini belirten ifade yanlıştır.
Verginin kanuniliği ilkesi, devletin egemenlik gücüne (jusjus imperiiimperii) dayanarak vatandaşlara yüklediği cebri mükellefiyetler (vergi, harç, resim) için geçerlidir. Devletin bir mülk sahibi veya teşebbüsçü olarak elde ettiği özel ekonomi gelirleri ise özel hukuk sözleşmelerine ve piyasa fiyatlarına dayandığından bu ilke kapsamında değerlendirilmez.

Step-by-Step Solution

1
Özel ekonomi gelirlerinin hukuki niteliğini belirle.
Bu gelirler, devletin tıpkı bir özel hukuk kişisi gibi hareket ederek (jusjus gestionisgestionis) elde ettiği gelirlerdir.
Sınıflandırmanın temel ayrımı, devletin egemenlik gücünü kullanıp kullanmadığına dayanır.
2
Verginin kanuniliği ilkesinin kapsamını analiz et.
Anayasa'nın 73. maddesi uyarınca vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur.
Bu ilke, devletin tek taraflı ve cebri olarak (kamu gücüyle) aldığı gelirler için bir güvencedir.
3
Özel ekonomi gelirlerini bu ilke ile karşılaştır.
Özel ekonomi gelirleri (kira, satış, kâr vb.) sözleşmeye dayandığı için kanunilik ilkesine tabi değildir.
Bu gelirlerin miktarı ve şartları kanunla değil, piyasa koşulları ve tarafların iradesiyle belirlenir.

Key Concept

Jus Gestionis (Özel Hukuk Yetkisi) ve Kanunilik İlkesi Ayrımı
Estimated Time:1m 40s
Rate this question