Examkin

Question

Difficulty: Very hardMali Sürüklenme

Gelişmekte olan bir ekonomide yürürlükte olan müterakki (kademeli) vergi tarifesi uzun bir süredir fiyatlar genel düzeyindeki artışlara göre güncellenmemektedir. Ülkede yaşanan yüksek enflasyon sürecinde, sendikaların çabasıyla ücretlilerin nominal gelirleri tam olarak enflasyon oranında artırılmış ve vergi öncesi satın alma güçlerinin korunması sağlanmıştır. Bu süreçte yasama organı vergi oranlarında, muafiyetlerde veya dilimlerde herhangi bir yasal değişikliğe gitmemiştir.

Bu makroekonomik kurguda, karar alıcıların pasif kalmasına rağmen bireylerin vergi sonrası harcanabilir gelirlerinde ve ülkedeki toplam talep seviyesinde ortaya çıkması beklenen durum ile bu mekanizmayı açıklayan kavram aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

  1. Nominal gelir artışlarının bireyleri daha yüksek vergi dilimlerine taşıması nedeniyle ortalama vergi yükü artar, harcanabilir reel gelir düşer ve toplam talep daralarak 'mali sürüklenme' gerçekleşir.Answer
  2. B
    Yasama organının hareketsiz kalması enflasyonist açığı kapatmak için bilinçli bir tercih olduğundan, harcanabilir reel gelir azalır ve 'ihtiyari mali müdahale' başarıyla uygulanmış olur.
  3. C
    Enflasyon oranının belirli bir eşiği aşmasıyla vergi tahsilatının artması 'formül esnekliği'nin devreye girdiğini gösterir; bu durum harcanabilir reel geliri düşürerek talebi kısıtlar.
  4. D
    Bireylerin nominal gelirleri arttığı için vergi sonrası harcanabilir gelirleri reel olarak değişmez, ancak artan vergi hasılatı kamu harcamalarını artırarak enflasyonist süreci destekler.
  5. E
    Vergi dilimlerinin güncellenmemesi kamu gelirlerini artırarak devletin yatırımları finanse etmesini sağlar; bu durum harcanabilir geliri artırarak planlı bir 'mali sürüklenme' yaratır.

Answer

Nominal gelir artışlarının bireyleri daha yüksek vergi dilimlerine taşıması nedeniyle ortalama vergi yükünün artması, harcanabilir reel gelirin düşmesi ve ekonomide 'mali sürüklenme' etkisiyle toplam talebin daralmasıdır.
Müterakki (artan oranlı) gelir vergisi tarifesinin uygulandığı ekonomilerde, yüksek enflasyonist dönemlerde nominal gelirlerin artması mükellefleri otomatik olarak daha yüksek vergi oranlarına tabi olan üst dilimlere iter. Dilim kayması (bracket creep) olarak adlandırılan bu durum, mükelleflerin ortalama vergi yükünü artırır. Soru kökündeki kurguda, vergi öncesi reel gelir sabit kalsa da artan vergi yükü nedeniyle vergi sonrası harcanabilir reel gelir düşmektedir. Kanun koyucunun herhangi bir iradi kararı (yeni vergi ihdası veya oran artışı) olmadan vergi hasılatının artması ve özel kesimin satın alma gücünün emilerek toplam talebin daralması olgusuna literatürde 'mali sürüklenme' (fiscal drag) adı verilir.

Step-by-Step Solution

1
Nominal ve reel gelir ilişkisinin incelenmesi
Enflasyon oranında artan nominal gelirin, vergi öncesi reel geliri sabit tuttuğu (koruduğu) belirlenir.
Toplu sözleşme ile yapılan zam tam olarak enflasyon oranındadır, yani satın alma gücü vergi kesintisi öncesinde değişmemiştir.
2
Vergi sisteminin etkisinin değerlendirilmesi
Müterakki (artan oranlı) vergi sisteminde, dilimlerin güncellenmemesi nedeniyle artan nominal gelir kişileri yasal bir düzenlemeye gerek kalmadan otomatik olarak üst vergi dilimine sokar.
Nominal rakamlar büyüdükçe, sabit kalan vergi dilimi sınırları aşılır ve bu duruma literatürde 'dilim kayması' denir.
3
Harcanabilir gelir ve talep etkisinin tespiti
Üst dilime geçilmesiyle gelirden kesilen ortalama vergi oranı artar, vergi sonrası enflasyondan arındırılmış harcanabilir reel gelir düşer ve bireylerin tüketim talebi azalır.
Vergi yükündeki oransal artış, nominal zamla korunan satın alma gücünü vergi sonrasında aşağı çeker.
4
Kavramsal isimlendirme yapılması
Yasama organının kararı olmadan vergi yükünün artması ve ekonomide daraltıcı etki yaratan bu otonom mekanizmanın 'mali sürüklenme' olduğu sonucuna varılır.
Mali sürüklenme kavramı, enflasyon ve artan oranlı verginin birleşik etkisinin ekonomiyi yavaşlatmasını ifade eder.

Key Concept

Mali Sürüklenme (Fiscal Drag) ve Dilim Kayması (Bracket Creep)
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Mali Sürüklenme

More questions from this topic