Examkin

Question

Difficulty: Very hardTürkiye Cumhuriyeti Anayasalarında Bütçe

Türkiye Cumhuriyeti'nin anayasal gelişim süreci içerisinde bütçe hakkının kullanımı, bütçe kanunlarının yasama süreci ve bu süreçteki kısıtlamalarla ilgili aşağıdaki karşılaştırmalı ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    1961 Anayasası'nda bütçe tasarılarını incelemek üzere 35 üyeden oluşan ve iktidar grubuna/gruplarına 20 üye verilmesini öngören 'Karma Bütçe Komisyonu' kurulmuş; 1982 Anayasası'nın ilk halinde ise bu yapı 40 üyeli ve iktidara 25 üye veren 'Plan ve Bütçe Komisyonu'na dönüştürülmüştür.
  2. B
    1982 Anayasası'nın 89. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanının kendisine gönderilen kanunları 'bir daha görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderme' yetkisi (veto), bütçe kanunları için geçerli değildir ve bu kanunlar geri gönderilemez.
  3. C
    2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile bütçe kanun teklifinin süresinde yürürlüğe konulamaması durumunda, önce geçici bütçe kanunu çıkarılması; bunun da mümkün olmaması halinde bir önceki yıl bütçesinin yeniden değerleme oranına göre artırılarak uygulanması esası getirilmiştir.
  4. 1982 Anayasası'nın hem ilk metninde hem de güncel halinde, bütçe kanun teklifinin Genel Kurulda görüşülmesi sırasında milletvekillerinin gider artırıcı önerilerde bulunması, önerilen ek giderin karşılanacağı bir gelir kaynağı gösterilmesi şartıyla mümkündür.Answer
  5. E
    1924 Anayasası'nda bütçe hakkı meclise ait bir yetki olarak düzenlenmiş; ancak bütçe kanununa bütçe ile ilgili olmayan hükümlerin konulması yasağı (bütçenin maddi anlamda kanun sayılmaması) ilk kez 1961 Anayasası'nda açıkça hükme bağlanmıştır.

Answer

Milletvekillerinin bütçe görüşmeleri sırasında Genel Kurulda gider artırıcı veya gelir azaltıcı önerilerde bulunabileceğini belirten seçenek yanlıştır; anayasaya göre bu kesinlikle yasaktır.
Doğru yanıt olan ve milletvekillerinin gider artırıcı önerilerde bulunabileceğini iddia eden ifade yanlıştır. 1982 Anayasası'nın bütçe görüşmelerini düzenleyen maddelerine göre, milletvekilleri bütçe kanun teklifinin TBMM Genel Kurulundaki görüşmeleri sırasında ne gider artırıcı ne de gelir azaltıcı bir önerge veremezler. Bu yasak mutlak olup, önerilen giderin başka bir gelirle karşılanması durumunda dahi geçerliliğini korur.

Step-by-Step Solution

1
Türkiye'deki anayasal metinlerin (1924, 1961, 1982) bütçe süreci ve bütçe hakkı üzerindeki etkilerini analiz et.
Bütçe hakkının meclise ait olduğu ancak icra organının (Bakanlar Kurulu veya Cumhurbaşkanı) mali programını korumak için yasama sürecinde çeşitli kısıtlamalar getirildiği görülür.
Anayasal bütçe hukukunun temel amacı bütçe hakkını korurken mali istikrarı da sağlamaktır.
2
Bütçe komisyonlarının yapısını ve üye sayılarını karşılaştır.
1961'de 35 üyeli 'Karma Bütçe Komisyonu' (20 iktidar), 1982'de 40 üyeli 'Plan ve Bütçe Komisyonu' (25 iktidar) yapısı mevcuttur.
İktidarın bütçesini meclisten geçirebilmesi için komisyonlarda çoğunluk garantisi verilmiştir.
3
Cumhurbaşkanı'nın bütçe üzerindeki yetkilerini ve bütçe kanunlarının niteliğini incele.
Bütçe kanunlarının geri gönderilemeyeceği (veto edilemeyeceği) ve bütçe dışı hüküm yasağının 1961'den beri uygulandığı tespit edilir.
Bütçe kanunları formal anlamda kanun olup, sürekliliği ve özel niteliği nedeniyle genel kanunlardan ayrılır.
4
Milletvekillerinin bütçe görüşmelerindeki değişiklik önergesi verme yetkisini 1982 Anayasası m. 161/162 çerçevesinde değerlendir.
Anayasa metni net bir şekilde milletvekillerinin Genel Kurulda gider artırıcı veya gelir azaltıcı önerilerde bulunamayacağını belirtir; herhangi bir istisna (gelir kaynağı göstermek vb.) tanınmamıştır.
Bu kısıtlama, bütçenin genel dengesinin ve hükümetin mali politikasının meclis müdahaleleriyle bozulmasını engellemeyi amaçlar.

Key Concept

Anayasal Bütçe Kısıtlamaları ve Milletvekili Önerge Yasağı
Estimated Time:2m 30s
Rate this question

Topics

Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarında Bütçe

More questions from this topic