Question

Difficulty: HardTürkiye Cumhuriyeti Anayasalarında Bütçe

Türkiye Cumhuriyeti’nin bütçe hukukuna ilişkin anayasal süreci değerlendirildiğinde; bütçe disiplinini korumak amacıyla, yasama organı üyelerinin bütçe kanun teklifleri üzerinde gider artırıcı veya gelir azaltıcı önerilerde bulunma yetkisi ilk kez hangi anayasal düzenleme ile açıkça kısıtlanmıştır?

  1. A
    19211921 Anayasası dönemi
  2. B
    19241924 Anayasası dönemi
  3. 19611961 Anayasası dönemiAnswer
  4. D
    19821982 Anayasası'nın 20172017 öncesi dönemi
  5. E
    20172017 Anayasa Değişikliği sonrası dönem

Answer

Gider artırıcı veya gelir azaltıcı önerilerde bulunma yasağı ilk kez 19611961 Anayasası ile getirilmiştir.
Türkiye Cumhuriyeti anayasa tarihinde, bütçe disiplinini sağlamak amacıyla milletvekillerinin genel kurulda bütçe kanun tasarıları/teklifleri üzerinde giderleri artırıcı veya gelirleri azaltıcı önerge vermeleri ilk kez 19611961 Anayasası (9494. madde) ile yasaklanmıştır. Bu düzenleme, yasama organının bütçe üzerindeki 'tadil yetkisini' mali istikrar adına kısıtlayan devrim niteliğinde bir adımdır.

Step-by-Step Solution

1
19241924 Anayasası dönemindeki bütçe hakkı uygulamasını analiz et.
19241924 döneminde milletvekillerinin bütçe rakamlarını değiştirme (tadil) yetkisinin oldukça geniş olduğu ve anayasal bir kısıtlama bulunmadığı görülür.
O dönemdeki 'Meclisin üstünlüğü' anlayışı, bütçe hakkının kısıtlanmasına izin vermemiştir.
2
19611961 Anayasası'nın mali hükümlerini ve bütçe sürecini incele.
Anayasa'nın 9494. maddesinde bütçe görüşmeleri sırasında genel kurulda gider artırıcı veya gelir azaltıcı tekliflerin yapılamayacağı hükmü saptanır.
Mali disiplini korumak ve yürütmenin bütçe dengesini yasama organının popülist müdahalelerinden korumak amaçlanmıştır.
3
19611961 düzenlemesini sonraki anayasalarla karşılaştır.
Bu yasağın 19821982 Anayasası'nın 161161. maddesinde ve 20172017 değişikliklerinde de aynen korunduğu ancak 'ilk kez' getirilme tarihinin 19611961 olduğu doğrulanır.
Soru kökündeki 'ilk kez' ifadesi bizi düzenlemenin başlangıç noktasına götürür.

Key Concept

Bütçe Hakkının Anayasal Sınırlandırılması ve Mali Disiplin

Practice More

1961 Anayasası'ndaki 'Karma Bütçe Komisyonu'nun üye sayısı ve yapısı ile 1982 Anayasası'ndaki Bütçe Komisyonu yapısını karşılaştırınız.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question