Maliye teorisinde A.C. Pigou tarafından yapılan 'verimli (gerçek)' ve 'verimsiz (transfer)' kamu harcamaları ayrımı, sözcüklerin günlük dildeki kullanımlarından kaynaklanabilecek kavramsal yanılgılara oldukça açıktır.
Bir ülkenin makroekonomik istikrar programı kapsamında uygulamaya koyduğu aşağıdaki iki farklı mali araç değerlendirildiğinde:
I. Üretim maliyetleri artan özel sektör tarım işletmelerine sağlanan karşılıksız ürün destekleme primleri
II. Ülkenin sınır güvenliğini artırmak amacıyla, yurt içinde üretilen yeni nesil savunma sistemlerinin devlet tarafından satın alınması
A.C. Pigou'nun sınıflandırma kriterleri çerçevesinde, bu iki harcama kaleminin niteliği ve söz konusu tasnifin dayandığı temel teorik gerekçe aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- I. araç verimsiz (transfer), II. araç verimli (gerçek) harcamadır; çünkü Pigou'ya göre belirleyici ölçüt harcamanın nihai toplumsal faydası değil, devletin ödeme karşılığında doğrudan bir mal veya hizmet alımı yaparak reel kaynak kullanıp kullanmadığıdır.Answer
- BI. araç verimli, II. araç verimsiz harcamadır; çünkü tarım destek primleri devletin tarımsal ürünü satın alması karşılığında yapılan karşılıklı bir işlemken, savunma harcamaları bireylere doğrudan bölünebilir bir fayda sunmadığından karşılıksız (transfer) niteliğindedir.
- CHer iki araç da verimsiz harcamadır; çünkü Rozenberg'in sınıflandırmasıyla örtüşen şekilde, devletin piyasaya müdahale ettiği sübvansiyonlar ile savaş ve savunma gibi sivil ekonomiye katkı sağlamayan harcamalar kaynak israfı (gerçek olmayan) olarak değerlendirilir.
- DI. araç verimsiz, II. araç verimli harcamadır; zira Pigou'nun sınıflandırması, Dalton'un modern yaklaşımıyla paralel olarak, yalnızca gelecekte vergi kapasitesini artırarak kendi maliyetini amorti edebilen sermaye yatırımlarını 'verimli' kabul eder.
- EHer iki araç da verimli harcamadır; çünkü Musgrave'in tahsis ve bölüşüm fonksiyonlarında vurguladığı gibi, hem transferler hem de kamu alımları çarpan mekanizması üzerinden gelir dağılımını düzeltici ve toplam talebi artırıcı yönde etki yapar.