Makroekonomik istikrarı sağlamaya yönelik maliye politikası araçları tasarlanırken, kurala bağlı bazı mekanizmalar sisteme entegre edilir. Bu mekanizmalardan bir kısmı, vergi oranları veya harcama kuralları gibi temel bütçe parametreleri sabit kalmasına rağmen, yalnızca makroekonomik göstergelerdeki (gelir, istihdam vb.) değişmelere bağlı olarak bütçe dengesini zıt yönde etkileyerek dalgalanmaları anında yumuşatır.
Maliye literatüründeki bu genel çerçeve dikkate alındığında, aşağıda verilen mali düzenlemelerden hangisi saf anlamda bir 'otomatik istikrar sağlayıcı' mekanizma örneği değildir?
- Ekonomik büyüme hızının art arda iki çeyrek negatif değer alması halinde, kurumlar vergisi oranlarının önceden yasalaşmış bir kural gereği 5 puan indirilmesiAnswer
- Bİşsizlik oranlarının tırmanışa geçtiği daralma evrelerinde, yasal şartları sağlayan kişilere yapılan işsizlik sigortası tazminat ödemesi toplamının kendiliğinden artış göstermesi
- CTarımsal üretimin bol olduğu dönemlerde piyasa fiyatlarının düşmesiyle birlikte, yasal olarak önceden belirlenmiş taban fiyat üzerinden devletin yaptığı destekleme alımı miktarının genişlemesi
- DEkonomik genişleme dönemlerinde nominal gelirleri yükselen mükelleflerin daha yüksek vergi dilimlerine geçmeleri sonucu, vergi tahsilatının oransal olarak gelirlerden daha hızlı artması
- EHanehalkı gelir düzeyinin düştüğü kriz dönemlerinde, yoksulluk sınırının altında kalan ailelere yönelik olarak bütçeden yapılan ayni ve nakdi sosyal transfer hacminin yükselmesi
Answer
Kurumlar vergisi oranlarının, büyümenin negatif çıkması durumunda kanundaki kural gereği otomatik olarak 5 puan indirilmesi seçeneği.
Vergi oranının makroekonomik bir göstergeye (GSYH büyüme hızına) bağlanarak önceden belirlenmiş bir kurala göre otomatik olarak değişmesi, kamu maliyesi literatüründe 'Formül Esnekliği' (Formula Flexibility) olarak tanımlanır. Saf otomatik istikrar sağlayıcılarda ise vergi oranları veya harcama kuralları sabittir; ekonomik dalgalanmalara karşı tepki, vergi matrahının (gelirin) veya yardıma muhtaç kişi sayısının değişmesiyle kendiliğinden ortaya çıkan tahsilat/harcama hacmi farkıyla sağlanır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Otomatik İstikrar Sağlayıcılar ile Formül Esnekliği Arasındaki Fark
Hints
1
Otomatik istikrar sağlayıcıların en temel özelliği, yasa yapıcı tarafından belirlenen oran ve tarifelerin ekonomik dalgalanma süresince 'sabit' kalmasıdır.
2
Eğer bir mali kural, ekonomik bir gösterge (enflasyon, büyüme vb.) belirli bir noktaya geldiğinde 'vergi oranını' değiştiriyorsa, bu farklı bir maliye politikası aracıdır.
Practice More
Formül esnekliği ile iradi (ihtiyari) maliye politikası arasındaki farkları da inceleyiniz. İkisi de oranları değiştirebilir ancak karar alma süreçleri farklıdır.
Estimated Time:1m 30s