Question

Difficulty: MediumCebri ve İradi Gelirler Ayrımı

Devletin mali faaliyetleri kapsamında elde ettiği gelirler, devletin sahip olduğu yetkinin niteliğine göre kamu hukuku geliri (cebri) ve özel hukuk geliri (iradi) olarak ayrılmaktadır. Bir gelirin iradi nitelikte kabul edilebilmesi için devletin egemenlik gücünü (imperiumimperium) bir kenara bırakarak piyasa ekonomisi kuralları çerçevesinde hareket etmesi gerekmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi devletin bir kamu gücü kullanmaksızın, tamamen akdi (sözleşmeye dayalı) bir ilişki çerçevesinde elde ettiği iradi gelirlerdendir?

  1. A
    Belediyelerin sunduğu bayındırlık hizmetleri karşılığında gayrimenkul sahiplerinden aldığı harcamalara katılma payları
  2. Kamu iktisadi teşebbüslerinin (KİT) piyasada faaliyet göstererek elde ettikleri mal ve hizmet satış gelirleriAnswer
  3. C
    Sosyal güvenlik kurumlarının finansmanını sağlamak amacıyla işverenlerden ve çalışanlardan tahsil edilen primler
  4. D
    Belirli bir kamu hizmetinden yararlanmak isteyenlerin yetkili makamlardan aldığı ruhsat ve izinler karşılığında ödediği resimler
  5. E
    Vergi kanunlarına aykırı hareket eden mükelleflere yönelik uygulanan usulsüzlük ve vergi ziyaı cezaları

Answer

Kamu iktisadi teşebbüslerinin piyasada faaliyet göstererek elde ettikleri mal ve hizmet satış gelirleri, devletin özel hukuk hükümlerine göre elde ettiği iradi bir gelirdir.
Kamu iktisadi teşebbüslerinin mal ve hizmet satışından elde ettiği kârlar, devletin maliye literatüründe 'teşebbüs gelirleri' olarak adlandırılır. Bu gelirler elde edilirken devlet bir kamu otoritesi olarak değil, piyasada faaliyet gösteren bir işletme sahibi (özel hukuk kişisi) gibi hareket eder. Alıcı ile satıcı (devlet) arasında kurulan ilişki akdi (sözleşmeye dayalı) ve rızai bir ilişkidir, bu nedenle gelir iradi niteliktedir.

Step-by-Step Solution

1
Kriter Belirleme
Cebri gelirler egemenlik gücüne (imperiumimperium), iradi gelirler ise özel hukuk sözleşmelerine (akdiakdi) dayanır.
Gelirin hukuki rejimini ve elde ediliş yöntemini analiz etmek için temel ayrım noktası budur.
2
Seçenek Analizi
Harcamalara katılma payları, primler, resimler ve cezalar devletin tek taraflı iradesiyle (zorla) alınırken; KİT gelirleri karşılıklı rızaya dayalı satış işlemidir.
Hangi gelirin devletin mülkiyet ve teşebbüs gücünden, hangisinin kamu gücünden kaynaklandığını ayırt etmek gerekir.
3
Sonuçlandırma
Teşebbüs ve mülk gelirleri iradi gelirler kategorisindedir.
Devletin iktisadi faaliyetleri sonucunda elde ettiği kârlar, özel hukuk hükümlerine tabi olduğu için iradi kabul edilir.

Key Concept

İradi (Rızai) Gelirler ve Teşebbüs Geliri

Practice More

Devletin mülk gelirleri (kira, faiz) ile teşebbüs gelirleri arasındaki benzerlikleri ve her ikisinin de özel hukuk rejimine tabi olma nedenlerini inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question