Bir kamu otoritesi, geniş ölçekli bir altyapı ve enerji dönüşüm projesinin maliyet-fayda a… — KPSS Maliye

Bir kamu otoritesi, geniş ölçekli bir altyapı ve enerji dönüşüm projesinin maliyet-fayda analizini yürütmektedir. Analiz sürecinde özel maliyet ve faydaların ötesine geçilerek, dışsallıklar gölge fiyatlar (shadow prices) yardımıyla değerlenmiş ve aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır:

I. Projenin hayata geçirilmesiyle birlikte kazançlı çıkacak kesimlerin elde edeceği toplam fayda, proje nedeniyle olumsuz etkilenecek kesimlerin uğrayacağı zararları potansiyel olarak karşılamaya yetmektedir.
II. Ancak, projeden zarar görecek kesimlerin, projenin hiç yapılmaması için kazançlı çıkacak kesimlere verebilecekleri (ikna edebilecekleri) maksimum telafi tutarı, kazançlı kesimin projeden beklediği faydadan daha düşüktür.
III. Projenin değerlendirilmesinde piyasa faiz oranları yerine daha düşük bir sosyal iskonto oranı kullanılması, projenin net bugünkü değerini (NBD) pozitif hâle getirmiştir.

Buna göre, refah ekonomisi kriterleri ve kamu harcamalarının analizi bağlamında aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Birinci ve ikinci bulgular birlikte değerlendirildiğinde proje Scitovsky çift kriterini sağlamaktadır; ayrıca piyasa faizinden düşük bir sosyal iskonto oranının tercih edilmesi, kamunun gelecek nesillerin refahını özel sektörün kısa vadeli kâr güdüsünden daha fazla önemsediğini yansıtır.Answer
B
Proje sonucunda ortaya çıkan potansiyel telafi kapasitesi doğrudan Pareto iyileşmesi sağlandığını gösterir; öte yandan gölge fiyat uygulaması, kamunun da tıpkı özel sektör gibi birincil olarak doğrudan finansal kâr maksimizasyonunu hedeflediğini kanıtlamaktadır.
C
İkinci bulgu projenin Kaldor kriterini değil yalnızca Hicks kriterini sağladığını gösterirken; kazananların kaybedenleri fiilen telafi etme zorunluluğunun bulunmaması, yatırımın doğrudan bir karşılık (quid pro quo) gerektiren transfer harcaması olduğuna işaret eder.
D
Düşük iskonto oranı kullanımı projenin Hicks telafi prensibini ihlal ettiğini gösterirken; gölge fiyatların analize dâhil edilmesi, karar alıcıların maliyet-fayda analizinde soyut (intangible) dışsallıkları dışlayarak sadece tam rekabet piyasasındaki somut verileri kullandığını ortaya koyar.

Answer

Birinci ve ikinci bulgular birlikte değerlendirildiğinde proje Scitovsky çift kriterini sağlamaktadır; ayrıca piyasa faizinden düşük bir sosyal iskonto oranının tercih edilmesi, kamunun gelecek nesillerin refahını özel sektörün kısa vadeli kâr güdüsünden daha fazla önemsediğini yansıtır.

Doğru yanıtta ifade edildiği üzere, I. bulgu kazananların kaybedenleri potansiyel olarak telafi edebileceğini belirten Kaldor kriterinin, II. bulgu ise kaybedenlerin kazananları eski duruma dönmek için ikna edemeyeceğini belirten Hicks kriterinin sağlandığını göstermektedir. Bu iki koşulun eşzamanlı olarak geçerli olması, yatırımın Scitovsky çift kriterini karşıladığı anlamına gelir. Buna ek olarak, maliyet-fayda analizlerinde uygulanan sosyal iskonto oranının piyasa faiz haddinden düşük olarak belirlenmesi, uzun dönemli kamusal yatırımlarda gelecek nesillerin elde edeceği faydalara özel sektör yatırımlarına kıyasla daha fazla ağırlık verildiğini ve sosyal refah hedefinin güdüldüğünü yansıtır.

Step-by-Step Solution

I. ve II. öncüllerdeki refah kriterlerini analiz etme.

I. öncül Kaldor kriterinin sağlandığını (kazananların faydası > kaybedenlerin zararı), II. öncül ise Hicks kriterinin sağlandığını (kaybedenlerin telafi kapasitesi < kazananların beklentisi) gösterir.

Refah ekonomisinde bir projenin toplumsal refahı artırıp artırmadığını test etmek için potansiyel telafi prensiplerinin yönlerini belirlemek gerekir.

Scitovsky çift kriterini doğrulama.

Proje hem Kaldor hem de Hicks kriterlerini aynı anda karşıladığı için Scitovsky çift kriteri (double criterion) tam olarak sağlanmış olur.

Yalnızca bir telafi kriterinin sağlanması refah analizlerinde Scitovsky paradoksuna (çelişkisine) yol açabileceğinden çift yönlü test zorunludur.

Sosyal iskonto oranının analizdeki rolünü değerlendirme.

Piyasa faizinden daha düşük bir sosyal iskonto oranı kullanılması, projenin ileriki yıllarda üreteceği sosyal faydaların Net Bugünkü Değer (NBD) içindeki ağırlığını artırmaktadır.

Kamu projeleri, özel sektörün aksine kısa vadeli kârlılığa değil; uzun vadeli sosyal refaha ve gelecek nesillerin faydasına odaklanmalıdır.

Key Concept

Maliyet-Fayda Analizinde Refah Kriterleri ve Sosyal İskonto Oranı

Question

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Topics

More questions from this topic