Question

Difficulty: Very hardVergi Kanunlarının Geriye Yürümezliği İlkesi

Anayasa Mahkemesi'nin yerleşik içtihatları çerçevesinde vergi kanunlarının zaman bakımından uygulanması ve "geriye yürümezlik ilkesi" dikkate alındığında; "gerçek olmayan geriye yürüme" (retrospective application) niteliğindeki bir düzenlemenin, hukuk devleti ilkesi bağlamında anayasaya aykırılık teşkil edebilmesi için temel alınan ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Düzenlemenin, mükelleflerin makul bir şekilde öngöremeyeceği bir yükümlülük getirerek onların hukuki durumlarını öngörülemez şekilde ağırlaştırması ve "meşru beklenti" (legitimate expectation) ilkesini zedelemesiAnswer
  2. B
    Düzenlemenin, içinde bulunulan vergilendirme döneminin başından itibaren geçerli olacak şekilde, dönem kapanmadan yürürlüğe konulması
  3. C
    Kanun koyucunun vergi adaletini sağlamak amacıyla, sadece maddi vergi hukuku hükümlerini kapsayan bir değişikliği kamu yararı gerekçesiyle yapması
  4. D
    Vergilendirme süreci devam eden mükelleflerin, geçmişteki beyanlarına dayalı olarak elde ettikleri tüm mali avantajların "kazanılmış hak" (müktesep hak) statüsünde korunmaması
  5. E
    Usul hükümlerinde yapılan değişikliklerin, derhal uygulanırlık ilkesi gereği, henüz kesinleşmemiş idari işlemlere ve davalara tatbik edilmesi

Answer

Düzenlemenin, mükelleflerin makul bir şekilde öngöremeyeceği bir yükümlülük getirerek meşru beklenti ilkesini zedelemesi durumunda gerçek olmayan geriye yürüme anayasaya aykırı kabul edilebilir.
Doğru olan ifade, meşru beklentinin zedelenmesine vurgu yapan tespittir. Anayasa Mahkemesi'ne göre, bir vergi kanunu henüz tamamlanmamış dönemlere uygulanıyorsa (gerçek olmayan geriye yürüme), bu durum kural olarak yasama yetkisi dahilindedir. Ancak, eğer bu değişiklik mükellef için tamamen sürpriz niteliğindeyse, makul bir şekilde öngörülemiyorsa ve mükellefin hukuki durumunu katlanılamaz derecede ağırlaştırıyorsa, 'meşru beklenti' korunmadığı gerekçesiyle hukuk devleti ilkesine aykırılık oluşur.

Step-by-Step Solution

1
Gerçek ve gerçek olmayan geriye yürüme ayrımını yapınız.
Tamamlanmış olaylara uygulama 'gerçek', sürmekte olan olaylara uygulama 'gerçek olmayan' geriye yürümedir.
Anayasal denetim kriterleri bu iki tür için farklılık gösterir.
2
Gerçek olmayan geriye yürümenin anayasal sınırlarını belirleyiniz.
Kural olarak anayasaya uygun olsa da, hukuk devleti ilkesinin alt ilkeleri olan hukuki güvenlik ve belirlilik ilkeleri ile sınırlıdır.
Mükellefin hukuk düzenine olan güveninin korunması gerekir.
3
Meşru beklenti kavramını analiz ediniz.
Mükellefin, mevcut hukuki duruma güvenerek yaptığı planlamaların, öngörülemez bir kanun değişikliğiyle ağır bir şekilde sarsılması 'meşru beklentinin ihlali'dir.
Anayasa Mahkemesi, gerçek olmayan geriye yürüme denetiminde bu kriteri esas alır.

Key Concept

Hukuki Güvenlik ve Meşru Beklenti
Estimated Time:2m 30s
Rate this question