Examkin

Bütçenin Denkliği İlkesi

28 questions

Question 21Question →

Klasik maliye doktrininde bütçe denkliği ilkesi, yalnızca gelir ve giderlerin matematiksel eşitliğini ifade eden teknik bir kural değil; aynı zamanda devletin ekonomik yaşamdaki rolünü sınırlandıran ideolojik bir tercihtir.

Buna göre, klasik iktisatçıların bütçe denkliğini her yıl titizlikle aranan bir "mali tabu" haline getirmelerinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kamu harcamalarının özel sektörün kullanabileceği kaynakları daraltmasını önleyerek "dar kapsamlı devlet" idealini korumak

Answer

Kamu harcamalarının özel sektörün kullanabileceği kaynakları daraltmasını önleyerek 'dar kapsamlı devlet' idealini korumak
Klasik maliye anlayışında devletin iktisadi hayata müdahalesi reddedilir. Bu doğrultuda benimsenen bütçe denkliği ilkesi, kamu kesiminin özel sektör aleyhine büyümesini engellemek ve devletin sadece temel kamu hizmetleri ile sınırlı kalmasını (dar kapsamlı devlet) garanti altına almak için kullanılan en önemli mali disiplin aracıdır.

Step-by-Step Solution

1
Klasik maliye öğretisinin devlet anlayışını tanımla.
Devlet 'tarafsız' (neutral) ve 'dar kapsamlı' (jandarma devlet) olmalıdır.
Bütçe denkliği, devletin büyümesini engelleyen bir mekanizmadır.
2
Bütçe açığının sonuçlarını klasik doktrin açısından analiz et.
Açık bütçe, borçlanmayı gerektirir; borçlanma ise özel sektörün kullanacağı sermayeyi kamuya aktararak üretim kapasitesini daraltır.
Klasikler özel sektörün kaynak kullanımını kamuya göre daha verimli bulur.
3
Denklik kuralının neden 'tabu' olduğunu belirle.
Her yıl denklik aranması, harcamaların sadece toplanan vergilerle (olağan gelirler) sınırlı kalmasını sağlayarak devletin keyfi büyümesini durdurur.
Mali disiplini korumak ve devletin tarafsızlığını sürdürmek temel amaçtır.

Key Concept

Dar Kapsamlı Devlet ve Bütçe Denkliği İlişkisi

Practice More

Klasik ve Modern bütçe teorileri arasındaki farkları içeren bir karşılaştırma tablosu hazırlayarak 'Fonksiyonel Maliye' kavramını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 22Question →

Klasik maliye doktrini, devletin faaliyet alanını "dar kapsamlı devlet" modeli ile sınırlandırırken bütçe denkliği ilkesini bu modelin en güçlü savunma mekanizması olarak görmüştür. Klasik anlayışa göre bütçenin her mali yıl için istisnasız denk olması gerekliliğinin altında yatan temel iktisadi mantık aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kamu harcamalarının borçlanma ile finansmanının devletin ekonomik sınırlarını genişleterek özel girişim alanını daraltacağı düşüncesi

Answer

Kamu harcamalarının borçlanma ile finansmanının devletin ekonomik sınırlarını genişleterek özel girişim alanını daraltacağı düşüncesi
Klasik maliye doktrinine göre devlet ekonomide 'tarafsız' olmalıdır. Bütçenin açık vermesi, devletin vergi sınırlarını aşarak borçlanma yoluyla özel sektörün sermayesine el koyması ve 'müdahaleci devlet' haline gelmesi demektir. Bu nedenle denklik, devletin ekonomik hacmini sınırlayan iktisadi bir zorunluluktur.

Step-by-Step Solution

1
Klasik maliye doktrininin devlet tanımını analiz etme
Klasik maliye, devleti 'jandarma devlet' veya 'dar kapsamlı devlet' olarak tanımlar.
Bütçe ilkeleri, devletin ekonomik hayattaki rolüne göre şekillenir.
2
Bütçe denkliği ile devletin büyüklüğü arasındaki ilişkiyi kurma
Bütçe açığı verilmesi, devletin vergi gelirlerinin ötesinde harcama yapması ve bunun için borçlanması anlamına gelir.
Borçlanma, özel sektörün yatırımlarda kullanabileceği sermayeyi kamuya transfer eder.
3
Borçlanmanın sonuçlarını değerlendirme
Klasik iktisatçılar, kamu harcamalarını verimsiz (tüketim), özel harcamaları ise verimli (yatırım) olarak görürler.
Bütçe denkliği, bu verimsiz genişlemeyi önleyen mali bir sınır (tabu) işlevi görür.

Key Concept

Klasik Bütçe Denkliği ve Tarafsız Devlet

Practice More

Modern maliye teorilerinden 'Devrevi Bütçe' ile 'Telafi Edici Bütçe' arasındaki farkları inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 23Question →

Klasik maliye doktrini, bütçe denkliğini devletin ekonomik hayata müdahalesini engelleyen ve harcamaları sınırlandıran "mali bir tabu" olarak kabul ederek her yıl mutlak denklik ararken; 19291929 Dünya Ekonomik Buhranı sonrasında müdahaleci devlet anlayışıyla birlikte bu yaklaşım esnemiştir. Bu süreçte ortaya çıkan ve bütçenin yıllık bazda değil, ekonomik faaliyetlerin genişleme ve daralma evrelerini kapsayan konjonktür dönemi (77 - 1010 yıl) boyunca bir bütün olarak dengelenmesini savunan modern bütçe teorisi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Devrevi Bütçe Teorisi

Answer

Devrevi Bütçe Teorisi, bütçenin yıllık değil, ekonomik konjonktür süresince dengelenmesini öngörür.
Devrevi (Laufenburger) bütçe teorisi, klasiklerin yıllık denklik ilkesini eleştirerek, bütçenin ekonomik döngünün (konjonktürün) tamamında dengelenmesi gerektiğini savunur. Bu teoriye göre, ekonominin canlı olduğu dönemlerde oluşan bütçe fazlalarıyla, durgunluk dönemlerinde verilen bütçe açıkları finanse edilerek konjonktür süresince denklik sağlanır.

Step-by-Step Solution

1
Klasik ve modern maliye arasındaki denklik farkını belirle.
Klasik maliye yıllık/mutlak denklik ararken, modern maliye ekonomik istikrar için bütçeyi bir araç olarak kullanır.
Soruda sorulan teorinin hangi döneme ve hangi yaklaşıma ait olduğunu saptamak için bu ayrım temeldir.
2
Soruda verilen zaman dilimini (77 - 1010 yıl) ve "konjonktür" vurgusunu analiz et.
Bu vurgular bizi bütçenin ekonomik dalgalanma döngüsü içinde dengelenmesine götürür.
Zaman aşımı (yıllık olmama) ve ekonomik döngü (konjonktür) vurgusu Devrevi Bütçe'nin ayırt edici özelliğidir.
3
Modern teoriler arasındaki teknik farkı ayırt et.
Konjonktür döneminde denge hedefi Devrevi Bütçe iken; özel sektör eksikliğini giderme odaklı yaklaşım Telafi Edici Bütçe'dir.
İki modern teori arasındaki ince fark, bütçenin dengeye gelme zamanı ve amacı noktasında düğümlenir.

Key Concept

Modern bütçe teorilerinde bütçe denkliği anlayışı ve Devrevi Bütçe yaklaşımı.

Practice More

Klasik bütçe anlayışında borçlanmanın bütçe denkliği ilkesiyle ilişkisini ve borçlanmaya hangi durumlarda izin verildiğini inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 24Question →

Klasik maliye düşüncesinde bütçe denkliği, sadece bir hesap disiplini değil; devletin piyasa mekanizmasına olan müdahalesini sınırlayan ve kamu kesiminin büyümesini engelleyen siyasi bir kalkan olarak görülmüştür. Bu bağlamda, klasik doktrinin bütçe denkliği ilkesini tavizsiz bir şekilde savunmasının altında yatan temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Dar kapsamlı devlet modelini koruyarak mali tarafsızlığı sağlamak

Answer

Dar kapsamlı devlet modelini koruyarak mali tarafsızlığı sağlamak
Klasik maliye doktrininde devletin ekonomik hayata müdahale etmediği 'dar kapsamlı devlet' modeli esastır. Bütçe denkliği, kamu harcamalarının artmasını ve dolayısıyla devletin büyümesini engelleyen bir mekanizmadır. Ayrıca açıkların borçlanma ile kapatılması özel yatırımları dışlayacağı için 'mali tarafsızlık' ilkesini zedeler. Bu nedenle klasiklerde bütçe denkliği vazgeçilmez bir prensiptir.

Step-by-Step Solution

1
Klasik maliye doktrininin devlet modelini belirlemek
Klasikler 'Dar Kapsamlı (Jandarma) Devlet' modelini savunur.
Bu modelde devletin temel görevleri savunma, adalet ve güvenlik ile sınırlıdır.
2
Bütçe denkliği ile devlet modeli arasındaki ilişkiyi kurmak
Bütçe denkliği, kamu harcamalarını sınırlandırarak devletin ekonomik hacminin büyümesini engeller.
Devletin borçlanması (bütçe açığı), özel sektörün kullanabileceği sermayenin kamuya aktarılması demektir ki bu durum 'Mali Tarafsızlık' ilkesine aykırıdır.
3
Seçeneklerdeki modern teorileri elemek
Telafi edici bütçe, müdahaleci devlet ve devrevi bütçe gibi kavramlar bütçe denkliğinden ödün verilebileceğini savunan modern yaklaşımlardır.
Klasik maliye bütçe denkliğini 'mali bir tabu' olarak görür ve yıllık denklikten vazgeçmez.

Key Concept

Klasik Maliye Doktrininde Bütçe Denkliği ve Dar Kapsamlı Devlet
Estimated Time:1m 15s
Question 25Question →

Klasik maliye doktrini, bütçe denkliği ilkesini devletin ekonomik hayata müdahalesini sınırlayan en önemli araçlardan biri olarak kabul eder. Bu anlayışa göre bütçenin her mali yıl için istisnasız bir şekilde denk olması, devletin "dar kapsamlı" kalmasını sağlayan "mali bir tabu"dur. Buna göre, klasik maliye düşüncesinde bütçe denkliği ilkesinin katı bir şekilde savunulmasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kamu harcamalarının kontrol altında tutulmasını sağlayarak devletin özel kesim aleyhine büyümesini ve kaynak israfını önlemek

Answer

Klasik maliye düşüncesinde bütçe denkliğinin temel gerekçesi, kamu harcamalarının kontrol altında tutularak devletin özel kesim aleyhine büyümesini ve kaynak israfını önlemektir.
Klasik maliyecilere göre devletin harcamaları verimsizdir ve özel sektörün kaynaklarını tüketir. Bu nedenle, bütçe denkliği (mali tabu) aracılığıyla devletin borçlanması ve harcamalarını artırması engellenerek, devletin 'dar kapsamlı' kalması ve ekonomiye müdahale etmemesi sağlanmaya çalışılır.

Step-by-Step Solution

1
Klasik maliye doktrininin devlet ve bütçe anlayışını tanımlamak.
Klasik maliye, 'tarafsız devlet' ve 'dar kapsamlı devlet' (jandarma devlet) modelini savunur. Bütçe ise sadece devletin mali kayıtlarını tutan teknik bir belgedir.
Sorunun temelini oluşturan kuramsal çerçeveyi belirlemek için gereklidir.
2
Bütçe denkliği ilkesinin (mali tabu) bu modeldeki işlevini analiz etmek.
Bütçe denkliği, devletin borçlanarak veya para basarak harcamalarını artırmasını engelleyen bir kısıttır. Bu sayede devletin özel sektörün kullanabileceği üretim faktörlerine el koyması önlenir.
Denklik ilkesinin neden 'mali tabu' olarak görüldüğünü anlamak için gereklidir.
3
Modern maliye teorileriyle karşılaştırma yaparak doğru gerekçeyi netleştirmek.
Devrevi bütçe uzun dönemi esas alırken, telafi edici bütçe müdahaleyi esas alır. Klasik denklik ise her yıl istisnasız denklik isteyerek devletin büyümesini engeller.
Çeldiricileri elemek ve doğru cevabı doğrulamak için gereklidir.

Key Concept

Klasik maliye doktrininde bütçe denkliği, devletin ekonomideki payını sınırlayan 'mali bir kısıt' (tabu) işlevi görür.

Practice More

Modern maliye doktrininde bütçe denkliği ilkesinin nasıl 'fonksiyonel maliye' anlayışına dönüştüğünü incelemek faydalı olacaktır.
Estimated Time:1m 30s
Question 26Question →

Devletin iktisadi alandaki rolünün 'tarafsızlık' ve 'dar kapsamlı devlet' ilkeleriyle sınırlandırıldığı bir mali yapıda, bütçenin her yıl mutlaka denk olması gerektiği yönündeki ısrarın temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kamu kesiminin özel sektör aleyhine büyümesini engellemek ve kaynak dağılımında etkinliği piyasa mekanizmasına bırakmak

Answer

Kamu kesiminin özel sektör aleyhine büyümesini engellemek ve kaynak dağılımında etkinliği piyasa mekanizmasına bırakmak
Doğru yanıt olan seçenek, klasik maliye düşüncesinin temel felsefesini yansıtır. Klasik maliyeciler, devletin ekonomik hayatta tarafsız kalması gerektiğini ve piyasanın kaynak dağılımını en iyi şekilde yapacağını savunur. Bu nedenle bütçe denkliği, devletin harcamalarını sınırlayan ve özel sektörün kullanabileceği kaynakların kamuya çekilmesini engelleyen en önemli mali araçtır.

Step-by-Step Solution

1
'Dar kapsamlı devlet' kavramı analiz edilmelidir.
Bu kavram, devletin sadece zorunlu kamu hizmetlerini (savunma, adalet, diplomasi) yerine getirdiği Klasik Maliye doktrinini temsil eder.
Sorunun bağlamını belirlemek için doktrin ayrımı yapılması gerekir.
2
Klasik maliye anlayışında bütçe denkliği ilkesinin fonksiyonu değerlendirilmelidir.
Bütçe denkliği, devletin ekonomik hayata müdahalesini ve harcamalarını sınırlayan 'mali bir tabu' veya kontrol mekanizmasıdır.
Klasik anlayışta borçlanma ve açık verme 'devletin büyümesi' olarak görüldüğü için reddedilir.
3
Modern bütçe teorileriyle karşılaştırma yapılmalıdır.
Devrevi bütçe ve telafi edici bütçe teorileri, bütçeyi ekonomik istikrar için kullanan modern (fonksiyonel) maliye yaklaşımlarıdır.
Distraktörleri elemek için klasik ve modern ayrımını netleştirmek gerekir.

Key Concept

Klasik Maliye Doktrini ve Bütçe Denkliği
Estimated Time:1m 0s
Question 27Question →

Klasik maliye doktrininde bütçe denkliği ilkesinin "yıllık" ve "mutlak" bir kural olarak savunulmasının, devletin ekonomideki rolüyle ilişkili temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kamu kesiminin hacmini sınırlandırarak özel sektörün kaynaklarını korumak ve devletin piyasa üzerindeki tarafsızlığını sürdürmek

Answer

Kamu kesiminin hacmini sınırlandırarak özel sektörün kaynaklarını korumak ve devletin piyasa üzerindeki tarafsızlığını sürdürmek
Klasik maliye doktrininde bütçe denkliği sadece bir hesap işi değil, devletin ekonomiye müdahalesini engelleyen ideolojik bir araçtır. 'Dar kapsamlı devlet' anlayışı gereği kamu harcamaları minimum düzeyde tutulmalı ve bu harcamalar sadece vergilerle finanse edilmelidir. Bu sayede devletin piyasadan kaynak çekmesi (borçlanma yoluyla) ve özel sektörün faaliyet alanını daraltması engellenmiş olur.

Step-by-Step Solution

1
Klasik maliye anlayışının devlet modelini tanımla.
Dar Kapsamlı (Jandarma) Devlet ve Tarafsız Devlet modeli.
Klasik maliyeciler devletin sadece adalet, savunma ve diplomasi gibi temel görevleri yerine getirmesi gerektiğini savunur.
2
Bütçe denkliğinin bu modeldeki işlevini belirle.
Harcamaların vergi gelirleriyle sınırlandırılması.
Bütçe denkliği, devletin harcamalarını vergi gelirleri seviyesinde tutarak kamu kesiminin kontrolsüz büyümesini engeller.
3
Denklik kuralının yıllık olma nedenini analiz et.
Aritmetik ve disipliner bir denetim mekanizması.
Yıllık denklik, devletin ekonomik hayata müdahalesini anlık olarak sınırlayan mali bir 'tabu' görevi görür.

Key Concept

Klasik Maliye ve Bütçe Denkliği
Question 28Question →

Klasik maliye anlayışında 'dar kapsamlı devlet' modelinin bir gereği olarak bütçe denkliği mutlak bir 'mali anayasa' kuralı kabul edilirken; müdahaleci devlet modeline geçişle birlikte bütçe dengesinin bir amaç olmaktan çıkıp tam istihdam ve ekonomik istikrar gibi makroekonomik hedeflere ulaşmak için bir araç olarak görüldüğü modern yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Fonksiyonel Maliye

Answer

Fonksiyonel Maliye yaklaşımı, bütçe denkliğini bir amaç değil, ekonomik istikrarı sağlamak için kullanılan bir araç olarak görür.
Fonksiyonel maliye yaklaşımı, bütçenin ekonomik hayat üzerindeki etkilerini (istihdam, büyüme, fiyat istikrarı) bütçe dengesinin önüne koyar. Bu anlayışta bütçe açığı veya fazlası, ekonomiyi dengelemek için kullanılan bilinçli bir manivela haline gelmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Klasik ve modern maliye ayrımını yapma.
Klasik maliye 'dar kapsamlı devlet' ve 'mutlak denklik' savunurken, modern maliye 'müdahaleci devlet' ve 'esnek denge' savunur.
Soruda belirtilen 'amacın araca dönüşmesi' ifadesi modern maliye doktrinini işaret eder.
2
Modern bütçe teorilerini karşılaştırma.
Fonksiyonel maliye, bütçe dengesinin kendisine değil, bütçe işlemlerinin ekonomi üzerindeki sonuçlarına (istihdam, çıktı) odaklanır.
Devrevi bütçe uzun vadeli denklik ararken, fonksiyonel maliye gerekirse sürekli açığı bile göze alabilir.
3
Doğru terimi belirleme.
Fonksiyonel Maliye.
Abba Lerner tarafından sistemleştirilen bu yaklaşım, bütçe araçlarını fonksiyonel amaçlar için kullanır.

Key Concept

Bütçenin Denkliği İlkesi ve Fonksiyonel Maliye
Estimated Time:1m 15s
PreviousPage 2 / 2
Bütçenin Denkliği İlkesi Practice Questions — KPSS Maliye — Page 2 | Examkin