Vergiye Karşı Tepkiler

Vergi yansıması sürecinde, vergi yükünün kanuni mükellef tarafından tek bir kişiye devredilmesi yerine; üretim ve dağıtım zinciri boyunca birden fazla birim arasında el değiştirerek nihai yükleniciye ulaşması mümkündür. Örneğin; bir malın üzerine konulan verginin imalatçıdan toptancıya, toptancıdan perakendeciye ve perakendeciden nihai tüketiciye doğru devredilmesi söz konusu olabilir.

Vergi yükünün bu şekilde ikiden fazla iktisadi birim arasında el değiştirerek ilerlemesi, yansımanın kapsamı (derecesi) bakımından aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?

Vergi mükelleflerinin, vergi ödeme yükümlülüğünü kendi vicdani, ahlaki veya siyasi görüşleriyle bağdaştıramamaları nedeniyle, herhangi bir grup kararı veya örgütlü yapı olmaksızın, tamamen bireysel bir tepki olarak vergi borcunu ödemeyi kabul etmemeleri durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Vergi mükelleflerinin vergi yasalarına karşı gösterdikleri psikolojik ve aktif tepkiler arasında yer alan 'vergi reddi' ile 'vergi grevi', eylemin gerçekleştirilme biçimi ve temel motivasyonu (saiki) bakımından teorik olarak birbirinden ayrılmaktadır. Maliye literatüründe bu iki tepki türü arasındaki farklar göz önüne alındığında, bir eylemin 'vergi grevi' olarak nitelendirilmesi için aşağıdaki unsurlardan hangisinin varlığı zorunludur?

Maliye literatüründe vergi yüküne karşı gösterilen tepkiler; yöntemin hukukiliği, vergi doğuran olayla kronolojik ilişkisi ve ekonomik sistem üzerindeki sistemik etkileri bakımından tasnif edilmektedir. Bu bağlamda, mükelleflerin vergi kanunlarının emredici hükümlerini kasten ihlal ederek vergi ödeme yükümlülüğünden tamamen veya kısmen kurtulma çabası olan "vergi kaçakçılığı" ile ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi, bu eylemin hem hukuki statüsünü hem de mali ve sosyal adalet üzerindeki etkisini en kapsamlı şekilde ifade etmektedir?

Bir işletme, üretimini gerçekleştirdiği ve üzerine yeni bir özel tüketim vergisi konulan $A$ malının talep esnekliğinin sonsuz ($e_d = \infty$) olması ve piyasada çok sayıda ikame ürün bulunması nedeniyle vergi yükünü bu malın satış fiyatına yansıtamamıştır. İşletme, vergi kaynaklı kâr kaybını önlemek amacıyla, yine kendi bünyesinde üretilen ve piyasada tekel konumunda olduğu, talebi oldukça inelastik olan $B$ malının birim satış fiyatında artışa giderek vergi yükünü bu ürün üzerinden karşılamaya karar vermiştir. Kamu maliyesi literatürüne göre, vergi yükünün vergilendirilen malın fiyatı yerine başka bir malın fiyatına kaydırılması şeklinde gerçekleşen bu yansıma türü aşağıdakilerden hangisidir?

Sermaye mallarının (gayrimenkul, hisse senedi, tahvil vb.) getirileri üzerine yeni bir vergi konulması veya mevcut vergi oranının artırılması durumunda; söz konusu verginin gelecekteki tüm taksitlerinin bugünkü değerinin hesaplanarak malın satış fiyatından düşülmesi ve böylece vergi yükünün mülk sahibi (satıcı) üzerinde kalması süreci aşağıdakilerden hangisidir?

Vergi mükelleflerinin, hükümetin mali politikalarına karşı duydukları tepkiyi dile getirmek veya belirli bir düzenlemeyi protesto etmek amacıyla, bir organizasyon çatısı altında birleşerek kolektif bir şekilde vergi ödemeyi durdurmalarına ne ad verilir?

Kamu maliyesi literatüründe, bir mal veya hizmet üzerine konulan verginin kanuni mükellefi tarafından satış fiyatına eklenerek malı satın alan tüketicilere devredilmesi süreci aşağıdakilerden hangisidir?

Bir firmanın piyasaya sunduğu $X$ ürününe getirilen yeni bir vergi yükünü, bu ürünün talebinin yüksek esnekliğe sahip olması nedeniyle $X$ ürününün fiyatına ekleyemeyip; bunun yerine talebi daha katı olan ve vergi artışına tabi olmayan $Y$ ürününün satış fiyatını artırarak vergi yükünü telafi etmesi durumu, kamu maliyesi literatüründe aşağıdaki yansıma türlerinden hangisiyle ifade edilir?

Maliye teorisinde 'vergiden kaçınma' (tax avoidance); mükelleflerin vergi kanunlarının lafzına (sözüne) uygun hareket ederek, vergi doğuran olayın gerçekleşmesini engellemesi veya vergi borcunu azaltacak iktisadi kararlar almasıdır. Bu eylemin hukuki mahiyeti, diğer mükellef tepkileriyle farkı ve makro-mali sonuçları göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Mükellef Bay $(X)$, yüksek oranlı gelir vergisine tabi olan bir yatırım alanında faaliyet göstermek yerine, vergi kanunları tarafından teşvik edilen ve daha düşük oranlı stopaja tabi tutulan bir finansal aracı tercih ederek toplam vergi yükünü minimize etmiştir. Bu eylem sonucunda mükellef herhangi bir kanun ihlalinde bulunmamış, ancak devletin vergi matrahında bir aşınma meydana gelmiştir.

Buna göre, mükellefin bu tutumu aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilir?

Bir belediye meclisi, şehir merkezindeki belirli bir bölgede yer alan ticari arsalar üzerine yıllık $12.000$ TL tutarında, kalıcı ve sadece bu taşınmaz grubuna özgü bir "Kentsel Gelişim Vergisi" ihdas etmiştir. Piyasa faiz oranının $\%15$ olduğu bir ekonomide, diğer tüm değişkenler sabitken, bu yeni verginin söz konusu arsaların satış değeri üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Vergi mükelleflerinin, vergi borcunun doğumundan sonra vergi kanunlarının emredici hükümlerine kasten aykırı davranarak vergi ödemekten kurtulmaya çalışmaları olarak tanımlanan 'vergi kaçakçılığı' süreci ve etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yıllık net $750.000$ TL getiri sağlayan bir sermaye malının piyasa değeri, cari faiz oranının $\%15$ olduğu bir ekonomik konjonktürde belirlenmektedir. Hükümet, bütçe gelirlerini artırmak amacıyla sadece bu tip sermaye mallarını hedef alan, yıllık $45.000$ TL tutarında, kalıcı ve 'özel' nitelikte bir vergi ihdas etmiştir. Bu verginin yürürlüğe girmesinin ardından sermaye malının piyasa satış fiyatında meydana gelecek değişim ve bu değişimin mali literatürdeki teknik karşılığı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Sermaye mallarının getirileri üzerine konulan vergilerin ekonomik etkileriyle ilgili bir analizde aşağıdaki veriler dikkate alınmaktadır:

Bu taşınmazın yeni ve kalıcı bir vergiye tabi tutulması sonucunda, vergi kapitalizasyonu teorisi çerçevesinde gayrimenkulün piyasa satış fiyatında beklenen değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Vergi yansıması sürecinde, vergi yükünün piyasa mekanizması aracılığıyla nihai olarak bir ekonomik birim üzerinde kalması (yerleşme) ile bu durumun ekonomi genelinde yarattığı ikincil ve geniş çaplı etkiler (difüzyon) arasındaki teorik ayrım dikkate alındığında; 'difüzyon' aşamasını 'yerleşme' aşamasından ayıran temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Yıllık net kira geliri $180.000$ TL olan bir ticari taşınmazın bulunduğu bölgede, piyasa faiz oranının $\%10$ olduğu bir dönemde, bu taşınmaza yönelik yıllık $18.000$ TL tutarında yeni ve kalıcı bir vergi ihdas edilmiştir. Bu durumda, taşınmazın piyasa değeri ve gerçekleşen mali olayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Maliye literatüründe vergiye karşı gösterilen tepkiler incelendiğinde; eylemin sadece yasaya aykırılık teşkil eden bireysel bir tutum olmaktan çıkıp, belirli toplumsal gruplar veya meslek kuruluşları tarafından bir 'demokratik baskı aracı' olarak kullanılması, hükümetin mali politikalarını değiştirmeye yönelik toplu ve örgütlü bir karakter kazanması durumu aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?

Bir meslek grubuna dahil olan mükelleflerin, yeni yürürlüğe giren bir vergi düzenlemesinin haksız olduğunu ileri sürerek, bu düzenlemenin geri çekilmesi amacıyla bir organizasyon çerçevesinde ve toplu bir şekilde vergi yükümlülüklerini yerine getirmemeleri durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu maliyesinde mükelleflerin vergi yükü karşısında gösterdikleri sübjektif tepkilerden biri olan vergi kaçakçılığı, hem hukuki niteliği hem de yarattığı ekonomik ve sosyal etkiler bakımından diğer tepki türlerinden ayrılmaktadır.

Buna göre, vergi kaçakçılığı eyleminin mahiyeti ve sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?