Examkin

Kamu Harcamaları Politikası

15 questions

Question 1Question →

Kamu harcamaları politikası kapsamında, hükümetin yaptığı harcamaların milli gelir üzerindeki toplam etkisini ölçmek için harcama çarpanı katsayısı kullanılır.

Marjinal tasarruf eğiliminin (ss) 0,200,20 olduğu kapalı bir ekonomide, diğer tüm değişkenler sabitken hükümetin kamu harcamalarını 4040 milyon TL artırması durumunda, milli gelirde (GSYH) ortaya çıkacak toplam artış miktarı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 200200 milyon TL

Answer

Milli gelirdeki toplam artış 200200 milyon TL'dir.
Doğru cevapta belirtilen 200200 milyon TL değerine ulaşmak için öncelikle marjinal tasarruf eğilimi üzerinden harcama çarpanı hesaplanmalıdır. s=0,20s = 0,20 iken çarpan katsayısı 1/0,20=51/0,20 = 5 olur. Hükümetin yaptığı 4040 milyon TL'lik reel harcama artışı, bu çarpan etkisiyle ekonomide 5×40=2005 \times 40 = 200 milyon TL'lik bir toplam talep ve gelir artışı meydana getirir.

Step-by-Step Solution

1
Harcama çarpanı (KK) katsayısını hesapla.
K=1s=10,20=5K = \frac{1}{s} = \frac{1}{0,20} = 5
Kapalı bir ekonomide kamu harcaması çarpanı, marjinal tasarruf eğiliminin tersine eşittir.
2
Milli gelirdeki toplam değişimi (ΔY\Delta Y) hesapla.
ΔY=K×ΔG=5×40=200\Delta Y = K \times \Delta G = 5 \times 40 = 200 milyon TL
Toplam gelir artışı, başlangıçtaki harcama artışı ile çarpan katsayısının çarpımıdır.

Key Concept

Harcama Çarpanı (Multiplikator)
Question 2Question →

Basit Keynesyen modelin geçerli olduğu kapalı bir ekonomide marjinal tüketim eğiliminin (cc) 0,90,9 olduğu varsayılmaktadır. Buna göre; kamu harcamaları çarpanı (kgk_g), vergi çarpanı (ktk_t) ve denk bütçe çarpanının (kdbk_{db}) değerleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: 1010, −9-9, 11

Answer

Kamu harcamaları çarpanı 10, vergi çarpanı -9 ve denk bütçe çarpanı 1'dir.
Doğru olan değerler, marjinal tüketim eğilimi 0,90,9 iken kamu harcamaları çarpanının 1010 (1/0,11/0,1), vergi çarpanının −9-9 (−0,9/0,1-0,9/0,1) ve denk bütçe çarpanının Haavelmo Teoremi gereği her zaman 11 olduğunu göstermektedir.

Step-by-Step Solution

1
Kamu harcamaları çarpanını (kgk_g) hesaplayın.
kg=11−c=11−0,9=10,1=10k_g = \frac{1}{1-c} = \frac{1}{1-0,9} = \frac{1}{0,1} = 10
Kamu harcamalarındaki bir birimlik artışın gelir üzerindeki toplam etkisini bulmak için harcama çarpanı kullanılır.
2
Vergi çarpanını (ktk_t) hesaplayın.
kt=−c1−c=−0,91−0,9=−0,90,1=−9k_t = \frac{-c}{1-c} = \frac{-0,9}{1-0,9} = \frac{-0,9}{0,1} = -9
Vergilerdeki bir birimlik artışın harcanabilir geliri azaltması nedeniyle gelir üzerindeki etkisi negatiftir.
3
Denk bütçe çarpanını (kdbk_{db}) belirleyin.
kdb=kg+kt=10+(−9)=1k_{db} = k_g + k_t = 10 + (-9) = 1
Haavelmo Teoremi uyarınca, bütçe denkliği bozulmadan yapılan harcama ve vergi artışlarının gelir üzerindeki etkisi harcama artışı kadardır (11 birimdir).

Key Concept

Maliye Politikası Çarpanları ve Haavelmo Teoremi

Alternative Method

Harcama çarpanını bulduktan sonra vergi çarpanını bulmak için çarpanın 11 eksiğini alıp işaretini negatife çevirebilirsiniz (10−1=9→−910 - 1 = 9 \rightarrow -9).
Estimated Time:45s
Question 3Question →

Basit Keynesyen modelde, marjinal tüketim eğiliminin (cc) 0,800,80 olduğu kapalı bir ekonomide, kamu harcamalarındaki bir birimlik artışın milli gelir üzerinde yaratacağı toplam artışı ifade eden kamu harcamaları çarpanı (kgk_g) değeri kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 5

Answer

Kamu harcamaları çarpanı değeri 5'tir.
Harcama çarpanı (kgk_g), marjinal tasarruf eğiliminin tersine eşittir (1/s1 / s). Verilen 0,800,80 marjinal tüketim eğilimi (cc) durumunda, marjinal tasarruf eğilimi 0,200,20 olur. Dolayısıyla 1/0,20=51 / 0,20 = 5 değeri, harcamalardaki artışın gelir üzerinde yaratacağı uyarılmış artış katsayısını doğru şekilde vermektedir.

Step-by-Step Solution

1
Çarpan formülünün belirlenmesi
kg=11−ck_g = \frac{1}{1 - c}
Basit Keynesyen modelde kamu harcamalarındaki değişimin milli gelir üzerindeki etkisini hesaplamak için harcama çarpanı formülü kullanılır.
2
Marjinal tüketim eğiliminin (cc) formülde yerine konulması
kg=11−0,80k_g = \frac{1}{1 - 0,80}
Soruda verilen 0,800,80 değeri cc parametresini temsil eder.
3
Sayısal işlemin tamamlanması
kg=10,20=5k_g = \frac{1}{0,20} = 5
Paydadaki marjinal tasarruf eğilimi (1−0,80=0,201 - 0,80 = 0,20) bulunduktan sonra bölme işlemi yapılarak çarpan katsayısına ulaşılır.

Key Concept

Kamu Harcamaları Çarpanı (Multiplikatör)
Question 4Question →

Kapalı bir ekonomide marjinal tüketim eğiliminin (cc) 0,750,75 olduğu varsayıldığında; diğer değişkenler sabitken kamu harcamalarındaki bir birimlik artışın milli gelir düzeyi üzerinde yaratacağı artış miktarını ifade eden "harcama çarpanı" katsayısı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 4

Answer

Harcama çarpanı katsayısı 4'tür.
Harcama çarpanı katsayısı, marjinal tasarruf eğiliminin (1−c1-c) tersine eşittir. Marjinal tüketim eğilimi 0,750,75 olduğunda tasarruf eğilimi 0,250,25 olur ve çarpan 1/0,25=41 / 0,25 = 4 olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
Marjinal tüketim eğilimi (cc) değerini belirleyin.
c=0,75c = 0,75
Çarpan hesaplaması için temel parametre tüketim eğilimidir.
2
Basit harcama çarpanı formülünü uygulayın.
k=11−ck = \frac{1}{1-c}
Kamu harcamalarındaki artışın gelir üzerindeki etkisi bu formülle ölçülür.
3
Matematiksel işlemi tamamlayın.
k=11−0,75=10,25=4k = \frac{1}{1-0,75} = \frac{1}{0,25} = 4
1 birimlik harcama artışı, çarpan etkisiyle gelirde 4 birimlik artış yaratır.

Key Concept

Harcama Çarpanı (Multiplier) Mekanizması
Question 5Question →

Kapalı ve atıl kapasitenin (eksik istihdamın) bulunduğu bir ekonomide marjinal tüketim eğilimi (cc) 0,750,75 ve otonom vergiler dışındaki vergi haddi sıfırdır. Ekonomi yönetimi, tam istihdam seviyesine ulaşmak için ekonomideki 600600 birimlik deflasyonist açığı gidermeyi hedeflemektedir.

Bu verilere göre; Keynesyen ve Klasik yaklaşımlar ile farklı maliye politikası araçlarının (reel harcama, transfer harcaması ve vergiler) makroekonomik etkileri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Deflasyonist açığın denk bütçe politikasıyla giderilmesi için reel kamu harcamalarının ve vergilerin eş anlı olarak 600600 birim artırılması gerekirken; sadece harcama artışına gidilmesi durumunda, 150150 birimlik transfer harcaması artışının yaratacağı gelir genişlemesi, aynı tutardaki reel kamu harcaması artışının yaratacağı genişlemeden 150150 birim daha az olacaktır.

Answer

Doğru değerlendirme, denk bütçe politikasıyla 600600 birimlik harcama/vergi artışı gerekliliğini ve reel harcama ile transfer harcamasının gelir genişletici etkileri arasındaki matematiksel farkı (çarpan mekanizmasını) doğru analiz eden seçenektir.
Verilen bilgilerle çarpan değerleri hesaplandığında; reel kamu harcaması çarpanı (kG=4k_G = 4), transfer harcaması çarpanı (kTr=3k_{Tr} = 3) ve denk bütçe çarpanı (kB=1k_B = 1) olarak bulunur. Denk bütçe politikası uygulandığında, yaratılacak gelir genişlemesi bütçe büyüklüğüne eşit olacağından 600600 birimlik açık için harcama/vergi artışının tam 600600 birim olması gerekir. Diğer yandan 150150 birimlik bir transfer harcaması ΔY=150×3=450\Delta Y = 150 \times 3 = 450 birim genişleme yaratırken, aynı tutardaki reel harcama ΔY=150×4=600\Delta Y = 150 \times 4 = 600 birim genişleme yaratır. Aradaki genişleme farkı tam olarak iddia edildiği gibi 150150 birimdir.

Step-by-Step Solution

1
Ekonominin mevcut çarpan katsayılarını hesaplayın.
Reel Harcama Çarpanı (kGk_G) =1/(1−0,75)=4= 1 / (1 - 0,75) = 4. Vergi Çarpanı (kTk_T) =−0,75/(1−0,75)=−3= -0,75 / (1 - 0,75) = -3. Transfer Çarpanı (kTrk_{Tr}) =0,75/(1−0,75)=3= 0,75 / (1 - 0,75) = 3. Denk Bütçe Çarpanı (kBk_B) =4+(−3)=1= 4 + (-3) = 1.
Uygulanacak farklı maliye politikalarının milli gelir (YY) üzerindeki kesin nicel etkilerini bulmak için temel katsayılara ihtiyaç vardır.
2
Denk bütçe politikasının 600600 birimlik açığı kapatma şartını değerlendirin.
Denk bütçe çarpanı 11 olduğu için, ΔY=ΔG×kB\Delta Y = \Delta G \times k_B formülünden 600=ΔG×1600 = \Delta G \times 1 elde edilir. Bu durumda harcamalar ve vergiler eş anlı olarak tam açık kadar, yani 600600 birim artırılmalıdır.
Denk bütçe teoremine (Haavelmo Teoremi) göre bütçe dengesi korunarak yapılan harcamalar, tam olarak harcama miktarı kadar milli gelir artışı yaratır.
3
150150 birimlik reel kamu harcaması ile 150150 birimlik transfer harcamasının etkilerini karşılaştırın.
Reel harcama artışı etkisi: 150×4=600150 \times 4 = 600 birim. Transfer harcaması artışı etkisi: 150×3=450150 \times 3 = 450 birim. Aradaki fark: 600−450=150600 - 450 = 150 birimdir.
Transfer harcamaları milli geliri doğrudan değil, tüketim (c) üzerinden dolaylı olarak etkilediği için transfer çarpanı, reel harcama çarpanından daima 11 eksiktir.
4
Klasik ve Keynesyen teorik ayrımları ile harcamaların (tahsis vs bölüşüm) etkilerini inceleyin.
Reel harcamalar kaynak tahsisini doğrudan etkilerken, transfer harcamaları gelir dağılımını (bölüşümü) doğrudan etkiler. Klasikler çarpanı reddeder ve müdahalelerin dışlama etkisine yol açacağını savunur.
Maliye politikasının sadece matematiksel boyutu değil, iktisadi düşünce okullarına göre fonksiyonel ayrımı da doğru yapılmalıdır.

Key Concept

Maliye Politikası Çarpanları, Denk Bütçe Teoremi ve Harcama Türlerinin Fonksiyonel Etkileri
Question 6Question →

Dışa kapalı ve atıl kapasitenin (eksik istihdamın) bulunduğu bir ekonomide, marjinal tüketim eğilimi (cc) 0,80,8'dir. Sadece otonom vergilerin bulunduğu bu ekonomide hükümet, toplam bütçe hacmini (toplam harcama miktarını) değiştirmeden kamu harcamalarının kompozisyonunda değişikliğe gitmeye karar vermiştir. Bu doğrultuda, transfer harcamaları 200200 milyar TL azaltılırken, reel (mal ve hizmet alımı) kamu harcamaları aynı tutarda (200200 milyar TL) artırılmıştır.

Buna göre, uygulanan bu maliye politikasının denge milli gelir üzerindeki net etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Milli gelir 200200 milyar TL artar.

Answer

Milli gelir 200200 milyar TL artar.
Keynesyen makroekonomik modelde reel kamu harcamalarının çarpanı (1/(1−c)=51/(1-c) = 5), transfer harcamalarının çarpanından (c/(1−c)=4c/(1-c) = 4) sayısal olarak daha büyüktür. Bunun temel nedeni, reel harcamaların (mal ve hizmet alımları) toplam talebi doğrudan ve kesintisiz artırması, transfer harcamalarının ise hanehalkı eline geçtikten sonra bir kısmının (marjinal tasarruf eğilimi kadarının) tasarrufa sızarak talebe dönüşmemesidir. Hükümet toplam bütçe büyüklüğünü değiştirmeden, 200200 milyar TL'lik transfer harcamasını reel harcamaya kaydırdığında; reel harcama artışından kaynaklanan +1000+1000 milyar TL'lik genişletici etki, transfer harcaması kesintisinden kaynaklanan −800-800 milyar TL'lik daraltıcı etkiyi aşar. Bu kompozisyon değişikliğinin net sonucu milli geliri tam kaydırma tutarı kadar (+200+200 milyar TL) artırmasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Reel kamu harcaması çarpanını hesapla.
kG=11−c=11−0,8=10,2=5k_G = \frac{1}{1 - c} = \frac{1}{1 - 0,8} = \frac{1}{0,2} = 5
Reel kamu harcamalarının milli gelir üzerindeki etkisini bulmak için otonom harcama çarpanı formülü kullanılır.
2
Transfer harcaması çarpanını hesapla.
kTr=c1−c=0,81−0,8=0,80,2=4k_{Tr} = \frac{c}{1 - c} = \frac{0,8}{1 - 0,8} = \frac{0,8}{0,2} = 4
Transfer harcamaları milli gelire doğrudan değil, tüketime dönüşen kısmı (cc) üzerinden katıldığı için transfer çarpanı formülü kullanılır.
3
Harcama kompozisyonu değişikliğinin milli gelir üzerindeki net etkisini hesapla.
ΔY=(ΔG×kG)+(ΔTr×kTr)=(200×5)+(−200×4)=1000−800=+200\Delta Y = (\Delta G \times k_G) + (\Delta Tr \times k_{Tr}) = (200 \times 5) + (-200 \times 4) = 1000 - 800 = +200 milyar TL.
Toplam net etkiyi bulmak için, her bir harcama kalemindeki değişimin (artış ve azalış) kendi çarpanı ile çarpılarak toplanması gerekir.

Key Concept

Reel ve Transfer Harcamalarının Çarpan Etkileri ve Kompozisyon Değişikliği
Question 7Question →

Keynesyen makroekonomik modelin geçerli olduğu, eksik istihdam dengesindeki dışa kapalı bir ekonomide; marjinal tüketim eğilimi (cc) 0,800,80 ve gelir vergisi oranı (tt) 0,250,25'tir.

Hükümet, toplam kamu harcamaları hacmini sabit tutarak (ΔG+ΔTr=0\Delta G + \Delta Tr = 0), sadece harcama kompozisyonunu değiştirmek suretiyle milli geliri 500500 milyar TL artırmayı planlamaktadır.

Buna göre, hedeflenen gelir artışını sağlamak için gerekli olan harcama kompozisyonu değişikliği ve bu politikanın sosyoekonomik etkileri aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Transfer harcamaları 10001000 milyar TL azaltılıp, reel kamu harcamaları 10001000 milyar TL artırılmalıdır; bu politika kaynak dağılımını doğrudan etkilerken, gelir dağılımını bozucu bir etki yaratabilir.

Answer

Kompozisyon değişikliği hedefine ulaşmak için transfer harcamaları 1000 milyar TL azaltılmalı ve reel kamu harcamaları 1000 milyar TL artırılmalıdır. Bu durum kaynak dağılımını doğrudan değiştirirken gelir dağılımını bozucu etki yaratır.
Vergili Keynesyen modelde reel harcama çarpanı 1/[1−c(1−t)]1 / [1-c(1-t)] formülüyle 2,5 olarak, transfer çarpanı ise c/[1−c(1−t)]c / [1-c(1-t)] formülüyle 2,0 olarak hesaplanır. Hükümet toplam bütçe hacmini değiştirmediği için ΔG=−ΔTr\Delta G = -\Delta Tr kısıtı vardır. Geliri 500 artırmak için ΔY=ΔG(2,5−2,0)\Delta Y = \Delta G(2,5 - 2,0) denklemi çözüldüğünde ΔG=1000\Delta G = 1000 ve ΔTr=−1000\Delta Tr = -1000 bulunur. Kavramsal olarak; devletin mal ve hizmet alımını (reel harcama) artırması piyasadaki kaynak dağılımına doğrudan yön verirken, karşılıksız ödemelerin (transferlerin) kesilmesi dezavantajlı grupların gelirini düşüreceğinden gelir dağılımını bozar.

Step-by-Step Solution

1
Reel Kamu Harcamaları Çarpanını (kGk_G) hesapla.
kG=11−c(1−t)=11−0,8(1−0,25)=11−0,6=2,5k_G = \frac{1}{1 - c(1-t)} = \frac{1}{1 - 0,8(1 - 0,25)} = \frac{1}{1 - 0,6} = 2,5
Reel kamu harcamalarındaki artışın milli gelir üzerindeki genişletici etkisini bulmak için.
2
Transfer Harcamaları Çarpanını (kTrk_{Tr}) hesapla.
kTr=c1−c(1−t)=0,81−0,8(0,75)=0,80,4=2,0k_{Tr} = \frac{c}{1 - c(1-t)} = \frac{0,8}{1 - 0,8(0,75)} = \frac{0,8}{0,4} = 2,0
Transfer harcamalarındaki azalışın milli gelir üzerindeki daraltıcı etkisini bulmak için.
3
Net gelir denklemini kur ve ΔG\Delta G değerini çöz.
ΔY=(ΔG×2,5)+(ΔTr×2,0)\Delta Y = (\Delta G \times 2,5) + (\Delta Tr \times 2,0). Hacim sabit olduğundan ΔTr=−ΔG\Delta Tr = -\Delta G'dir. 500=ΔG(2,5)−ΔG(2,0)⇒500=0,5×ΔG⇒ΔG=1000500 = \Delta G(2,5) - \Delta G(2,0) \Rightarrow 500 = 0,5 \times \Delta G \Rightarrow \Delta G = 1000.
İki politikanın eşzamanlı uygulanmasının net etkisini hedeflenen 500 milyar TL artışa eşitlemek için.
4
Mali politikaların teorik etkilerini analiz et.
Reel harcamalar kaynak dağılımını doğrudan etkiler. Transfer harcamalarının azalması ise alt gelir gruplarını vuracağı için gelir dağılımını bozar.
Sorunun ikinci aşaması olan sosyoekonomik etkileri belirlemek için.

Key Concept

Harcama Çarpanları Arasındaki Fark ve Maliye Politikasının Dağılım Etkileri
Question 8Question →

Keynesyen makroekonomik modelin geçerli olduğu dışa kapalı bir ekonomide marjinal tüketim eğilimi (cc), 0,800,80'dir. Hükümet, kaynak dağılımında etkinliği artırmak amacıyla 200200 milyar TL'lik yeni altyapı yatırımı (reel harcama) yapma kararı almıştır. Otonom vergilerin geçerli olduğu bu ekonomide, hükümet bu yeni harcamanın yarısını (100100 milyar TL) alt gelir gruplarına yönelik karşılıksız transfer harcamalarını iptal ederek, diğer yarısını (100100 milyar TL) ise otonom vergileri artırarak finanse etmiştir.

Buna göre, gerçekleştirilen bu karmaşık maliye politikasının milli gelir üzerindeki net etkisi ve temel makroekonomik gerekçesi aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Milli gelir 200 milyar TL artar. Reel harcamalar toplam talebe doğrudan katılırken, vergi ve transfer harcamalarındaki değişiklikler harcanabilir gelir üzerinden dolaylı etki yarattığından reel harcama çarpanı her iki dolaylı çarpandan daha büyüktür.

Answer

Milli gelir 200 milyar TL artar. Çünkü reel harcamalar toplam talebe doğrudan katılırken, otonom vergiler ve transfer harcamaları harcanabilir gelir üzerinden sadece marjinal tüketim eğilimi (cc) oranında dolaylı olarak katılır. Bu sebeple reel harcama çarpanı, dolaylı çarpanlardan mutlak değerce daha büyüktür.
Verilen senaryoda 200 milyar TL'lik reel harcama artışının genişletici etkisi (200×5=+1000200 \times 5 = +1000); 100 milyar TL'lik transfer kesintisinin daraltıcı etkisi (−100×4=−400-100 \times 4 = -400) ve 100 milyar TL'lik vergi artışının daraltıcı etkisi (+100×−4=−400+100 \times -4 = -400) ile toplanmalıdır. Net etki: 1000−400−400=+2001000 - 400 - 400 = +200 milyar TL'dir. Bunun temel makroekonomik nedeni; reel harcamaların toplam talebe doğrudan, vergi ve transferlerin ise marjinal tüketim eğilimi üzerinden dolaylı katılmasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Çarpan katsayılarının (kGk_G, kTrk_{Tr}, kTk_T) ayrı ayrı hesaplanması.
Reel Harcama Çarpanı: kG=11−0,80=5k_G = \frac{1}{1-0,80} = 5. Transfer Çarpanı: kTr=0,801−0,80=4k_{Tr} = \frac{0,80}{1-0,80} = 4. Vergi Çarpanı: kT=−0,801−0,80=−4k_T = \frac{-0,80}{1-0,80} = -4.
Farklı maliye politikası araçlarının milli gelir üzerindeki etkilerini matematiksel olarak bulmak için her aracın kendi çarpan katsayısı kullanılmalıdır.
2
Reel harcama artışının yaratacağı genişletici etkinin hesaplanması.
ΔYG=ΔG×kG=(+200)×5=+1000\Delta Y_G = \Delta G \times k_G = (+200) \times 5 = +1000 milyar TL.
Hükümetin altyapı yatırımları toplam talebi doğrudan artıran bir unsurdur.
3
Transfer iptali ve vergi artışının yaratacağı daraltıcı etkilerin hesaplanması.
Transfer etkisi: ΔYTr=(−100)×4=−400\Delta Y_{Tr} = (-100) \times 4 = -400 milyar TL. Vergi etkisi: ΔYT=(+100)×(−4)=−400\Delta Y_T = (+100) \times (-4) = -400 milyar TL.
Transfer harcamalarındaki kesinti ve vergi artışı, hanehalkının harcanabilir gelirini düşürerek tüketimi daraltır.
4
Milli gelirdeki toplam (net) etkinin bulunması ve makroekonomik gerekçenin açıklanması.
Net Etki (ΔY\Delta Y) = 1000−400−400=+2001000 - 400 - 400 = +200 milyar TL. Gerekçe: GG'nin toplam talebe doğrudan katılması, TrTr ve TT'nin ise dolaylı katılmasıdır.
Politikanın net sonucunu ve bunun arkasındaki doğrudan/dolaylı aktarım mekanizması farkını sentezlemek için.

Key Concept

Farklı Kamu Harcamalarının (Reel/Transfer) ve Vergilerin Çarpan Etkileri

Alternative Method

Matematiksel bir kısa yol olarak Denk Bütçe Çarpanı mekanizması kullanılabilir: Bu senaryoda 200 birimlik harcamanın 100 birimi vergi ile, 100 birimi transfer kesintisi ile finanse edilmiştir. Vergi ile finanse edilen kısmın net etkisi ΔGT×(kG+kT)=100×(5−4)=+100\Delta G_{T} \times (k_G + k_T) = 100 \times (5 - 4) = +100'dür. Transfer kesintisi ile finanse edilen kısmın net etkisi ise ΔGTr×(kG−kTr)=100×(5−4)=+100\Delta G_{Tr} \times (k_G - k_{Tr}) = 100 \times (5 - 4) = +100'dür. İki etkinin toplamı doğrudan +200+200 milyar TL sonucunu verir.
Estimated Time:2m 30s
Question 9Question →

Dışa açık ve eksik istihdamın bulunduğu bir ekonomide temel makroekonomik parametreler şu şekildedir:

- Marjinal tüketim eğilimi (cc): 0,750,75
- Gelir vergisi oranı (tt): 0,200,20
- Marjinal ithalat eğilimi (mm): 0,100,10

Hükümet, ekonomideki deflasyonist açığı kapatmak amacıyla iki farklı maliye politikası senaryosu üzerinde çalışmaktadır. Birinci senaryoda sadece mal ve hizmet alımlarından oluşan reel kamu harcamalarının artırılması, ikinci senaryoda ise sadece otonom transfer harcamalarının artırılması öngörülmektedir.

Her iki senaryonun da milli gelir üzerinde aynı miktarda (ΔY\Delta Y) artış sağlaması hedeflenmektedir.

Buna göre, ikinci senaryoda yapılması gereken transfer harcaması artış tutarının, birinci senaryoda yapılması gereken reel kamu harcaması artış tutarına oranı (ΔTrΔG\frac{\Delta Tr}{\Delta G}) aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 43\frac{4}{3}

Answer

İki senaryonun aynı etkiyi yaratması için transfer harcaması artışının reel kamu harcaması artışına oranı 43\frac{4}{3} olmalıdır.
Doğru seçenekte belirtilen oran, Keynesyen modelde reel harcamaların transfer harcamalarına göre daha yüksek çarpan etkisine sahip olmasının matematiksel sonucudur. Reel harcama çarpanı kG=2k_G = 2 ve transfer harcaması çarpanı kTr=1,5k_{Tr} = 1,5 olarak hesaplanır. Her iki politikanın aynı ΔY\Delta Y artışını sağlaması için 2⋅ΔG=1,5⋅ΔTr2 \cdot \Delta G = 1,5 \cdot \Delta Tr eşitliği kurulmalıdır. Buradan istenilen ΔTrΔG\frac{\Delta Tr}{\Delta G} oranı 21,5=43\frac{2}{1,5} = \frac{4}{3} olarak bulunur. Yani aynı etkiyi elde etmek için, transfer harcamaları reel harcamalara kıyasla daha yüksek miktarda artırılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Reel kamu harcaması çarpanını (kGk_G) hesapla.
kG=11−0,75(1−0,20)+0,10=11−0,60+0,10=10,50=2k_G = \frac{1}{1 - 0,75(1-0,20) + 0,10} = \frac{1}{1 - 0,60 + 0,10} = \frac{1}{0,50} = 2
Birinci senaryonun milli gelir üzerindeki genişletici etkisini (ΔY=kG⋅ΔG\Delta Y = k_G \cdot \Delta G) bulmak için.
2
Transfer harcaması çarpanını (kTrk_{Tr}) hesapla.
kTr=0,751−0,75(1−0,20)+0,10=0,750,50=1,5=32k_{Tr} = \frac{0,75}{1 - 0,75(1-0,20) + 0,10} = \frac{0,75}{0,50} = 1,5 = \frac{3}{2}
İkinci senaryonun milli gelir üzerindeki genişletici etkisini (ΔY=kTr⋅ΔTr\Delta Y = k_{Tr} \cdot \Delta Tr) bulmak için.
3
Aynı milli gelir artışı hedefine göre (ΔY\Delta Y) iki denklemi birbirine eşitle ve ΔTrΔG\frac{\Delta Tr}{\Delta G} oranını bul.
2⋅ΔG=1,5⋅ΔTr  ⟹  ΔTrΔG=21,5=23/2=432 \cdot \Delta G = 1,5 \cdot \Delta Tr \implies \frac{\Delta Tr}{\Delta G} = \frac{2}{1,5} = \frac{2}{3/2} = \frac{4}{3}
Her iki senaryoda da milli gelirin eşit miktarda artması koşulu sağlandığı için gerekli harcama tutarları oranlanabilir.

Key Concept

Reel ve Transfer Harcaması Çarpanları Karşılaştırması

Alternative Method

Pratik Çözüm (Kısa Yol): Keynesyen modelde transfer harcaması çarpanı her zaman reel kamu harcaması çarpanının marjinal tüketim eğilimi (cc) katıdır (kTr=c⋅kGk_{Tr} = c \cdot k_G). Dolayısıyla, aynı milli gelir artışını sağlamak için gerekli harcama tutarlarının oranı vergi ve ithalat oranlarından bağımsız olarak daima 1c\frac{1}{c}'ye eşittir. Verilen soruda c=0,75c = 0,75 olduğundan, oran doğrudan 10,75=10075=43\frac{1}{0,75} = \frac{100}{75} = \frac{4}{3} olarak hiçbir karmaşık hesaplama yapılmadan bulunabilir.
Estimated Time:1m 30s
Question 10Question →

Makroekonomik hedeflere ulaşmada kullanılan kamu harcamaları politikası araçları, bunların çarpan etkileri ve farklı iktisadi yaklaşımlar altındaki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Denk bütçe çarpanı teoremine (Haavelmo Kuralı) göre, otonom kamu harcamalarındaki artışın tamamının vergilerle finanse edilmesi durumunda; vergi çarpanının mutlak değerinin (∣−c1−c∣|\frac{-c}{1-c}|), harcama çarpanından (11−c\frac{1}{1-c}) büyük olması nedeniyle milli gelirde net bir daraltıcı etki ortaya çıkar.

Answer

Kamu harcamalarındaki artışın tamamının vergilerle finanse edilmesi durumunda vergi çarpanının mutlak değerinin harcama çarpanından büyük olduğunu ve daraltıcı etki yarattığını iddia eden seçenek yanlıştır.
Yanlış olan ifade Haavelmo Kuralı (Denk Bütçe Çarpanı) ile ilgili olandır. Bu teoreme göre, kamu harcamalarındaki 1 birimlik artışın tamamen 1 birimlik vergi artışıyla finanse edilmesi durumunda milli gelir azalmaz, tam tersine 1 birim artar. Bunun temel sebebi, kamu harcamaları çarpanının (11−c\frac{1}{1-c}), vergi çarpanından (∣−c1−c∣|\frac{-c}{1-c}|) mutlak değerce büyük olmasıdır. Devlet, özel sektörün tasarruf edeceği fonları da vergilendirip harcadığı için toplam talep genişler.

Step-by-Step Solution

1
Denk bütçe çarpanının (Haavelmo Teoremi) etkisini oluşturan iki temel çarpanı formüle et.
Kamu harcamaları çarpanı 11−c\frac{1}{1-c} ve Vergi çarpanı −c1−c\frac{-c}{1-c}'dir.
Milli gelirdeki toplam değişimi bulmak için her iki mali aracın gelir üzerindeki bağımsız etkilerini bilmek gerekir.
2
Bu iki çarpanın mutlak değerlerini marjinal tüketim eğilimi (0<c<10 < c < 1) kısıtı altında karşılaştır.
11−c>∣−c1−c∣\frac{1}{1-c} > |\frac{-c}{1-c}| olduğu matematiksel olarak kanıtlanır.
Kamu harcamaları toplam talebe doğrudan katılırken, vergiler geliri azalttıktan sonra marjinal tüketim eğilimi (cc) kadar talebi düşürür. İlk etki her zaman daha güçlüdür.
3
%ΔG=%ΔT\%\Delta G = \%\Delta T durumunda milli gelirdeki net değişimi hesapla.
ΔY=[11−c+−c1−c]×ΔG=1×ΔG\Delta Y = [\frac{1}{1-c} + \frac{-c}{1-c}] \times \Delta G = 1 \times \Delta G. Yani bütçe denk olarak büyüdüğünde milli gelir bütçe artışı kadar artar (genişletici etki).
Çarpanların toplamı her zaman 1'e eşittir. Bu durum, yanlış ifadenin hem matematiksel önermesini hem de ekonomik sonucunu çürütür.

Key Concept

Denk Bütçe Çarpanı ve Harcama Türlerinin Etkinliği
Question 11Question →

Basit Keynesyen makroekonomik modelin geçerli olduğu dışa kapalı bir ekonomide, hükümet gelir dağılımında adaleti sağlamak amacıyla yeni bir maliye politikası paketi uygulamaya karar vermiştir. Ancak hükümet, mevcut makroekonomik dengeyi bozmamak için bu politikanın milli gelir seviyesi (toplam talep) üzerinde genişletici veya daraltıcı hiçbir etki yaratmamasını hedeflemektedir.

Vergilerin otonom olduğu varsayıldığında, hükümetin hem milli gelir seviyesini sabit tutma hem de gelir dağılımını iyileştirme hedeflerine eş anlı olarak ulaşabilmesi için aşağıdaki politika bileşimlerinden hangisini uygulaması teorik olarak en uygundur?

Show answer & explanation

Answer: Transfer harcamaları ile otonom vergileri eşit miktarda artırması

Answer

Hükümetin, transfer harcamaları ile otonom vergileri eşit miktarda artırması en uygun politikadır.
Basit Keynesyen modelde transfer harcamaları çarpanı (c/(1−c)c / (1-c)) ile vergi çarpanı (−c/(1−c)-c / (1-c)) mutlak değer olarak birbirine eşittir ancak işaretleri zıttır. Bu nedenle, transfer harcamaları ve otonom vergiler eşit miktarda artırıldığında, ekonomiye enjekte edilen ek talep ile sistemden sızan talep birbirini tam olarak dengeler ve milli gelir sabit kalır (ΔY=0\Delta Y = 0). Aynı zamanda, kamu tarafından toplanan ek vergilerin transfer ödemeleri yoluyla ihtiyaç sahiplerine dağıtılması varsayımı, gelir dağılımında yeniden dağıtıcı ve iyileştirici bir etki yaratır.

Step-by-Step Solution

1
Politika araçlarının basit Keynesyen modeldeki çarpan formüllerini belirle.
Reel harcama çarpanı: kG=11−ck_G = \frac{1}{1-c}, Vergi çarpanı: kT=−c1−ck_T = \frac{-c}{1-c}, Transfer çarpanı: kTR=c1−ck_{TR} = \frac{c}{1-c}
Uygulanacak politika bileşiminin milli gelir (ΔY\Delta Y) üzerindeki net matematiksel etkisini hesaplamak için bu çarpanlara ihtiyaç vardır.
2
Milli geliri sabit tutma (ΔY=0\Delta Y = 0) şartını sağlayan harcama ve vergi bileşimini analiz et.
Transfer harcamaları (ΔTR\Delta TR) ve vergiler (ΔT\Delta T) eşit miktarda artarsa: ΔY=ΔTR⋅(c1−c)+ΔT⋅(−c1−c)=0\Delta Y = \Delta TR \cdot (\frac{c}{1-c}) + \Delta T \cdot (\frac{-c}{1-c}) = 0.
Transfer harcamaları ve vergiler eşit miktarda artırıldığında, mutlak değerce eşit ve zıt işaretli çarpanları nedeniyle milli gelir üzerinde tam olarak nötrleyici bir etki yaratırlar.
3
Bulunan politikanın 'gelir dağılımını iyileştirme' şartını sağlayıp sağlamadığını kontrol et.
Transfer ödemelerindeki artış genel olarak dar gelirlileri desteklerken, vergilerdeki artış ödeme gücü olanlardan kamuya kaynak aktarılmasını sağlar. Böylece yeniden dağıtıcı bir etki oluşur.
Soru kökündeki ikinci ana hedef olan sosyal adaletin sağlanması, kaynakların nispeten zengin kesimlerden alınıp yoksul kesimlere aktarılmasını gerektirir.

Key Concept

Transfer ve Vergi Çarpanlarının Milli Gelir ve Gelir Dağılımı Üzerindeki Eş Anlı Etkisi
Question 12Question →

Bir ülkenin siyasi otoritesi, bütçe açığı hedeflerini korumak amacıyla toplam kamu harcamalarının hacmini değiştirmeden harcama bileşiminde yapısal bir reforma gitmiştir. Bu reform kapsamında, dar gelirlilere yönelik yapılan ve herhangi bir üretim faktörü kullanımı gerektirmeyen sosyal ödemeler önemli ölçüde kesilmiş; serbest kalan bu fonların tamamı yeni otoyol, baraj ve liman inşaatlarının finansmanına aktarılmıştır.

Buna göre, söz konusu politika değişikliğinin yaratacağı makroekonomik sonuçlara ve maliye politikasının amaçlarına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İktisadi faaliyet hacmi ve milli gelir genişletici yönde etkilenirken; devletin gelir dağılımını düzeltici rolü zayıflamış, kaynak tahsisine olan doğrudan müdahalesi ise artmıştır.

Answer

İktisadi faaliyet hacmi ve milli gelir genişletici yönde etkilenirken; devletin gelir dağılımını düzeltici rolü zayıflamış, kaynak tahsisine olan doğrudan müdahalesi ise artmıştır.
Doğru seçenek hem makroekonomik mekanizmayı hem de maliye teorisindeki devlet fonksiyonlarını eksiksiz özetlemektedir. Matematiksel olarak ΔG\Delta G artışı ve ΔTR\Delta TR azalışı eşit miktarda olduğunda; ΔY=ΔG×(11−c)−ΔTR×(c1−c)\Delta Y = \Delta G \times (\frac{1}{1-c}) - \Delta TR \times (\frac{c}{1-c}) denklemi gereği net milli gelir artışı sağlanır. Ayrıca, Musgrave'in üçlü tasnifine göre, sosyal ödemeler gelir dağılımı fonksiyonuna aittir ve kesilmeleri bu hedefi zayıflatır. Yeni inşaat projeleri ise kaynak tahsisi (kamusal malların üretimi) fonksiyonunu güçlendirir.

Step-by-Step Solution

1
Politika değişikliğinin türünü analiz et.
Transfer harcamaları (TRTR) azaltılmış, tam olarak aynı miktarda reel (altyapı) harcamalar (GG) artırılmıştır. ΔG=−ΔTR>0\Delta G = -\Delta TR > 0. Toplam bütçe değişmemiştir.
Sorudaki bütçe bileşimi değişiminin matematiksel karşılığını kurmak için.
2
Çarpan katsayılarını karşılaştırarak milli gelir üzerindeki net etkiyi hesapla.
Reel harcama çarpanı kG=11−ck_G = \frac{1}{1-c}, transfer harcaması çarpanı ise kTR=c1−ck_{TR} = \frac{c}{1-c}'dir. kG>kTRk_G > k_{TR} olduğundan, aynı miktardaki kesinti ve artış bir arada uygulandığında, reel harcamanın genişletici etkisi transfer kesintisinin daraltıcı etkisinden büyük olur. Sonuç: Milli gelir (toplam talep) artar.
Makroekonomik etkinin yönünü (genişletici/daraltıcı) bulmak için.
3
Maliye politikasının alt amaçları (tahsis vs. dağılım) üzerindeki etkiyi değerlendir.
Sosyal yardımların (transferlerin) temel amacı gelir dağılımında adaleti sağlamaktır; bunların kesilmesi bu amacı zayıflatır. Otoyol/baraj gibi altyapı yatırımları (reel harcamalar) ise devletin kaynak tahsisine doğrudan müdahalesidir.
Harcama türlerinin kamu maliyesi fonksiyonlarıyla (Musgrave) eşleştirilmesi için.

Key Concept

Reel ve Transfer Harcamalarının Çarpan Etkileri ile Mali İşlevleri
Question 13Question →

Makroekonomik dengesizliklerin yaşandığı dışa kapalı bir ekonomide, maliye bakanlığı toplam kamu harcamaları hacmini sabit tutarak harcama kalemleri arasında yapısal bir değişikliğe gitmiştir. Alınan yeni kararla; sosyal yardımlar, emekli maaşı zamları ve sübvansiyonlardan oluşan karşılıksız ödemeler 300300 milyar TL kısılarak, bu kaynağın tamamı yeni otoyol projeleri ve kamu personeli alımı için tahsis edilmiştir. Tüketicilerin harcanabilir gelirlerindeki her 11 TL'lik artışın 0,750,75 TL'sini tüketime ayırdığı bilinmektedir.

Keynesyen yaklaşıma göre, maliye bakanlığının uygulamaya koyduğu bu harcama kompozisyonu değişikliğinin milli gelir üzerindeki net etkisi ve maliye politikasının amaçları açısından doğuracağı sonuç aşağıdakilerin hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Milli gelir 300300 milyar TL artar; gelir dağılımında adalet amacından ödün verilerek kaynak dağılımında etkinlik ve ekonomik istikrara öncelik verilmiştir.

Answer

Milli gelir 300300 milyar TL artar ve bu politika değişikliğiyle gelir dağılımında adalet amacından vazgeçilerek kaynak dağılımında etkinlik ile ekonomik istikrara odaklanılır.
Harcama kompozisyonundaki değişiklikte, reel harcamaların çarpan etkisi (kG=1/(1−0,75)=4k_G = 1/(1-0,75) = 4), transfer harcamalarının çarpan etkisinden (kTr=0,75/(1−0,75)=3k_{Tr} = 0,75/(1-0,75) = 3) daha büyüktür. Toplamda 300300 milyar TL'lik yer değiştirme, milli geliri net olarak 300300 milyar TL artırır (+1.200−900=+300+1.200 - 900 = +300). Kavramsal olarak değerlendirildiğinde; transfer harcamalarının (sosyal yardımlar ve emekli zamları) asıl işlevi gelir dağılımında adaleti sağlamaktır. Bunların kesilip kaynağın otoyol ve personel gibi doğrudan mal ve hizmet alımına (reel harcamalara) yönlendirilmesi, sosyal devlet anlayışından (gelir dağılımı) ziyade kaynak dağılımında etkinliğe ve doğrudan talep yaratılarak ekonomik istikrara öncelik verildiğini açıkça göstermektedir.

Step-by-Step Solution

1
Reel harcama çarpanını hesaplama.
kG=11−0,75=10,25=4k_G = \frac{1}{1 - 0,75} = \frac{1}{0,25} = 4
Otoyol ve personel alımı gibi üretime doğrudan katılan reel harcamaların milli gelire genişletici etkisini bulmak için.
2
Transfer harcaması çarpanını hesaplama.
kTr=0,751−0,75=0,750,25=3k_{Tr} = \frac{0,75}{1 - 0,75} = \frac{0,75}{0,25} = 3
Sosyal yardım ve sübvansiyon kesintilerinin tüketimi kısarak milli geliri ne kadar daraltacağını belirlemek için.
3
Milli gelirdeki net değişimi hesaplama.
ΔY=(ΔG×kG)+(ΔTr×kTr)=(300×4)+(−300×3)=1.200−900=+300\Delta Y = (\Delta G \times k_G) + (\Delta Tr \times k_{Tr}) = (300 \times 4) + (-300 \times 3) = 1.200 - 900 = +300 milyar TL.
Aynı anda uygulanan iki zıt yönlü mali politikanın eşzamanlı ve net makroekonomik etkisini bulmak için.
4
Maliye politikası amaçlarındaki yapısal değişimi kavramsal olarak analiz etme.
Sosyal yardımların (transferlerin) kesilmesiyle 'gelir dağılımında adalet' amacından ödün verilmiş; kaynağın altyapı ve personel alımına (reel harcamalara) ayrılmasıyla 'kaynak dağılımında etkinlik' ve doğrudan talep artışıyla 'ekonomik istikrar' öne çıkmıştır.
Farklı kamu harcaması türlerinin maliye politikasının farklı temel işlevlerine hizmet ettiğini değerlendirmek için.

Key Concept

Harcama Kompozisyonu Çarpanı ve Maliye Politikası Amaçları
Question 14Question →

Bir ülkenin ekonomi yönetimi, toplam talep yetersizliğinden kaynaklanan durgunluğu aşmak için 100100 milyar TL büyüklüğünde bir genişletici maliye politikası paketi tasarlamaktadır. Yapılan ekonometrik tahminlere göre toplumun marjinal tüketim eğilimi 0,800,80'dir (Vergiler ve dış ticaret ihmal edilmiştir). Politika yapıcılar, paketin uygulanma biçimiyle ilgili iki alternatif üzerinde durmaktadır:

- Alternatif X: Tutarın tamamıyla yeni altyapı yatırımları ve kamu hizmeti alımları yapılması (Reel harcama).
- Alternatif Y: Tutarın tamamının dar gelirli vatandaşlara nakdi sosyal yardım olarak ödenmesi (Transfer harcaması).

Bu bilgilere göre, alternatiflerin yaratacağı çarpan etkileri ve maliye politikasının temel amaçları bağlamındaki rolleri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Alternatif X milli geliri 500500 milyar TL artırır ve ekonomideki kaynak tahsisini doğrudan etkiler; Alternatif Y ise milli geliri 400400 milyar TL artırır ve öncelikle gelir dağılımını etkiler.

Answer

Alternatif X'in milli geliri 500 milyar TL artırıp kaynak tahsisini etkileyeceğini, Alternatif Y'nin ise milli geliri 400 milyar TL artırıp gelir dağılımını etkileyeceğini ifade eden seçenektir.
Verilen c=0,80c=0,80 değeri kullanıldığında reel kamu harcamaları çarpanı 11−c=5\frac{1}{1-c} = 5'tir. 100 milyar TL'lik reel harcama (Alternatif X) milli geliri 100×5=500100 \times 5 = 500 milyar TL artırır. Transfer harcamaları çarpanı ise c1−c=4\frac{c}{1-c} = 4'tür. 100 milyar TL'lik transfer harcaması (Alternatif Y) milli geliri 100×4=400100 \times 4 = 400 milyar TL artırır. Teorik olarak reel harcamalar (altyapı, hizmet alımı) ekonomideki kaynakların kullanım yerini değiştirdiği için 'kaynak tahsisinde etkinlik' amacı gütmekte; transfer harcamaları ise satın alma gücünü dar gelirlilere aktardığı için 'gelir dağılımında adalet' amacına hizmet etmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Marjinal tüketim eğiliminden (c) yola çıkarak çarpan katsayılarının bulunması.
Reel harcama çarpanı kE=11−0,80=5k_E = \frac{1}{1 - 0,80} = 5 ve Transfer harcaması çarpanı kTR=0,801−0,80=4k_{TR} = \frac{0,80}{1 - 0,80} = 4 olarak hesaplanır.
Farklı harcama türlerinin milli gelir üzerindeki etkisini ölçecek katsayıları belirlemek için.
2
Alternatif X (Reel Harcama) için milli gelir artışının hesaplanması.
ΔYX=ΔG×kE  ⟹  100×5=500\Delta Y_X = \Delta G \times k_E \implies 100 \times 5 = 500 milyar TL.
Reel harcamalar ekonomiye doğrudan enjekte edildiğinden tümüyle çarpan mekanizmasına girer.
3
Alternatif Y (Transfer Harcaması) için milli gelir artışının hesaplanması.
ΔYY=ΔTR×kTR  ⟹  100×4=400\Delta Y_Y = \Delta TR \times k_{TR} \implies 100 \times 4 = 400 milyar TL.
Transfer harcamalarının bir kısmı (1−c1-c kadarı) ilk aşamada tasarrufa ayrıldığı için çarpan etkisi daha düşüktür.
4
Harcama türlerinin maliye politikasının temel amaçları yönünden değerlendirilmesi.
Reel harcamalar (mal/hizmet alımı, yatırım) faktör piyasalarından doğrudan alım yaptığı için 'kaynak tahsisini' etkiler. Transfer harcamaları (sosyal yardımlar) ise doğrudan üretim yaratmayıp satın alma gücünü transfer ettiği için 'gelir dağılımını' etkiler.
Harcamaların makroekonomik etkilerinin niteliksel ayrımını yapabilmek için.

Key Concept

Harcama ve Transfer Çarpanları ile Kamu Harcamalarının Ekonomik İşlevleri
Question 15Question →

Kamu harcamalarının makroekonomik etkilerini inceleyen bir uzman, otonom vergilerin geçerli olduğu dışa kapalı bir ekonomi için şu parametreleri esas almıştır: Toplumda harcanabilir gelirdeki her 100100 TL'lik artışın 8080 TL'si tüketime yönelmektedir.

Hükümet, ekonomideki eksik istihdamı gidermek amacıyla 150150 milyar TL hacminde bir mali teşvik paketi açıklamıştır. Paket kapsamında bu tutarın tamamının altyapı yatırımları (reel harcama) olarak kullanılması veya tamamının dar gelirli hanelere nakdi destek (transfer harcaması) olarak dağıtılması alternatifleri tartışılmaktadır. (Klasik iktisatçıların tam dışlama etkisi eleştirileri göz ardı edilmiş ve basit Keynesyen modelin varsayımları geçerli kabul edilmiştir.)

Buna göre, teşvik paketinin tamamının reel harcama yerine transfer harcaması olarak hayata geçirilmesi tercih edildiğinde, bu paketin milli gelirde yaratacağı nihai artış miktarı ve bu harcama türü tercihinin öncelikli olarak hizmet edeceği maliye politikası amacı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: 600600 milyar TL ; Gelir dağılımında adalet

Answer

600600 milyar TL ; Gelir dağılımında adalet
Basit Keynesyen modelde transfer harcaması çarpanı kTr=c/(1−c)k_{Tr} = c / (1 - c) formülü ile hesaplanır. Marjinal tüketim eğilimi c=0,80c = 0,80 olduğuna göre çarpan 0,80/(1−0,80)=40,80 / (1 - 0,80) = 4 olarak bulunur. Dolayısıyla 150150 milyar TL'lik transfer harcaması, milli geliri 150×4=600150 \times 4 = 600 milyar TL artırır. Maliye politikasının alt amaçları değerlendirildiğinde ise; dar gelirlilere yönelik yapılan karşılıksız ödemelerin (sosyal desteklerin) temel misyonu eşitsizlikleri azaltmak, yani 'Gelir dağılımında adalet'i sağlamaktır.

Step-by-Step Solution

1
Marjinal tüketim eğilimini (cc) ve uygulanacak harcamanın çarpan katsayısını hesapla.
c=80/100=0,80c = 80/100 = 0,80. Transfer harcaması çarpanı (kTrk_{Tr}) =c/(1−c)=0,80/(1−0,80)=0,80/0,20=4= c / (1 - c) = 0,80 / (1 - 0,80) = 0,80 / 0,20 = 4.
Milli gelirdeki nihai değişimi bulmak için öncelikle tercih edilen harcama türünün (transfer harcaması) ekonomide yaratacağı çoklayıcı etki katsayısını belirlemek gerekir.
2
Milli gelirdeki nihai artış miktarını hesapla.
ΔY=kTr×ΔTr\Delta Y = k_{Tr} \times \Delta Tr formülünden ΔY=4×150=600\Delta Y = 4 \times 150 = 600 milyar TL bulunur.
Teşvik paketi reel harcama olarak uygulansaydı çarpan 55 (1/0,201/0,20) olacak ve 750750 milyar TL etki yaratacaktı. Ancak transfer harcaması tercih edildiği için 600600 milyar TL'lik bir genişleme oluşur.
3
Transfer harcamalarının maliye politikası amaçları içindeki işlevini belirle.
Dar gelirli hanelere yapılan nakdi transferlerin temel amacı 'Gelir dağılımında adalet'tir.
Reel harcamalar (altyapı, tesis vb.) üretim kapasitesini doğrudan etkileyerek kaynak dağılımına müdahale ederken, sosyal nitelikli transfer harcamaları satın alma gücünü dezavantajlı kesimler lehine yeniden dağıtarak eşitsizliği azaltmayı hedefler.

Key Concept

Reel ve Transfer Harcamaları Çarpanı Karşılaştırması ile Maliye Politikası Amaçları