Ekonomik İstikrarsızlıklar ve Maliye Politikası

Bir ulusal ekonomide, ithalata olan bağımlılığın yüksek olması sebebiyle cari işlemler dengesinde sürekli açık verilmektedir. Hükümet, bu sorunu çözerken toplam harcama düzeyini düşürüp yurt içinde işsizliğe yol açmamak için 'harcama azaltıcı' politikalar yerine farklı bir maliye politikası stratejisi izlemeye karar vermiştir.

Buna göre, hükümetin belirlediği bu kısıtlar altında aşağıdaki uygulamalardan hangisini hayata geçirmesi en uygun olur?

Sürekli artış gösteren fiyatlar genel düzeyi nedeniyle makroekonomik istikrarın bozulduğu bir konjonktürde, politika yapıcılar daraltıcı maliye politikası önlemlerini devreye sokmuşlardır. Bu süreçte kamu açıklarının finansman yöntemi de, dezenflasyon hedefine azami katkı sağlayacak biçimde yeniden yapılandırılmaktadır.

Buna göre, enflasyonla mücadele amacına uygun düşen en etkin borçlanma stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

Makroekonomik istikrarın sağlanması ve enflasyonist baskıların hafifletilmesi amacıyla maliye politikasının devreye sokulduğu bir konjonktürde, hazine yönetimi iç borçlanma operasyonlarını salt bir bütçe açığı finansman yöntemi olmaktan çıkarıp aktif bir talep daraltıcı politika aracına dönüştürmeyi planlamaktadır. Bu bağlamda, ekonomideki harcanabilir geliri ve satın alma gücünü emmek, aynı zamanda borç geri ödemelerinin ileride yaratacağı likidite artışını mümkün olduğunca ileri bir tarihe ertelemek temel amaçtır.

Buna göre, hazinenin söz konusu dezenflasyonist hedeflere ulaşabilmesi için uygulaması gereken en uygun borçlanma stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

Dışa kapalı bir ekonomide, ortaya çıkan talep enflasyonu ile mücadele etmek amacıyla maliye otoritesi iradi bir kamu harcaması kesintisi yapmayı planlamaktadır. Politika yapıcılar, makroekonomik dengenin sağlanması sürecinde kısıntının reel harcamalar (cari ve yatırım) veya transfer harcamaları üzerinden yapılmasının toplam talep üzerindeki daraltıcı etkilerini karşılaştırmaktadır.

Hanehalkının marjinal tüketim eğiliminin $0 < c < 1$ aralığında olduğu bilindiğine göre, bu analiz bağlamında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi iktisadi olarak doğrudur?

Stratejik üretim girdilerinin dış piyasalardaki fiyatlarında yaşanan olumsuz arz şoku niteliğindeki sıçramalar, bir ekonomide şiddetli maliyet enflasyonunu tetiklemiş; artan maliyetler karşısında hızla daralan üretim hacmi ise işsizlik oranlarını tehlikeli boyutlara taşımıştır. Bu ikili kriz sarmalından çıkmak için geleneksel talep yönetimi araçlarının yetersiz kalacağını savunan ekonomi yönetimi, 'Laffer eğrisi' teorisini referans alan yapısal bir mali program açıklamıştır.

Arz yönlü iktisat yaklaşımı merkeze alındığında, açıklanan bu programın başarıya ulaşması için uygulanması gereken maliye politikası stratejisi ve bunun temel gerekçesi aşağıdakilerin hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Bir ülkede makroekonomik daralma ile beraber mal ve hizmet fiyatlarında ardışık gerilemeler kaydedilmektedir. Aynı dönemde hanehalkının tasarruf eğiliminin aşırı yükseldiği ve nakit tutma tercihinin (likidite tercihi) arttığı gözlemlenmiştir. Politika yapıcılar, ekonomik canlanmayı sağlamak için yaratılacak talebin, bireylerin tüketim kararlarına (marjinal tüketim eğilimine) bağımlı kalmadan doğrudan piyasaya enjekte edilmesini hedeflemektedir.

Belirtilen bu duruma ve amaca en uygun maliye politikası uygulaması aşağıdakilerden hangisidir?

Bir ekonomide toplam harcamaların tam istihdam üretim hacmini aşması sonucunda ortaya çıkan enflasyonist açığı kapatmak için maliye politikası araçları devreye sokulacaktır. Bu süreçte borçlanma politikasının temel işlevi, piyasadaki emisyon hacmini genişletmeden özel kesimin harcama kapasitesini doğrudan daraltmak ve likiditeyi uzun süreliğine bağlamaktır.

Belirtilen hedeflere ulaşılabilmesi için, borçlanılacak kaynağın niteliği ve borcun vade yapısı bağlamında atılması gereken en doğru adım aşağıdakilerden hangisidir?

Bir makroekonomide, uluslararası tedarik zincirlerindeki kırılmaların tetiklediği şiddetli bir arz şoku, üretim maliyetlerinde ani artışlara yol açarak ekonomiyi hem artan işsizlik hem de maliyet enflasyonu sarmalına sürüklemiştir. Geleneksel müdahalelerin çözümsüz kaldığı bu durgunluk ve enflasyon krizinde, politika yapıcılar salt talep odaklı istikrar tedbirlerinden vazgeçerek, faktör piyasalarındaki spesifik vergi yüklerini (vergi takozunu) hafifletme kararı almıştır.

Buna göre, ekonomi yönetiminin benimsediği bu arz yönlü politika değişikliğinin stagflasyonist sarmalı kırmadaki temel teorik dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir ekonomide peş peşe gelen çeyrekler boyunca talep yetersizliği yaşanmakta, fiyat endeksleri eksi değerler almakta ve reel faiz oranlarının yüksekliği sebebiyle firmaların yatırım projeleri sürekli ertelenmektedir. Aynı zamanda, para otoritesinin politika faizini sıfıra yaklaştırmasına rağmen, piyasadaki yoğun belirsizlik algısı ve kötümser beklentiler nedeniyle kredi mekanizması çalışmamakta, dolayısıyla para politikası etkinlik dışı kalmaktadır.

Bu makroekonomik tabloda, ekonomiyi daralmadan çıkarmak amacıyla başvurulması gereken en etkin maliye politikası stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir ülke ekonomisinde, yapısal sorunlar ve yapışkan maliyetler nedeniyle uzun süredir çift haneli işsizlik oranları ile yüksek enflasyon eş anlı olarak yaşanmaktadır. Hükûmet, bu istikrarsızlık durumuyla mücadele etmek amacıyla arz yönlü iktisat politikaları çerçevesinde 'vergi takozunu' (işçi ve işveren üzerindeki vergi ile prim yüklerini) daraltmaya karar vermiştir.

Buna göre, uygulanan bu maliye politikasının stagflasyonist süreci kırma mekanizması aşağıdakilerden hangisinde doğru açıklanmıştır?

Ekonomi Politikaları Kurulunda yapılan bir toplantıda, son dönemde yaşanan maliyet enflasyonu ve ekonomik durgunluk (stagflasyon) sarmalına yönelik iki farklı görüş tartışılmaktadır:

I. Görüş: "Kurumlar ve gelir vergilerinde yapılacak genel bir indirim, harcanabilir geliri artırarak piyasadaki daralmayı kıracak ve talebi canlandıracaktır."

II. Görüş: "Uygulanacak maliye politikasının asıl amacı tüketimi uyarmak olmamalıdır. Temel hedefimiz, marjinal vergi oranlarını düşürerek çalışma ve üretim yapma isteğini caydıran 'vergi takozu' (tax wedge) yükünü daraltmak olmalıdır."

Buna göre, II. görüşü savunan kurmayların, önerdikleri spesifik vergi politikasının stagflasyon açmazını çözeceğine dair dayandıkları temel teorik gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Makroekonomik göstergelerinde eş anlı olarak yüksek enflasyon oranları ve reel gayrisafi yurt içi hasılasında mutlak daralma gözlemlenen bir ülkede, politika yapıcıların geleneksel talep yönetimi araçlarıyla başarıya ulaşması imkânsız hâle gelmektedir. Literatürde slumpflasyon olarak adlandırılan bu sarmal, maliye politikasının kurgusunda köklü bir paradigma değişikliğini zorunlu kılmaktadır.

Buna göre, slumpflasyon sürecinden çıkmayı hedefleyen bir ekonomi yönetiminin aşağıdaki maliye politikası stratejilerinden hangisini uygulaması en doğru yaklaşımdır?

Yurt içi piyasalarda üretim daralmasının yaşandığı ve eş zamanlı olarak cari işlemler açığının yapısal bir sorun haline geldiği bir ekonomide, genel talep kısıcı politikaların kullanılması mevcut işsizliği daha da artıracaktır. Bu nedenle politika yapıcıların, toplam talebi düşürmek yerine talebin bileşimini değiştiren araçlara yönelmesi gerekmektedir.

Bu bağlamda, yurt içi üretimi ve istihdamı ilave bir daralmaya itmeden ödemeler dengesi açığını azaltmak amacıyla kullanılabilecek en uygun maliye politikası bileşimi aşağıdakilerden hangisidir?