Piyasa Başarısızlıkları ve Devletin Fonksiyonları

Doğal tekel niteliği taşıyan ve ölçek ekonomileri nedeniyle ortalama maliyetlerin ($AC$) üretim miktarı arttıkça sürekli azaldığı bir endüstride, kaynak tahsisinde etkinliği (Pareto optimumu) sağlamak isteyen bir düzenleyici otoritenin marjinal maliyet fiyatlaması ($P=MC$) kuralını uygulaması durumunda ortaya çıkacak temel iktisadi sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu ekonomisinde, bireylerin kendi uzun vadeli çıkarlarını tam olarak takdir edemeyerek bazı mal ve hizmetleri toplumsal açıdan arzu edilen seviyenin altında tüketmeleri durumu erdemli mallar ($merit$ $goods$) olarak tanımlanır. Richard Musgrave'in bu teorik çerçevede devlet müdahalesini savunurken dayandığı temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Kredi piyasasında, bankanın borçluların gerçek geri ödeme kapasitesine dair tam bilgiye sahip olamaması nedeniyle yüksek riskli müşterilerin kredi talebinde bulunması durumu ile krediyi alan müşterinin bu kaynağı bankadan gizli olarak sözleşmede belirtilenden daha riskli alanlarda kullanması durumu, asimetrik bilgi türleri açısından sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Ana akım iktisat teorisindeki 'tüketici egemenliği' ($consumer$ $sovereignty$) varsayımından sapılarak; bireylerin kendi uzun vadeli çıkarlarını değerlendirmede rasyonel davranamadığı ve bu nedenle devletin 'paternalist' bir yaklaşımla müdahale ederek belirli mal veya hizmetlerin tüketim düzeyini artırması gerektiği savunulan mal türü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir yerleşim bölgesindeki hane halklarının ısınma amacıyla kullandıkları düşük kaliteli kömürden kaynaklanan yoğun dumanın, bölgede faaliyet gösteren bir kurutulmuş meyve tesisinin ürünlerinde koku ve lezzet bozulmasına yol açarak tesisin üretim maliyetlerini artırması; herhangi bir fiyat mekanizması aracılığıyla gerçekleşmeyen bu durum, dışsallık türleri açısından aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?

Doğal tekel piyasalarında, maliyet yapısındaki 'alt-toplanırlık' ($subadditivity$) ve geniş ölçek ekonomileri nedeniyle ortalama maliyetler ($AC$) üretim düzeyi arttıkça sürekli azalmaktadır. Bu maliyet yapısı altında, kaynak tahsisinde etkinliği (Pareto optimumu) sağlayan marjinal maliyet fiyatlaması ($P = MC$) uygulandığında firma işletme zararı ile karşı karşıya kalmaktadır.

Buna karşılık, düzenleyici kurumların 'ikinci en iyi' ($second-best$) çözüm olarak uyguladığı 'ortalama maliyet fiyatlamasının' ($P = AC$), marjinal maliyet fiyatlamasına göre en önemli farkı aşağıdakilerden hangisidir?

Sigortacılık piyasasında, sigorta şirketinin başvuru sahiplerinin gerçek risk profilini tam olarak ayrıştıramaması sonucu poliçe talebinin ağırlıklı olarak yüksek riskli bireylerden gelmesi ile poliçe düzenlendikten sonra sigortalı bireyin tazminat alma olasılığını artıracak şekilde özensiz davranması durumları asimetrik bilgi teorisi kapsamında sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Tam kamusal malların teknik olarak parçalara ayrılamaması ve toplumsal olarak bir bütün halinde sunulması olarak tanımlanan 'bölünemezlik' (indivisibility) özelliği çerçevesinde, bu malların tüketim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Erdemli malların ($merit$ $goods$) tüketiminin devlet tarafından teşvik edilmesi veya zorunlu tutulması, literatürde sıklıkla yarı kamusal mallarla karıştırılmaktadır. Erdemli mallara yönelik bu devlet müdahalesini, pozitif dışsallık üreten mallara yönelik müdahaleden ayıran temel teorik dayanak aşağıdakilerden hangisidir?

Milli savunma, adalet ve diplomasi gibi tam kamusal malların en temel özelliklerinden biri olan 'faydadan dışlayamama' (non-excludability) ilkesi, bu malların piyasa mekanizması tarafından üretilmesini engelleyen temel bir soruna yol açmaktadır. Buna göre, tam kamusal malların özel piyasalarca sunulamamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Negatif dışsallıkların söz konusu olduğu bir piyasada, bu dışsallığın Pigoucu bir vergi (Pigouvian Tax) aracılığıyla içselleştirilmesi sürecine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir kuyumcu işletmesinin, kendi ticari faaliyetlerini ve değerli eşyalarını korumak amacıyla anlaştığı özel güvenlik ekibinin sokaktaki sürekli varlığı, bitişikteki bir sahafın da hırsızlık riskini azaltmış ve sahafın ek bir güvenlik önlemi alma ihtiyacını ortadan kaldırarak maliyetlerini düşürmüştür. Buna göre, kuyumcunun güvenlik hizmeti kullanımı sonucunda sahafın elde ettiği bu karşılıksız fayda, dışsallık türlerinden hangisine bir örnektir?

Sigortacılık piyasasında, tam kapsamlı bir sağlık sigortası poliçesi yaptıran bireyin, poliçe imzalanmadan önceki dönemde gösterdiği sağlıklı yaşam alışkanlıklarını (düzenli spor, dengeli beslenme vb.) poliçe sonrasında nasıl olsa masraflarının sigorta şirketi tarafından karşılanacağı düşüncesiyle terk etmesi ve daha riskli bir yaşam tarzı benimsemesi, asimetrik bilgi literatüründe aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılır?

Doğal tekel niteliğindeki bir piyasada, ölçek ekonomileri nedeniyle ortalama maliyetlerin ($AC$) üretim miktarı arttıkça sürekli azaldığı ve maliyet yapısının "alt-toplanırlık" ($subadditivity$) özelliği gösterdiği bilinmektedir. Düzenleyici kurumun, kaynak tahsisinde etkinliği (Pareto optimumu) sağlamak amacıyla fiyatı marjinal maliyete eşitlediği ($P=MC$) bir durumda aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Doğal tekel piyasalarında, 'maliyetlerin alt-toplanırlığı' ($subadditivity$) özelliği gereği, toplam piyasa talebinin tek bir firma tarafından üretilmesi, birden fazla firma tarafından üretilmesine göre daha düşük maliyetlidir. Bu maliyet avantajının temelinde yatan geniş ölçek ekonomileri nedeniyle ortalama maliyet ($AC$) eğrisi sürekli azalan bir seyir izlemektedir. Bu durumdaki bir firmada düzenleyici kurumun toplumsal refahı (Pareto etkinliğini) sağlamak amacıyla 'marjinal maliyet fiyatlaması' ($P=MC$) yöntemini zorunlu kılması halinde aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Bir endüstride üretim hacmi arttıkça birim maliyetlerin sürekli düşmesi ve bu durumun piyasa talebinin tamamını tek bir firmanın birden fazla firmaya göre daha düşük maliyetle karşılamasına ($alt-toplanırlık$) imkan tanıması durumunda; düzenleyici otoritenin Pareto etkinliğini sağlamak amacıyla izlediği fiyat politikası ve bu politikanın firma üzerindeki mali etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir mahalle sakini, kendi mülkiyetinde bulunan tarihi evin dış cephesini aslına uygun şekilde restore ettirerek sokağın estetik değerini artırmıştır. Bu durum, o sokaktan geçen diğer kişilerin ve komşuların herhangi bir ödeme yapmadan bu görsel güzellikten memnuniyet duymalarına ve fayda düzeylerinin yükselmesine yol açmıştır. Bu ekonomik durum, dışsallık türleri açısından aşağıdakilerden hangisi ile nitelendirilir?

Richard Musgrave tarafından geliştirilen 'Üçlü Birim Analizi' (Three-Branch Analysis) modelinde; bütçenin istikrar fonksiyonunu, kaynak tahsisi fonksiyonundan ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Piyasa ekonomisinde, tam kamusal malların tüketiminde ortaya çıkan 'tüketimde rekabetin olmaması' ($non-rivalry$) özelliği nedeniyle ek bir tüketicinin marjinal maliyetinin sıfır ($MC = 0$) olması, piyasanın bu malları etkin düzeyde üretmesini engeller. Devletin, kaynakları bu tür piyasa başarısızlıklarını giderecek şekilde yönlendirerek Pareto etkinliğini sağlamaya çalışması, Musgrave'in devletin ekonomik fonksiyonları ayrımında aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Musgrave’in maliye fonksiyonları ayrımında yer alan 'kaynak tahsisi' ($allocation$) fonksiyonu, piyasa başarısızlıklarının giderilerek kaynakların etkin dağılımını hedeflemektedir. Bu kapsamda, tam kamusal malların üretiminde etkinliğin sağlanabilmesi için ileri sürülen ve bireysel taleplerin dikey olarak toplanması gerektiğini ifade eden 'Samuelson Koşulu'na göre, optimal kamusal mal üretim miktarı aşağıdakilerin hangisinde sağlanır?