Dönen Varlıklar Practice Questions — KPSS Muhasebe — Page 21

Question 401Question →

İşletme, satmak amacıyla $15.000$ TL tutarında ticari malı veresiye satın almıştır. Bu malların işletme deposuna ulaştırılması için nakliye firmasına $1.000$ TL nakit ödenmiştir (KDV ihmal edilmiştir). Aralıklı envanter yöntemi kullanan işletmede, ödenen nakliye bedeli ile ilgili yapılacak muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

153 Ticari Mallar hesabı

1.000

TL borçlandırılır.

760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri hesabı

1.000

TL borçlandırılır.

153 Ticari Mallar hesabı

1.000

TL alacaklandırılır.

770 Genel Yönetim Giderleri hesabı

1.000

TL borçlandırılır.

621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı

1.000

TL borçlandırılır.

Show answer & explanation

Answer: 153 Ticari Mallar hesabı $1.000$ TL borçlandırılır.

Answer

Mal alımında ödenen nakliye bedeli '153 Ticari Mallar' hesabının borcuna kaydedilir.

Muhasebenin maliyet esası kavramı uyarınca, bir varlığın satın alınması ve kullanılabilir hale getirilmesi için yapılan nakliye, sigorta ve gümrük gibi tüm harcamalar o varlığın maliyet bedeline dahil edilir. Ticari mal alımında ödenen nakliye bedeli de malın maliyetini artırdığı için 153 Ticari Mallar hesabının borç tarafına kaydedilmelidir.

Step-by-Step Solution

1

Harcamanın niteliğini belirle

Alım nakliye gideri

Ticari malların işletme deposuna getirilmesi için yapılan bir harcamadır.

2

Muhasebe temel kavramını uygula

Maliyet Esası Kavramı

Varlıkların edinilmesi için yapılan tüm harcamalar o varlığın maliyetine eklenmelidir.

3

Kayıt yöntemini ve yönünü seç

153 Ticari Mallar hesabının borçlandırılması

Varlık hesaplarındaki artışlar borç tarafına kaydedilir.

Key Concept

Maliyet Esası ve Stok Maliyeti

Practice More

Mal alımından sonra yapılan iadelerin ve alınan iskontoların stok maliyetini nasıl etkilediğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 402Question →

İşletme, $1$ Aralık $2025$ tarihinde bir müşterisi ile $4$ ay sürecek bir pazar araştırma danışmanlığı sözleşmesi imzalamıştır. Sözleşme bedeli olan $240.000$ TL, hizmetin tamamlanacağı $31$ Mart $2026$ tarihinde tahsil edilecektir. Buna göre, işletmenin dönemsellik kavramı gereği $31.12.2025$ tarihinde yapması gereken ayarlama kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

"181 Gelir Tahakkukları" hesabı

60.000

TL borçlandırılır.

"180 Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabı

60.000

TL borçlandırılır.

"181 Gelir Tahakkukları" hesabı

240.000

TL borçlandırılır.

"600 Yurtiçi Satışlar" hesabı

180.000

TL alacaklandırılır.

"380 Gelecek Aylara Ait Gelirler" hesabı

60.000

TL alacaklandırılır.

Show answer & explanation

Answer: "181 Gelir Tahakkukları" hesabı $60.000$ TL borçlandırılır.

Answer

"181 Gelir Tahakkukları" hesabının

60.000

TL borçlandırılması gereken seçenektir.

Dönemsellik kavramı uyarınca, gelirin elde edildiği dönemde kaydedilmesi gerekir. İşletme Aralık ayında hizmeti vermiş ve

60.000

TL tutarında bir gelir hak etmiştir. Tahsilat henüz gerçekleşmediği ve fatura kesilmediği için bu tutar "181 Gelir Tahakkukları" hesabında bir varlık (aktif) olarak izlenir.

Step-by-Step Solution

1

Toplam hizmet süresi ve bedelini analiz etme

Hizmet süresi

4

ay, toplam bedel

240.000

TL.

Aylık gelir tutarını hesaplamak için temel verilerdir.

2

Aylık gelir tutarını hesaplama

240.000 / 4 = 60.000

TL.

Dönemsellik gereği her aya düşen pay belirlenmelidir.

3

Cari döneme (

2025

) ait süreyi belirleme

Aralık ayı (

1

ay).

1

Aralık -

31

Aralık arası cari dönem geliri sayılır.

4

Muhasebe hesabını belirleme

Gelir hak edilmiş ancak tahsil edilmediği için "181 Gelir Tahakkukları" borçlandırılır, ilgili gelir hesabı alacaklandırılır.

Tahakkuk esası ve dönemsellik kavramı gereği varlık artışı kaydedilmelidir.

Key Concept

Tahakkuk Esası ve Dönemsellik Kavramı

Hints

1

İşletmenin sunduğu hizmet karşılığında hak ettiği bedelin ne kadarlık kısmının cari yıla (

2025

) ait olduğunu belirleyin.

2

Gelir hak edilmiş ancak henüz tahsil edilmemişse hangi aktif (varlık) hesabı kullanılır?

180

mi yoksa

181

mi?

3

Aralık ayı için hesaplanan

60.000

TL'lik tutar, işletme için bir alacak hakkı doğurduğundan "Gelir Tahakkukları" hesabının borcuna yazılmalıdır.

Practice More

Eğer ödeme

1

Aralık'ta peşin alınsaydı hangi hesabın kullanılacağını düşünerek

380

nolu hesabın çalışma mantığını pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 403Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla satın aldığı hisse senetlerine ilişkin aşağıdaki işlemleri gerçekleştirmiştir:

İşlem	Birim Fiyat (TL)	Miktar (Adet)	Diğer Bilgiler
Alış	$15$	$1.000$	$300$ TL Banka Komisyonu
Dönem Sonu Değerleme	$12$	$1.000$	Karşılık ayrılmıştır
İzleyen Dönem Satış	$14$	$500$	Banka aracılığıyla

Bu bilgilere göre, hisse senetlerinin satışı için yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

"645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabı

1.000

TL alacaklandırılır.

"655 Menkul Kıymet Satış Zararları" hesabı

500

TL borçlandırılır.

"645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabı

850

TL alacaklandırılır.

"119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı" hesabı

3.000

TL borçlandırılır.

"110 Hisse Senetleri" hesabı

7.000

TL alacaklandırılır.

Show answer & explanation

Answer: "645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabı $1.000$ TL alacaklandırılır.

Answer

"645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabı

1.000

TL tutarında alacaklandırılmalıdır.

Satış kaydında işletme kasasına (veya bankaya)

7.000

TL giriş olurken, '110 Hisse Senetleri' hesabı maliyet bedeli olan

7.500

TL üzerinden alacaklandırılarak azaltılır. Aynı zamanda satılan paylara isabet eden

1.500

TL tutarındaki '119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı' borçlandırılarak kapatılır. Kaydın dengelenmesi için alacak tarafa yazılan

1.000

TL fark, satışın kârla sonuçlandığını gösterir ve '645 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Satılan hisse senetlerinin alış maliyetini hesaplayınız.

500 \text{ adet} \times 15 \text{ TL} = 7.500 \text{ TL}

.

Varlıklar işletmeden alış maliyetleri ile çıkarlar.

2

Satılan hisse senetlerine isabet eden karşılık tutarını belirleyiniz.

500 \text{ adet} \times (15 - 12) \text{ TL} = 1.500 \text{ TL}

.

Karşılık ayrılmış bir varlık satıldığında, sadece o varlığa ait karşılık tutarı kapatılır.

3

Satış sonucunda oluşan kâr veya zararı hesaplayınız.

(\text{Satış Bedeli} + \text{Kapatılan Karşılık}) - \text{Alış Maliyeti} \rightarrow (7.000 + 1.500) - 7.500 = 1.000 \text{ TL Kâr}$.

Net defter değeri

6.000

TL (

7.500 - 1.500

) olan varlık

7.000

TL'ye satılmıştır.

Key Concept

Menkul kıymet satışlarında kâr/zarar, satış bedeli ile net defter değeri (maliyet - karşılık) arasındaki farka göre belirlenir.

Estimated Time:1m 30s

Question 404Question →

İşletme, vadesi dolan ve tahsil edilememe ihtimali kesinleşen $60.000$ TL tutarındaki senetsiz ticari alacağı için icra takibi başlatmıştır. Söz konusu alacağın $25.000$ TL'lik kısmının banka teminat mektubu ile güvence altına alındığı bilinmektedir. Buna göre, alacağın güvencesiz kalan kısmı için ihtiyatlılık kavramı gereği ayrılacak karşılık kaydında borçlandırılacak hesap ve tutar aşağıdakilerden hangisidir?

654 Karşılık Giderleri

35.000

654 Karşılık Giderleri

60.000

129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı

35.000

128 Şüpheli Ticari Alacaklar

35.000

689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar

35.000

Show answer & explanation

Answer: 654 Karşılık Giderleri $35.000$

Answer

Şüpheli ticari alacaklar için karşılık ayrılırken sadece teminatsız kalan tutar dikkate alınır ve bu tutar 654 Karşılık Giderleri hesabının borcuna kaydedilir.

Muhasebe ilkeleri ve vergi mevzuatı uyarınca, bir alacağın şüpheli hale gelmesi durumunda karşılık ayrılabilmesi için alacağın teminatsız olması şarttır. Soruda toplam

60.000

TL'lik alacağın

25.000

TL'si banka teminat mektubu ile korunmaktadır. Dolayısıyla risk altında olan ve karşılık ayrılabilecek tutar

35.000

TL'dir. Bu tutar, dönem karını azaltmak üzere 654 Karşılık Giderleri hesabına borç yazılır.

Step-by-Step Solution

1

Şüpheli hale gelen alacağın karşılık ayrılabilecek kısmını hesaplayınız.

60.000 - 25.000 = 35.000

TL

VUK ve muhasebe standartlarına göre, teminatlı alacaklar için karşılık ayrılamaz.

2

Karşılık ayırma işlemini muhasebeleştiriniz.

654 Karşılık Giderleri (Borç)

35.000

/ 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (Alacak)

35.000

İhtiyatlılık kavramı gereği muhtemel giderler döneminde kaydedilmelidir.

Key Concept

Şüpheli Ticari Alacaklarda Teminat Kuralı

Hints

1

Alacağın ne kadarının gerçekten risk altında (güvencesiz) olduğunu belirleyin.

2

Bankadan alınan teminat mektubu, o miktardaki alacağın tahsilatını kesinleştirir.

3

Gider kaydı yaparken kullanılan temel faaliyet hesabı 654 kodlu hesaptır.

Practice More

Karşılık ayrılan alacağın bir sonraki dönemde tahsil edilmesi durumunda yapılacak kaydı çalışınız.

Estimated Time:1m 30s

Question 405Question →

İşletme, satmak amacıyla $50.000$ TL tutarında ticari malı veresiye (kredili) olarak satın almıştır. Bu malların işletme deposuna ulaştırılması için $2.500$ TL nakliye gideri nakit olarak ödenmiş, ayrıca satıcı firma tarafından işletmeye $1.500$ TL tutarında alış iskontosu uygulanmıştır. Satın alınan malların $5.000$ TL'lik kısmı (fatura bedeli üzerinden) ise işletme tarafından satıcıya iade edilmiştir.

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan bu işletmede, söz konusu işlemler sonucunda '153 Ticari Mallar' hesabının borç kalanı kaç TL olur?

43.500

44.500

46.000

47.500

51.000

Show answer & explanation

Answer: $46.000$

Answer

İşlemler sonucunda '153 Ticari Mallar' hesabının net borç kalanı

46.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan

46.000

TL; brüt alış bedeli olan

50.000

TL ile stok maliyetine dahil edilmesi gereken

2.500

TL nakliye giderinin toplanması ve bu toplamdan malın maliyetini azaltan

1.500

TL alış iskontosu ile

5.000

TL alış iadesinin çıkarılmasıyla elde edilir.

Step-by-Step Solution

1

Mal alış bedelini borç kaydedin.

50.000

TL (Borç)

Satın alınan ticari mallar maliyet bedeli ile 153 hesabın borcuna kaydedilir.

2

Nakliye giderini malın maliyetine dahil edin.

2.500

TL (Borç)

Maliyet Esası kavramı gereği, malların işletmeye getirilmesi için yapılan nakliye, gümrük ve sigorta gibi giderler stok maliyetine eklenir.

3

Uygulanan alış iskontosunu hesaptan düşmek için alacak kaydedin.

1.500

TL (Alacak)

Alış iskontoları, malın maliyetini azaltan bir unsur olarak 153 hesabın alacağına kaydedilir.

4

Alış iadesini hesaptan düşmek için alacak kaydedin.

5.000

TL (Alacak)

İade edilen mallar işletmeden çıktığı için maliyet bedeli üzerinden 153 hesabın alacağına kaydedilir.

5

Hesabın net borç kalanını hesaplayın.

(50.000 + 2.500) - (1.500 + 5.000) = 46.000

TL

Borç toplamından alacak toplamı çıkarılarak net stok maliyeti bulunur.

Key Concept

Stok Maliyet Unsurları ve Defter-i Kebir İşleyişi

Question 406Question →

İşletme, satmak amacıyla yurt dışından $10.000$ ABD Doları tutarında ticari mal ithal etmiştir. Malların fiili ithal tarihinde döviz kuru $1$ USD = $32$ TL'dir. İthalat sürecinde gerçekleşen diğer unsurlar ve yapılan harcamalar şu şekildedir:

İşlem / Harcama Türü	Tutar
Gümrük Vergisi	$40.000$ TL
İthalatta Ödenen KDV	$72.000$ TL
Nakliye ve Sigorta Giderleri	$25.000$ TL
İthalat Kredisi Faiz Gideri	$15.000$ TL

Buna göre, ithal edilen bu malların "153 Ticari Mallar" hesabına kaydedilecek maliyet bedeli kaç TL'dir?

472.000

400.000

385.000

320.000

345.000

Show answer & explanation

Answer: $385.000$

Answer

İthal edilen malların maliyet bedeli

385.000

TL'dir.

Ticari malların maliyet bedeli; satın alma bedeli, ithalat sırasında ödenen gümrük vergileri ve her türlü nakliye, sigorta ve depolama giderlerinden oluşur. Bu soruda fatura bedeli olan

320.000

TL'ye,

40.000

TL gümrük vergisi ve

25.000

TL nakliye-sigorta eklenerek

385.000

TL sonucuna ulaşılır. KDV her zaman maliyet dışı bırakılır ve kredi faizi stoklar için gider (780) olarak değerlendirilir.

Step-by-Step Solution

1

Döviz cinsinden fatura bedelini TL'ye çevirme

10.000 \text{ USD} \times 32 \text{ TL/USD} = 320.000 \text{ TL}

Yurt dışı alımlarda muhasebe kaydı fiili ithal tarihindeki kur üzerinden Türk Lirası olarak yapılır.

2

Maliyete dahil edilecek unsurların belirlenmesi

Gümrük Vergisi (

40.000

TL) ve Nakliye-Sigorta (

25.000

TL)

Tekdüzen Hesap Planı'na göre, stokların satın alınması ve depoya getirilmesi için yapılan tüm vergi, resim, harç ve nakliye harcamaları maliyet bedeline eklenir.

3

Maliyete dahil edilmeyecek unsurların elenmesi

İthalat KDV'si (

72.000

TL) ve Kredi Faizi (

15.000

TL)

Ödenen KDV '191 İndirilecek KDV' hesabında izlenir, maliyete eklenmez. Finansman giderleri (faiz) ise stoklar için genellikle dönem gideri olarak kaydedilir.

4

Toplam maliyetin hesaplanması

320.000 + 40.000 + 25.000 = 385.000 \text{ TL}

Stokun işletme deposuna girene kadar olan tüm zorunlu harcamaları toplandığında net maliyet bedeline ulaşılır.

Key Concept

Stoklarda Maliyet Esası

Hints

1

Stokların maliyet bedeli hesaplanırken, malın depoya girene kadar yapılan zorunlu harcamalar dikkate alınır.

2

Ödenen KDV tutarı maliyete eklenmez, '191 İndirilecek KDV' hesabına kaydedilir.

3

İthalat kredisi faizi gibi finansman yükleri stok maliyetine değil, doğrudan '780 Finansman Giderleri' hesabına yazılır.

Practice More

Finansman giderlerinin maddi duran varlıklarda (yıl sonuna kadar) maliyete eklenmesi kuralı ile stoklardaki farkını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 407Question →

İşletme $31.12.2025$ tarihindeki envanter işlemleri sırasında, cüzdanında bulunan $20.400$ TL nominal değerli bir alacak senedinin vadesine 72 gün kaldığını belirlemiştir. TCMB reeskont faiz oranı %10 olduğuna göre, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerince öngörülen iç iskonto yöntemi kullanılarak hesaplanacak reeskont tutarı ve bu işleme ait dönem sonu yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

400

TL; Borç: 657 Reeskont Faiz Giderleri, Alacak: 122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)

400

TL; Borç: 122 Alacak Senetleri Reeskontu (-), Alacak: 647 Reeskont Faiz Gelirleri

408

TL; Borç: 657 Reeskont Faiz Giderleri, Alacak: 122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)

400

TL; Borç: 770 Genel Yönetim Giderleri, Alacak: 122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)

408

TL; Borç: 122 Alacak Senetleri Reeskontu (-), Alacak: 647 Reeskont Faiz Gelirleri

Show answer & explanation

Answer: $400$ TL; Borç: 657 Reeskont Faiz Giderleri, Alacak: 122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)

Answer

İç iskonto yöntemi ile hesaplanan

400

TL reeskont tutarının, 657 Reeskont Faiz Giderleri hesabının borcuna ve 122 Alacak Senetleri Reeskontu hesabının alacağına kaydedilmesi gerekir.

Vergi Usul Kanunu'na göre reeskont hesaplamalarında iç iskonto metodu (

F = (A \cdot n \cdot t) / (36000 + n \cdot t)

) kullanılır. Verilen değerler yerine konulduğunda (

20.400 \cdot 72 \cdot 10 / 36.720

) sonuç

400

TL çıkar. Bu işlem, alacak senedinin bilanço tarihindeki gerçek (tasarruf) değerine indirgenmesini sağlar ve ihtiyatlılık kavramı gereği ortaya çıkan bu azalış '657 Reeskont Faiz Giderleri' hesabında izlenirken, pasif karakterli aktif düzenleyici bir hesap olan '122 Alacak Senetleri Reeskontu' hesabına alacak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

İç iskonto formülünü kullanarak reeskont tutarını hesaplayınız.

F = \frac{A \times n \times t}{36000 + (n \times t)} \Rightarrow F = \frac{20.400 \times 72 \times 10}{36000 + (72 \times 10)} = 400

TL

VUK'a göre senetli alacakların değerlemesinde iç iskonto yöntemi zorunludur.

2

Hesaplanan tutarın muhasebe kaydını yapınız.

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
657	REESKONT FAİZ GİDERLERİ	400
122	ALACAK SENETLERİ REESKONTU (-)	400

Dönemsellik kavramı gereği, henüz vadesi gelmemiş alacağın içindeki faiz kısmı dönem gideri olarak ayrılmalıdır.

Key Concept

Reeskont (İskonto) İşlemleri

Question 408Question →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihindeki kasa hesabının borç kalanı $50.000$ TL'dir. Bu bakiyenin $30.000$ TL'si $1$ USD = $30$ TL kurundan kayda alınan $1.000$ USD'den, kalan kısmı ise Türk Lirası mevcudundan oluşmaktadır. Dönem sonu envanterinde kasada $1.000$ USD ve $19.500$ TL olduğu saptanmıştır. Dönem sonu değerleme kuru $1$ USD = $32$ TL olduğuna göre, yapılması gereken muhasebe kayıtları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kambiyo karı kaydında 100 Kasa hesabı

2.000

TL borçlandırılır ve sayım noksanı için 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı

500

TL borçlandırılır.

Kur farkı değerlemesi sonucunda 656 Kambiyo Zararları hesabı

2.000

TL borçlandırılır.

Sayım sonucunda ortaya çıkan fark için 397 Sayım ve Tesellüm Fazlalıkları hesabı

500

TL alacaklandırılır.

Kasadaki noksanlık için 689 Olağandışı Gider ve Zararlar hesabı doğrudan

500

TL borçlandırılır.

Değerleme kaydı yapıldıktan sonra ancak sayım farkı kaydedilmeden önce 100 Kasa hesabının borç kalanı

51.500

TL olur.

Show answer & explanation

Answer: Kambiyo karı kaydında 100 Kasa hesabı $2.000$ TL borçlandırılır ve sayım noksanı için 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı $500$ TL borçlandırılır.

Answer

Döviz değerlemesi sonucunda kambiyo karı kaydı için Kasa hesabı

2.000

TL borçlandırılmalı ve tespit edilen

500

TL'lik noksanlık için Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı borçlandırılmalıdır.

İşletmenin elindeki dövizin değeri arttığı için ortaya çıkan

2.000

TL'lik olumlu fark kambiyo karı olarak kaydedilir. Bu kayıtla birlikte kasa hesabının mizan değeri

52.000

TL'ye yükselir. Kasadaki fiili durum (envanter) ise

51.500

TL olduğu için, kayıtlı değerin fiili durumdan fazla olması durumu

500

TL'lik bir noksanlığa işaret eder ve bu tutar Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabına borç kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Dövizli mevcudun dönem sonu kuruna göre değerlenmesi

1.000 \text{ USD} \times 32 \text{ TL/USD} = 32.000 \text{ TL}

Yabancı paralar dönem sonunda efektif alış kuru üzerinden değerlenir.

2

Kur farkı kar/zarar tespiti

32.000 \text{ TL (Yeni)} - 30.000 \text{ TL (Eski)} = 2.000 \text{ TL}

(Kambiyo Karı)

Varlığın değerindeki artış işletme için bir gelir (kar) kalemidir.

3

Değerleme sonrası kayıtlı değerin (mizanın) bulunması

50.000 \text{ TL (Eski Baki)} + 2.000 \text{ TL (Kar)} = 52.000 \text{ TL}

Sayım farkı tespiti öncesinde mizan kaydı güncellenmelidir.

4

Fiili sayım sonucu ile karşılaştırma ve fark tespiti

Fiili:

32.000 \text{ TL (USD)} + 19.500 \text{ TL} = 51.500 \text{ TL}

. Fark:

52.000 - 51.500 = 500 \text{ TL}

(Noksan)

Kayıtlı değer fiili mevcuttan fazla ise noksanlık vardır.

Key Concept

Hazır değerlerde değerleme (kur farkı) ve envanter (sayım farkı) süreçlerinin sırasıyla işletilmesi.

Hints

1

Önce dövizin değerindeki değişimin kasa bakiyesini nasıl etkileyeceğini hesaplayın.

2

Kasa hesabının güncel mizan değerini (değerleme sonrası bakiye) bulun ve bunu fiili sayım toplamı ile karşılaştırın.

3

32.000

TL döviz +

19.500

TL nakit toplamı olan

51.500

TL'yi, güncel kayıtlı değer olan

52.000

TL ile kıyaslayın.

Practice More

Benzer bir soruyu kasada döviz yerine alınan çekler (101) bulunması durumunda reeskont hesaplaması ile birleştirerek çözmeyi deneyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 409Question →

İşletme, satıcılara olan $45.000$ TL tutarındaki senetsiz borcuna karşılık, portföyünde kayıtlı bulunan $45.000$ TL nominal değerli bir alacak senedini tam ciro ederek devretmiştir. Bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

320 Satıcılar hesabı

45.000

TL borçlandırılır.

321 Borç Senetleri hesabı

45.000

TL alacaklandırılır.

121 Alacak Senetleri hesabı

45.000

TL borçlandırılır.

120 Alıcılar hesabı

45.000

TL alacaklandırılır.

320 Satıcılar hesabı

45.000

TL alacaklandırılır.

Show answer & explanation

Answer: 320 Satıcılar hesabı $45.000$ TL borçlandırılır.

Answer

İşletmenin borcunun azaldığını gösteren 320 Satıcılar hesabının borçlandırılması ifadesi doğrudur.

İşletme, satıcılara olan borcunu elindeki bir alacak senedini devrederek (ciro ederek) kapatmaktadır. Bu durumda pasif karakterli olan 320 Satıcılar hesabı borçlandırılırken, aktif karakterli olan 121 Alacak Senetleri hesabı alacaklandırılır. Dolayısıyla satıcılar hesabının borçlandırıldığı ifade doğrudur.

Step-by-Step Solution

1

Hesapların Belirlenmesi

İşletmenin satıcılara olan senetsiz borcu (320 Satıcılar) azalmış ve portföyündeki alacak senedi (121 Alacak Senetleri) elden çıkarılmıştır.

Ciro, bir alacağın borç ödeme amacıyla devredilmesi işlemidir.

2

Artış ve Azalışların Kayıt Yönünün Tespiti

320 Satıcılar (Pasif) azalışı

\rightarrow

Borç; 121 Alacak Senetleri (Aktif) azalışı

\rightarrow

Alacak.

Muhasebe kayıt kurallarına göre pasif hesaplardaki azalışlar borca, aktif hesaplardaki azalışlar alacağa kaydedilir.

3

Yevmiye Kaydının Oluşturulması

Borç: 320 Satıcılar

45.000

TL / Alacak: 121 Alacak Senetleri

45.000

TL.

İşlem borcun bir varlık devri ile kapatılmasını temsil eder.

Key Concept

Alacak Senedinin Cirosu (Devri)

Hints

1

Ciro işlemi yapıldığında işletmenin elindeki bir alacak senedi azalır.

2

Ciro işlemi borç ödemek için yapılıyorsa, hem bir varlık hem de bir borç hesabı aynı anda azalır.

Practice More

Ciro edilen senedin protesto edilmesi durumunda yapılacak rücu kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 410Question →

İşletme, $10.03.2026$ tarihinde $30.000$ TL tutarındaki ticari malı veresiye olarak satmıştır (KDV oranı $\%20$ hariçtir). Satış sözleşmesinde " $\%2, 10$ gün içinde ödeme" koşulu yer almaktadır. Müşteri, borcunun tamamını $15.03.2026$ tarihinde banka aracılığıyla ödemiştir. Bu ödeme işlemine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

611 Satış İskontoları hesabı

600

TL borçlandırılır.

600 Yurtiçi Satışlar hesabı

600

TL borçlandırılır.

121 Alacak Senetleri hesabı

36.000

TL alacaklandırılır.

102 Bankalar hesabı

36.000

TL borçlandırılır.

120 Alıcılar hesabı

35.280

TL alacaklandırılır.

Show answer & explanation

Answer: 611 Satış İskontoları hesabı $600$ TL borçlandırılır.

Answer

Satış sonrası vadesinden önce yapılan ödeme için tanınan iskonto tutarı (

30.000 \times \%2 = 600

TL), 611 Satış İskontoları hesabının borcuna kaydedilir.

İşletme, vadesinden önce yapılan tahsilat için müşteriye bir nakit iskontosu sağlamıştır. Tekdüzen Hesap Planı uyarınca, satıştan sonra ortaya çıkan bu tür iskontolar '611 Satış İskontoları' hesabında izlenir. İskonto tutarı, KDV hariç mal bedeli olan

30.000

TL üzerinden

\%2

oranında hesaplandığında

600

TL bulunmaktadır.

Step-by-Step Solution

1

Satış anındaki toplam alacağı belirle

30.000

(Mal) +

6.000

(KDV) =

36.000

TL

Veresiye satışta KDV dahil tutar 120 Alıcılar hesabının borcuna kaydedilmiştir.

2

Kasa iskontosu tutarını hesapla

30.000 \times 0,02 = 600

TL

İskonto, malın net bedeli (KDV hariç tutar) üzerinden hesaplanır.

3

İskontoya isabet eden KDV tutarını hesapla

600 \times 0,20 = 120

TL

İskonto nedeniyle azalan matrahın KDV'si (191 İndirilecek KDV) düzeltme mahiyetinde borç kaydedilir.

4

Tahsil edilecek net tutarı hesapla

36.000 - 600 - 120 = 35.280

TL

Müşteri, toplam borcundan iskonto ve KDV farkı düşüldükten sonra kalan tutarı öder.

Key Concept

Nakit (Kasa) İskontosu ve Ticari Alacak Tahsilatı

Hints

1

İskontonun vadesinden önce yapılan bir ödeme için verilip verilmediğine dikkat edin.

2

Nakit iskontoları satışın bir parçası olarak görülmez, tahsilat aşamasındaki bir indirim olarak 611 hesabında izlenir.

3

İskonto tutarını KDV dahil toplam borç üzerinden değil, net satış tutarı (

30.000

TL) üzerinden hesaplayın.

Practice More

İskonto yapılmasaydı veya alacak senetli olsaydı kaydın nasıl değişeceğini düşünerek pekiştirme yapabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 411Question →

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan bir işletmenin 2025 yılı dönem sonu verileri aşağıdaki gibidir:

Hesap / İşlem Kalemi	Tutar (TL)
Dönem Başı Ticari Mallar	$60.000$
Dönem İçi Ticari Mal Alışları (KDV hariç)	$200.000$
Alışlarla İlgili Nakliye ve Sigorta Giderleri	$15.000$
Alış İadeleri	$20.000$
Alış İskontoları	$10.000$
Satışlar Sırasında Katlanılan Nakliye Giderleri	$5.000$
Dönem Sonu Stok Sayımı (Maliyet Bedeli)	$80.000$
Dönem Sonu Stokların Net Gerçekleşebilir Değeri	$72.000$

Bu verilere göre, işletmenin dönem sonu Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) kaç TL'dir?

165.000

170.000

173.000

150.000

105.000

Show answer & explanation

Answer: $165.000$

Answer

İşletmenin dönem sonu Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM)

165.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan

165.000

TL tutarına; brüt alışlara (

200.000

) alış giderlerinin (

15.000

) eklenip iade ve iskontoların (

30.000

) düşülmesiyle bulunan net alış maliyetine (

185.000

), dönem başı stokun (

60.000

) eklenmesi ve fiziki sayımla belirlenen dönem sonu stok maliyet bedelinin (

80.000

) çıkarılmasıyla ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1

Net alış maliyetini hesaplayın.

200.000 + 15.000 - 20.000 - 10.000 = 185.000

TL

Alış maliyetine alışla ilgili giderler eklenir, iade ve iskontolar düşülür.

2

Satışa hazır mal mevcudunu (toplam maliyet) bulun.

60.000 (DBS) + 185.000 (Net Alış) = 245.000

TL

Dönem başında elde bulunan mallar ile dönem içi net alışların toplamı, satılabilecek toplam mal hacmini verir.

3

Satılan Ticari Mallar Maliyeti'ni (STMM) hesaplayın.

245.000 - 80.000 (DSS Maliyet) = 165.000

TL

Aralıklı envanter yönteminde STMM, satışa hazır mal maliyetinden dönem sonu stokun maliyet bedelinin çıkarılmasıyla bulunur.

Key Concept

Aralıklı Envanter Yönteminde Satılan Malın Maliyeti Hesaplaması

Hints

1

Satılan malın maliyetini bulmak için öncelikle depoya giren malların toplam net maliyetini hesaplamalısınız.

Practice More

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılması durumunda yapılacak muhasebe kaydını ve bu işlemin gelir tablosundaki yerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 412Question →

İşletme, elindeki $200.000$ TL tutarındaki senetsiz ticari alacağını bir faktoring şirketine rücusuz (gayrikabili rücu) olarak devretmiştir. Faktoring şirketi bu işlem için $\%5$ komisyon ve $10.000$ TL faiz kesintisi yaptıktan sonra, kalan tutarın $\%20$ 'sini garanti fonu (bloke) olarak ayırmış ve bakiyeyi işletmenin banka hesabına yatırmıştır.

Buna göre, söz konusu faktoring işleminin kaydedildiği yevmiye maddesinde aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

120 Alıcılar hesabı

200.000

TL tutarında alacaklandırılır.

121 Alacak Senetleri hesabı

200.000

TL tutarında alacaklandırılır.

102 Bankalar hesabı

180.000

TL tutarında borçlandırılır.

127 Diğer Ticari Alacaklar hesabı

36.000

TL tutarında borçlandırılır.

653 Komisyon Giderleri hesabı

20.000

TL tutarında borçlandırılır.

Show answer & explanation

Answer: 120 Alıcılar hesabı $200.000$ TL tutarında alacaklandırılır.

Answer

Rücusuz faktoring işleminde, alacağın mülkiyeti ve riski devredildiği için 120 Alıcılar hesabı brüt tutar (

200.000

TL) üzerinden alacaklandırılarak kapatılmalıdır.

Doğru yanıt, 120 Alıcılar hesabının brüt alacak tutarı olan

200.000

TL kadar alacaklandırılması gerektiğini ifade eden seçenektir. Rücusuz faktoring işlemlerinde alacağın tüm riski ve kontrolü faktoring şirketine devredildiği için, işletme ilgili ticari alacağı (120 Alıcılar) kayıtlarından tamamen siler. Bu işlem sırasında alınan nakit '102 Bankalar', faktoring şirketinin ayırdığı bloke '127 Diğer Ticari Alacaklar', ödenen hizmet bedeli '653 Komisyon Giderleri' ve finansman maliyeti '780 Finansman Giderleri' hesaplarının borcuna kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Faktoring komisyonunu hesaplayınız.

200.000 \times \%5 = 10.000

TL

Faktoring şirketinin hizmet bedeli brüt alacak tutarı üzerinden hesaplanır.

2

Garanti fonu (bloke) tutarını hesaplayınız.

200.000 \times \%20 = 40.000

TL

Faktoring şirketi alacağın tahsiline kadar belirli bir oranı güvence olarak tutar ve bu tutar işletme için hala bir alacaktır (127).

3

Bankaya yatırılacak net tutarı hesaplayınız.

200.000 - 10.000 \text{ (Komisyon)} - 10.000 \text{ (Faiz)} - 40.000 \text{ (Bloke)} = 140.000

TL

İşletmenin hesabına tüm kesintiler ve bloke tutarı düşüldükten sonra kalan bakiye aktarılır.

4

Yevmiye kaydını oluşturunuz.

Borç: 102 Bankalar (

140.000

), 127 Diğer Ticari Alacaklar (

40.000

), 653 Komisyon Giderleri (

10.000

), 780 Finansman Giderleri (

10.000

); Alacak: 120 Alıcılar (

200.000

)

Rücusuz devirde alacak aktiften tamamen çıkarılırken, bloke edilen kısım faktoring şirketinden alacak olarak kaydedilir.

Key Concept

Rücusuz Faktoring Muhasebesi

Hints

1

Faktoring işleminde alacağın tamamı devredildiği için 120 Alıcılar hesabının kapanması gerektiğini unutmayın.

2

Bloke (garanti fonu) edilen tutar işletme için bir kayıp değildir, faktoring şirketinden olan bir alacaktır.

Practice More

Faktoring işleminin 'rüculu' (alacaklıya rücu edilebilir) olması durumunda muhasebe kaydının nasıl değişeceğini ve '310 Faktoring Borçları' hesabının kullanımını inceleyiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 413Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla satın aldığı A Şirketi'ne ait hisse senetleri ile ilgili aşağıdaki işlemleri gerçekleştirmiştir:

Tarih	İşlem	Detay
Mart 2025	Alış	$1.000$ adet, tanesi $20$ TL
Haziran 2025	Bedelsiz Artırım	$\%25$ oranında bedelsiz hisse senedi alımı
Eylül 2025	Satış	$250$ adet, tanesi $22$ TL
Aralık 2025	Değerleme	Borsa Değeri: $14$ TL/adet
Şubat 2026	Temettü İlanı	Hisse başına $1$ TL nakit temettü
Mart 2026	Satış	$500$ adet, tanesi $16$ TL (Temettü hakkı dahil)

Buna göre, işletmenin Mart 2026 tarihinde yaptığı satış işlemine ilişkin muhasebe kaydında "645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

250

500

1.000

1.500

0

Show answer & explanation

Answer: $500$

Answer

Satış işleminden elde edilen kar

500

TL'dir.

Satış işleminde kar hesaplanırken, satış bedeli (

8.000

TL) ile bu hisseler için daha önce ayrılmış olan karşılık tutarı (

1.000

TL) toplanır. Bu toplamdan (

9.000

TL), hisselerin kayıtlı maliyeti (

8.000

TL) ve alıcıya devredilen temettü alacağı (

500

TL) düşüldüğünde geriye kalan

500

TL tutarındaki müspet fark satış karını oluşturur.

Step-by-Step Solution

1

Bedelsiz hisse senedi sonrası yeni birim maliyetin hesaplanması

Yeni Birim Maliyet:

16

TL

Bedelsiz artırımda toplam maliyet (

20.000

TL) değişmezken hisse sayısı

1.250

adede (

1.000 + 250

) çıktığı için birim maliyet

20.000 / 1.250 = 16

TL'ye düşer.

2

Eylül satışı sonrası kalan hisse senedi miktarının ve toplam maliyetin belirlenmesi

Kalan:

1.000

adet, Toplam Maliyet:

16.000

TL

1.250

adetten

250

adedi satıldığı için geriye

1.000

adet hisse kalır. Toplam maliyet

1.000 \times 16 = 16.000

TL olur.

3

Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığının hesaplanması

Toplam Karşılık:

2.000

TL (Birim başına

2

TL)

Maliyet (

16

TL) borsa değerinden (

14

TL) yüksek olduğu için aradaki

2

TL'lik fark kadar

1.000

adet hisse için karşılık ayrılır (

1.000 \times 2 = 2.000

TL).

4

Temettü ilanı ve satış bedeli içeriğinin analizi

Temettü Alacağı: Hisse başına

1

TL

Temettü ilan edildiğinde "136 Diğer Çeşitli Alacaklar" hesabı borçlandırılır. Satış "temettü dahil" yapıldığından bu alacak hakkı da alıcıya devredilir.

5

Mart 2026 satış kaydı üzerinden karın hesaplanması

Satış Karı:

500

TL

Satılan

500

adet için; Tahsilat:

8.000

TL (

500 \times 16

), İptal Edilen Karşılık (Dr):

1.000

TL (

500 \times 2

), Çıkışı Yapılan Hisse (Cr):

8.000

TL (

500 \times 16

), Devredilen Temettü Hakkı (Cr):

500

TL (

500 \times 1

). Kar = (

8.000 + 1.000

) - (

8.000 + 500

) =

500

TL.

Key Concept

Menkul kıymetlerde bedelsiz artırımın maliyete etkisi, değer düşüklüğü karşılığı ve temettü hakkı ile birlikte yapılan satışların muhasebeleştirilmesi.

Hints

1

Bedelsiz hisse senedi alımının birim maliyeti nasıl etkilediğini düşünün.

2

Yıl sonunda ayrılan karşılık, satış anında satılan paya isabet eden tutar kadar iptal edilmelidir.

3

Satış fiyatının içinde hem hisse senedinin kendisi hem de ilan edilmiş temettü hakkı bulunmaktadır; karı bulmak için her ikisinin de maliyetini dikkate almalısınız.

Practice More

Karşılık ayrılmış bir menkul kıymetin zararına satılması durumunda yapılacak kaydı ve '655 Menkul Kıymet Satış Zararları' hesabının kullanımını inceleyiniz.

Alternative Method

Birim bazında analiz: Birim satış fiyatı (

16

TL) + İptal edilen birim karşılık (

2

TL) - Birim maliyet (

16

TL) - Birim temettü hakkı (

1

TL) = Birim kar (

1

TL). Toplam Kar =

500

adet

\times 1

TL =

500

TL.

Estimated Time:3m 0s

Question 414Question →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli mizanında 'Hazır Değerler' grubuna ait hesapların bakiyeleri şu şekildedir:

Hesap Kodu ve Adı	Borç Kalanı (TL)	Alacak Kalanı (TL)
$100$ Kasa	$30.000$	-
$101$ Alınan Çekler	$50.000$	-
$102$ Bankalar	$90.000$	-
$103$ Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)	-	$15.000$
$108$ Diğer Hazır Değerler	$10.000$	-

Dönem sonu envanter ve değerleme çalışmaları sonucunda aşağıdaki bilgiler edinilmiştir:

* Kasada yapılan sayımda $29.000$ TL olduğu saptanmış, aradaki farkın kasa sorumlusu personelden tahsil edilmesine karar verilmiştir.
* Alınan çeklerin $20.000$ TL'lik kısmının, verilen çeklerin ise $5.000$ TL'lik kısmının vadesinin $2026$ yılına ait olduğu belirlenmiştir.
* Bankadaki mevduatın $25.000$ TL'lik kısmı, vadesi $2$ yıl sonra dolacak olan bir banka kredisinin teminatı olarak bloke edilmiştir.

Bu bilgilere göre, muhasebenin temel kavramları ve Tekdüzen Hesap Planı kuralları çerçevesinde işletmenin $31.12.2025$ tarihli bilançosunda yer alacak 'Hazır Değerler' grubu toplam tutarı kaç TL'dir?

119.000

124.000

144.000

149.000

165.000

Show answer & explanation

Answer: 124.000

Answer

İşletmenin bilançosunda yer alacak toplam Hazır Değerler tutarı 124.000 TL'dir.

Hazır Değerler grubu bilançoda fiili durumu yansıtmalıdır. Kasa noksanı personelden tahsil edileceği için kasa mevcudu 29.000 TL'ye düşürülmüştür. Vadeli alınan çeklerin 20.000 TL'si ve vadeli verilen çeklerin 5.000 TL'si senetlere aktarıldığından ilgili hesaplardan çıkarılmıştır. Teminat olarak bloke edilen 25.000 TL ise likidite özelliğini kaybettiği için hazır değer sayılmamaktadır. Toplamda 29.000 (100) + 30.000 (101) + 65.000 (102) + 10.000 (108) - 10.000 (103) = 124.000 TL sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1

Kasa hesabının envanter değerini belirlemek

29.000 TL

Bilançoda varlıklar fiili envanter sonuçlarıyla gösterilir. 1.000 TL'lik noksanlık kasa sorumlusuna borç kaydedilerek kasadan düşülmüştür.

2

Alınan Çekler hesabını 'Özün Önceliği' kavramına göre düzeltmek

30.000 TL

Vadesi sonraki yıla ait olan 20.000 TL'lik çek, özü itibarıyla senet niteliği taşıdığından 121 Alacak Senetleri hesabına aktarılmalıdır (50.000 - 20.000).

3

Bankalar hesabındaki bloke tutarı ayırmak

65.000 TL

Kredi teminatı olarak bloke edilen 25.000 TL, işletmenin serbestçe tasarruf edemeyeceği bir tutar olduğundan Hazır Değerler grubunda yer alamaz (90.000 - 25.000).

4

Verilen Çekler hesabını 'Özün Önceliği' kavramına göre düzeltmek

10.000 TL (Grup toplamından düşülecek tutar)

Vadesi sonraki yıla ait olan 5.000 TL'lik verilen çek, 321 Borç Senetleri hesabına aktarılmalıdır. Kalan 10.000 TL'lik bakiye bilançoda eksi karakterli gösterilir (15.000 - 5.000).

5

Hazır Değerler grubunun toplamını hesaplamak

124.000 TL

Grup Toplamı = 100 Kasa (29.000) + 101 Alınan Çekler (30.000) + 102 Bankalar (65.000) + 108 Diğer Hazır Değerler (10.000) - 103 Verilen Çekler (10.000) = 124.000 TL.

Key Concept

Hazır Değerler grubunda sadece likiditesi yüksek ve serbestçe kullanılabilir varlıklar yer almalıdır. Dönem sonunda vadesi gelmemiş çeklerin 'Özün Önceliği' gereği senetlere aktarılması ve kısıtlanmış nakitlerin gruptan çıkarılması zorunludur.

Hints

1

Bilançoda Hazır Değerler grubu, dönem sonu sayım ve değerleme sonuçlarını (envanter) esas alır.

2

Vadesi sonraki yıla sarkan çekler için 'Özün Önceliği' kavramı uyarınca reeskont/sınıflandırma işlemi yapmayı unutmayın.

3

Bloke edilmiş banka mevduatları nakit niteliğini kaybettiği için Hazır Değerler (10) grubunda değil, kısıtlama süresine göre Diğer Dönen/Duran Varlıklar grubunda gösterilmelidir.

Practice More

Vadeli çeklerin dönem sonu sınıflandırılmasında kullanılan yevmiye kayıtlarını inceleyerek 121 ve 321 hesaplarının nasıl etkilendiğini pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Hesaplamayı şu şekilde tablolaştırabilirsiniz: [Kasa (29.000) + Alınan Çekler (30.000) + Bankalar (65.000) + Diğer (10.000)] - Verilen Çekler (10.000) = 124.000 TL.

Estimated Time:2m 30s

Question 415Question →

İşletme, $2025$ yılı içerisinde geçici yatırım amacıyla tanesi $50$ TL'den $2.000$ adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için bankaya ayrıca $1.500$ TL komisyon ödemiştir. Yıl içinde, iştirak edilen şirket tarafından gerçekleştirilen sermaye artırımı sonucunda işletmeye $\%25$ oranında bedelsiz hisse senedi teslim edilmiştir. $2025$ yıl sonu itibarıyla hisse senetlerinin borsa değerinin tanesinin $36$ TL olduğu tespit edilmiş ve gerekli değerleme işlemleri yapılmıştır. İşletme, $2026$ yılı Şubat ayı içerisinde portföyündeki bu hisse senetlerinden $1.000$ adedini tanesi $42$ TL'den banka aracılığıyla satmıştır.

Bu satış işlemine ilişkin yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

645 Menkul Kıymet Satış Karları Hesabı

2.000

TL alacaklandırılır.

655 Menkul Kıymet Satış Zararları Hesabı

8.000

TL borçlandırılır.

645 Menkul Kıymet Satış Karları Hesabı

1.400

TL alacaklandırılır.

645 Menkul Kıymet Satış Karları Hesabı

6.000

TL alacaklandırılır.

119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı

10.000

TL borçlandırılır.

Show answer & explanation

Answer: 645 Menkul Kıymet Satış Karları Hesabı $2.000$ TL alacaklandırılır.

Answer

Menkul kıymet satış kârı, satış bedeli ile bedelsiz artış sonrası oluşan yeni birim maliyet arasındaki fark üzerinden hesaplanır ve '645 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabına

2.000

TL alacak kaydı yapılır.

Doğru cevap olan kâr tutarı şu şekilde hesaplanır: İşletmenin başlangıçta

100.000

TL maliyetli

2.000

adet hissesi vardır.

\%25

bedelsiz artışla hisse sayısı

2.500

'e çıkmış, birim maliyet ise

100.000 / 2.500 = 40

TL'ye düşmüştür.

1.000

adet hisse

42

TL'den satıldığında, hisse başına

2

TL (

42 - 40

) kâr elde edilir ve toplam kâr

1.000 \times 2 = 2.000

TL olur. Bu tutar '645 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabının alacağına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Alış maliyetinin ve komisyonun belirlenmesi

Toplam alış bedeli:

2.000 \times 50 = 100.000

TL. Komisyon (

1.500

TL) doğrudan gider yazılır.

Menkul kıymet alış komisyonları Tekdüzen Hesap Planı'na göre maliyete eklenmez, dönem gideri olarak izlenir.

2

Bedelsiz hisse senedi artışı sonrası birim maliyetin hesaplanması

Yeni miktar:

2.000 + (2.000 \times \%25) = 2.500

adet. Birim maliyet:

100.000 / 2.500 = 40

TL.

Bedelsiz hisse senetleri toplam maliyeti değiştirmez ancak hisse sayısını artırarak birim maliyeti düşürür.

3

Dönem sonu karşılık tutarının belirlenmesi

Hisse başına düşüş:

40 - 36 = 4

TL. Toplam karşılık (

119

hesabı):

2.500 \times 4 = 10.000

TL.

İhtiyatlılık kavramı gereği maliyet değeri borsa değerinden yüksek olan menkul kıymetler için karşılık ayrılır.

4

Satış sonucunun hesaplanması

Satış tutarı:

1.000 \times 42 = 42.000

TL. Satılanların maliyeti:

1.000 \times 40 = 40.000

TL. Kâr (

645

):

42.000 - 40.000 = 2.000

TL.

Menkul kıymet satış kârı, satış bedeli ile kayıtlı maliyet bedeli arasındaki olumlu farktır.

5

İlgili karşılığın iptali

İptal edilen karşılık:

1.000 \times 4 = 4.000

TL.

Satılan menkul kıymetlere ait karşılıklar, satış anında '119' hesabı borçlandırılarak '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına aktarılır.

Key Concept

Menkul kıymetlerde bedelsiz hisse senedi artışının birim maliyet üzerindeki etkisi ve satış anında kâr/karşılık iptali hesaplamaları.

Hints

1

Hisse senedi alımında ödenen komisyonların maliyete mi ekleneceğine yoksa gider mi yazılacağına dikkat edin.

2

Bedelsiz hisse senedi teslim alınması, toplam maliyeti değiştirmeden birim maliyeti düşüren bir unsurdur.

3

Satış kârını hesaplarken satış fiyatı ile borsa değeri arasındaki farkı değil, satış fiyatı ile kayıtlı birim maliyet arasındaki farkı kullanın.

Practice More

Menkul kıymet satışında karşılık iptalinin gelir tablosundaki hangi hesapta izlendiğini (644) tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Alternative Method

Toplam bazda hesaplama yapılabilir: Satılan hisselerin toplam maliyeti (

1.000 / 2.500 \times 100.000 = 40.000

TL) ile toplam satış bedeli (

42.000

TL) arasındaki fark doğrudan kârı verir.

Estimated Time:2m 30s

Question 416Question →

İşletme, 15 Kasım 2025 tarihinde geçici yatırım amacıyla tanesi $40$ TL'den $2.000$ adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için $800$ TL komisyon ödemiştir. 31 Aralık 2025 tarihinde hisse senetlerinin borsa değeri tanesi $36$ TL olarak belirlenmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli değerleme işlemi yapılmıştır. 20 Şubat 2026 tarihinde ise söz konusu hisse senetlerinin $1.200$ adedi tanesi $45$ TL'den banka aracılığıyla satılmıştır. Satış işlemi sırasında banka tarafından $500$ TL komisyon kesilmiştir.

Buna göre, işletmenin yapacağı satış kaydında "645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabı kaç TL alacaklandırılmalıdır?

10.300

9.820

5.500

10.800

5.020

Show answer & explanation

Answer: $10.300$

Answer

10.300

TL (Satış karı tutarı)

Satış işlemi sonucunda elde edilen kar, bankaya giren net tutar (

53.500

TL) ile satılan hisselerin net defter değeri olan

43.200

TL (

48.000

maliyet -

4.800

karşılık) arasındaki farktır. Bu fark olan

10.300

TL, 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabının alacağına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Alış maliyetinin ve komisyonun muhasebeleştirilmesi.

Hisse senetleri maliyeti

2.000 \times 40 = 80.000

TL (110 hesabı). Komisyon

800

TL (653 hesabı).

Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alış komisyonları doğrudan maliyete eklenmez, gider yazılır.

2

31.12.2025 tarihindeki değer düşüklüğü karşılığının hesaplanması.

Birim düşüş:

40 - 36 = 4

TL. Toplam karşılık:

2.000 \times 4 = 8.000

TL (119 hesabı).

İhtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda piyasa değeri maliyetin altına düşen menkul kıymetler için karşılık ayrılır.

3

Satılan kısma ait maliyet ve karşılık paylarının belirlenmesi.

Satılan payın maliyeti:

1.200 \times 40 = 48.000

TL. Satılan payın karşılığı:

1.200 \times 4 = 4.800

TL.

Kısmi satışlarda, satılan adetle orantılı maliyet ve karşılık tutarları hesaplardan çıkarılmalıdır.

4

Net satış bedelinin ve karın hesaplanması.

Net satış bedeli:

(1.200 \times 45) - 500 = 53.500

TL. Kar:

53.500 - (48.000 - 4.800) = 10.300

TL.

Menkul kıymet satış karı, net satış hasılatı ile hisselerin net defter değeri (maliyet - karşılık) arasındaki olumlu farktır.

Key Concept

Menkul kıymet satışlarında karşılık hesabının (119) kapatılması ve satış karının (645) tespiti.

Practice More

Karşılık ayrılmış menkul kıymetlerin zararına satılması durumunda 655 Menkul Kıymet Satış Zararları hesabının nasıl kullanılacağını inceleyiniz.

Estimated Time:3m 0s

Question 417Question →

İşletmenin dönem sonu envanter çalışmaları sırasında tespit edilen varlık kalemleri ve tutarları şu şekildedir:

Varlık Kalemi	Tutarı
Kredi kartı ile yapılan satışlardan doğan slip dosyası	$12.500$ TL
Bankaya yatırılmak üzere gönderilen ancak henüz hesaba geçmeyen nakit	$7.000$ TL
Vadesi dolmuş ve tahsil edilebilir hale gelmiş tahvil faiz kuponları	$2.500$ TL

Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde, yukarıdaki varlık kalemlerinin tamamının aşağıdaki hesaplardan hangisinin borç tarafına kaydedilmesi gerekmektedir?

100 Kasa

102 Bankalar

108 Diğer Hazır Değerler

120 Alıcılar

101 Alınan Çekler

Show answer & explanation

Answer: 108 Diğer Hazır Değerler

Answer

Diğer Hazır Değerler hesabı, kredi kartı slipleri, yoldaki paralar ve vadesi gelmiş kuponların izlendiği hesaptır.

Hazır Değerler (10) grubunda yer alan Diğer Hazır Değerler hesabı; kasa, alınan çekler ve bankalar hesaplarına girilmesi mümkün olmayan, ancak nakit benzeri olan varlıkları kapsar. Soruda belirtilen kredi kartı slipleri, bankaya yatırılmak üzere gönderilen yoldaki paralar ve vadesi gelmiş tahvil faiz kuponları bu hesabın temel unsurlarıdır.

Step-by-Step Solution

1

Varlıkların niteliğini analiz etme

İşletmenin elinde bulunan slipler, yoldaki paralar ve faiz kuponları, nakit paraya çok hızlı dönüşebilen hazır değer kalemleridir.

Varlıkların hangi hesap grubuna dahil olduğunu belirlemek için likidite durumuna bakılır.

2

Tekdüzen Hesap Planı tanımlarını kontrol etme

100, 101 ve 102 nolu hesapların kapsamı dışında kalan ancak hazır değer niteliği taşıyan varlıkların 108 nolu hesapta toplanması gerektiği belirlenir.

Muhasebe standartları ve hesap planı işleyiş kuralları gereği özel tanımlanmış kalemler ilgili hesaplara kaydedilmelidir.

3

Hesap kodunu belirleme

Kredi kartı slipleri, yoldaki paralar ve vadesi gelmiş kuponlar toplam

22.000

TL olarak 108 Diğer Hazır Değerler hesabının borcuna kaydedilir.

Söz konusu üç kalem de Diğer Hazır Değerler hesabının tipik alt kalemleridir.

Key Concept

Hazır Değerler Grubunda Sınıflandırma

Hints

1

Bu varlıkların tamamı nakit paraya çok yakın özellik taşımaktadır.

2

Kredi kartı slipleri ve yoldaki paralar standart kasa veya banka hesaplarına girmez.

3

Hazır değerler grubunda 100, 101, 102 ve 103 dışında kalan kalemlerin toplandığı hesabı düşünün.

Practice More

İşletmenin aldığı bir kredi kartı slibinin banka tarafından tahsil edilerek hesaba geçirilmesi durumunda hangi yevmiye kaydının yapılması gerektiğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 418Question →

İşletme, aktifinde kayıtlı boş bir depoyu $1$ Kasım $2025$ tarihinde aylık $15.000$ TL bedelle $6$ aylığına kiraya vermiştir. Kira sözleşmesine göre bedelin tamamı kira süresi sonunda tahsil edilecektir.

Buna göre, işletmenin $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapması gereken muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

181

Gelir Tahakkukları hesabı

30.000

TL borçlandırılır.

380

Gelecek Aylara Ait Gelirler hesabı

30.000

TL alacaklandırılır.

181

Gelir Tahakkukları hesabı

15.000

TL borçlandırılır.

649

Diğer Olağan Gelir ve Karlar hesabı

30.000

TL borçlandırılır.

102

Bankalar hesabı

30.000

TL borçlandırılır.

Show answer & explanation

Answer: $181$ Gelir Tahakkukları hesabı $30.000$ TL borçlandırılır.

Answer

İşletmenin 2025 yılına ait olan iki aylık kira geliri toplamı olan

30.000

TL, henüz tahsil edilmediği için 181 Gelir Tahakkukları hesabının borcuna kaydedilmelidir.

İşletme depoyu kasım ve aralık aylarında kiracıya kullandırdığı için bu iki aya ait kira geliri 2025 yılı içerisinde hak edilmiştir. Dönemsellik kavramı uyarınca, gelirin tahsil edilip edilmediğine bakılmaksızın ilgili döneme kaydedilmesi gerekir. Tahsilat sonra yapılacağı için bu hak edilen tutar '181 Gelir Tahakkukları' hesabının borcuna yazılarak aktifleştirilir.

Step-by-Step Solution

1

Cari döneme ait kira süresini belirleme

2 ay (Kasım ve Aralık)

Dönemsellik kavramı gereği sadece 2025 yılına sarkan süreye ait gelir hesaplanmalıdır.

2

Tahakkuk eden gelir tutarını hesaplama

30.000

TL

15.000

TL (Aylık)

\times 2

Ay =

30.000

TL.

3

Kullanılacak hesabı belirleme

181 Gelir Tahakkukları

Gelir gerçekleşmiş (tahakkuk etmiş) ancak henüz tahsilat vadesi gelmemiştir.

Key Concept

Tahakkuk Esası ve Dönemsellik Kavramı

Hints

1

Kiranın hangi aylara ait olduğunu ve o ayların hangi mali yıla düştüğünü hesaplayın.

2

Gelir gerçekleşmiş fakat henüz tahsil edilmemiştir; bu durum 'Tahakkuk' kavramını işaret eder.

3

Kasım ve Aralık ayları için toplamda iki aylık bir gelir kaydı yapmanız gerektiğini unutmayın.

Practice More

Eğer kira bedeli peşin tahsil edilmiş olsaydı hangi hesabın kullanılacağını düşünerek '380 Gelecek Aylara Ait Gelirler' hesabını tekrar edin.

Estimated Time:45s

Question 419Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla $2025$ yılı içerisinde tanesi $50$ TL'den $1.000$ adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için $500$ TL komisyon ödemiştir. $2025$ yılı sonunda hisse senetlerinin borsa rayici $45$ TL olarak belirlenmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli muhasebe kaydı yapılmıştır. $2026$ yılında bu hisse senetlerinin tamamı tanesi $52$ TL'den banka aracılığıyla satılmıştır.

Buna göre, $2026$ yılındaki satış işlemi sonucunda yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

"644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı

5.000

TL alacaklandırılır.

"645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabı

7.000

TL alacaklandırılır.

"110 Hisse Senetleri" hesabı

45.000

TL alacaklandırılır.

"645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabı

1.500

TL alacaklandırılır.

"119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı" hesabı

5.000

TL alacaklandırılır.

Show answer & explanation

Answer: "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı $5.000$ TL alacaklandırılır.

Answer

Satış kaydında "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı 5.000 TL alacaklandırılmalıdır.

Satış kaydı sırasında,

2025

yılı sonunda ayrılmış olan

5.000

TL tutarındaki değer düşüklüğü karşılığı artık ihtiyaç kalmadığı için kapatılmalıdır. Bu amaçla "119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı" hesabı borçlandırılarak kapatılırken, bu tutarın gelir kaydedilmesi için "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı alacaklandırılır. Satış bedeli ile maliyet bedeli arasındaki

2.000

TL'lik olumlu fark ise kâr olarak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Alış maliyetini ve komisyon kaydını belirle.

Hisse Maliyeti:

1.000 \times 50 = 50.000

TL. Komisyon (

500

TL) doğrudan "653 Komisyon Giderleri" hesabına borç kaydedilir.

Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alım giderleri maliyete eklenmez, doğrudan gider yazılır.

2

Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığını hesapla.

Değer Düşüşü:

(50 - 45) \times 1.000 = 5.000

TL. Kayıt: "654 Karşılık Giderleri" (B), "119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı" (A).

İhtiyatlılık kavramı gereği dönem sonu borsa rayici maliyetin altındaysa karşılık ayrılır.

3

Satış kârını ve karşılık iptalini hesapla.

Satış Bedeli:

52.000

TL. Satış Kârı:

52.000 - 50.000 = 2.000

TL (645 nolu hesaba). İptal Edilecek Karşılık:

5.000

TL (644 nolu hesaba).

Menkul kıymet satıldığında maliyet bedeli ile çıkış yapılır, aradaki fark kâr/zarar hesabına alınır ve ilgili karşılık hesabı kapatılır.

Key Concept

Menkul kıymetlerin maliyet bedeli ile muhasebeleştirilmesi ve satış anında karşılıkların iptali.

Estimated Time:1m 30s

Question 420Question →

İşletme, mülkiyetinde bulunan bir patentin kullanım hakkını $1$ Kasım $2025$ tarihinde $6$ aylığına başka bir firmaya kiralamıştır. Sözleşme uyarınca toplam $150.000$ TL tutarındaki kiralama bedeli, sürenin sonunda ( $1$ Mayıs $2026$ tarihinde) tahsil edilecektir. Muhasebenin dönemsellik kavramı gereği, işletmenin $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapması gereken envanter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

181 Gelir Tahakkukları

50.000

(Borçlu) / 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar

50.000

(Alacaklı)

181 Gelir Tahakkukları

150.000

(Borçlu) / 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar

150.000

(Alacaklı)

102 Bankalar

50.000

(Borçlu) / 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar

50.000

(Alacaklı)

181 Gelir Tahakkukları

50.000

(Borçlu) / 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler

50.000

(Alacaklı)

649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar

50.000

(Borçlu) / 181 Gelir Tahakkukları

50.000

(Alacaklı)

Show answer & explanation

Answer: 181 Gelir Tahakkukları $50.000$ (Borçlu) / 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar $50.000$ (Alacaklı)

Answer

İşletmenin 2 aylık hak edilmiş ancak tahsil edilmemiş geliri için 181 Gelir Tahakkukları hesabına borç, 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar hesabına alacak kaydı yapılmalıdır.

Dönemsellik kavramı uyarınca, gelirin miktar ve mahiyet itibarıyla kesinleştiği ancak tahsilatının gelecek dönemlerde yapılacağı durumlarda '181 Gelir Tahakkukları' hesabı kullanılır. Soru metninde patent kiralaması

1

Kasım tarihinde başlamış ve

31

Aralık tarihine kadar

2

ay geçmiştir. Aylık

25.000

TL üzerinden toplam

50.000

TL'lik gelir cari döneme aittir ve henüz tahsil edilmediği için bu kayıt yapılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1

Aylık kira gelirini hesaplayın.

150.000 / 6 = 25.000

TL/ay

Toplam bedelin bir aya düşen payını bulmak için.

2

Cari döneme (2025) ait olan ayları belirleyin.

Kasım ve Aralık (

2

ay)

Dönemsellik kavramı gereği gelirin ait olduğu dönemde kaydedilmesi gerekir.

3

Dönem sonu itibarıyla tahakkuk eden tutarı hesaplayın.

25.000 \times 2 = 50.000

TL

31 Aralık itibarıyla kesinleşmiş gelir tutarını belirlemek için.

4

Uygun hesaplara kayıt yapın.

181 Gelir Tahakkukları (Borç) ve 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar (Alacak)

Henüz tahsil edilmemiş ancak hak edilmiş bir varlık artışı (181) ve gelir oluşumu (649) söz konusudur.

Key Concept

Dönemsellik Kavramı ve Tahakkuk Esası

Hints

1

Gelirin peşin mi yoksa süre sonunda mı tahsil edileceğine dikkat edin.

2

1 Kasım - 31 Aralık tarihleri arasında geçen sürenin kaç ay olduğunu hesaplayın.

3

Henüz tahsil edilmemiş ancak hak edilmiş gelirler için kullanılan 'Dönen Varlıklar' grubundaki hesabı hatırlayın.

Practice More

Tahsilatın peşin yapıldığı bir senaryoda 380 nolu hesabın nasıl kullanılacağını inceleyin.

Estimated Time:1m 30s

Dönen Varlıklar

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method