Duran Varlıklar Practice Questions — KPSS Muhasebe — Page 10

Question 181Question →

Zirve Madencilik İşletmesi, işletme ruhsatını aldığı bir bakır sahasında üretim faaliyetlerine başlamadan önce $600.000$ TL arama (Hesap 271) ve $900.000$ TL hazırlık ve geliştirme (Hesap 272) harcaması gerçekleştirmiştir. Söz konusu sahadaki toplam görünür rezervin $300.000$ ton olduğu tahmin edilmektedir. İşletme, ilk üretim döneminde bu sahadan $40.000$ ton bakır cevheri çıkarmıştır. Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir? (KDV ihmal edilmiştir.)

730 Genel Üretim Giderleri:

200.000

(Borç) / 278 Birikmiş Tükenme Payları:

200.000

(Alacak)

730 Genel Üretim Giderleri:

200.000

(Borç) / 257 Birikmiş Amortismanlar:

200.000

(Alacak)

278 Birikmiş Tükenme Payları:

200.000

(Borç) / 730 Genel Üretim Giderleri:

200.000

(Alacak)

730 Genel Üretim Giderleri:

80.000

(Borç) / 278 Birikmiş Tükenme Payları:

80.000

(Alacak)

730 Genel Üretim Giderleri:

240.000

(Borç) / 278 Birikmiş Tükenme Payları:

240.000

(Alacak)

Show answer & explanation

Answer: 730 Genel Üretim Giderleri: $200.000$ (Borç) / 278 Birikmiş Tükenme Payları: $200.000$ (Alacak)

Answer

İşletmenin yapması gereken kayıt, 730 Genel Üretim Giderleri hesabının

200.000

TL borçlandırılması ve 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabının

200.000

TL alacaklandırılmasıdır.

Doğru kayıt, toplam tükenmeye tabi maliyet olan

1.500.000

TL'nin (

600.000 + 900.000

), görünür rezerv olan

300.000

tona bölünmesiyle elde edilen

5

TL/ton birim maliyetin, üretim miktarı olan

40.000

ton ile çarpılması sonucu bulunan

200.000

TL tutarının 730 Genel Üretim Giderleri borcuna ve 278 Birikmiş Tükenme Payları alacağına yazılmasıdır.

Step-by-Step Solution

1

Toplam tükenmeye tabi maliyeti hesaplayın.

600.000 + 900.000 = 1.500.000

TL

Arama (271) ve Hazırlık/Geliştirme (272) giderleri, varlığın maliyetini oluşturur.

2

Birim tükenme payını hesaplayın.

1.500.000 / 300.000 = 5

TL/ton

Toplam maliyetin toplam rezerve bölünmesiyle birim başına düşen tükenme payı bulunur.

3

Dönem tükenme payı tutarını hesaplayın.

40.000 \times 5 = 200.000

TL

Üretilen miktar ile birim tükenme payının çarpımı dönemsel gideri verir.

4

Muhasebe kaydını yapın.

730 GÜG (Borç) / 278 BTP (Alacak)

Tükenme payları ilgili üretim maliyet hesabına borç, düzenleyici aktif hesap olan 278'e alacak kaydedilir.

Key Concept

Özel tükenmeye tabi varlıklarda tükenme payı, üretim miktarı esasına göre hesaplanır ve 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabı kullanılarak muhasebeleştirilir.

Practice More

Tükenmeye tabi varlıkların rezerv tahmini değiştiğinde birim tükenme payının nasıl revize edildiğini inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 182Question →

İşletme, aktifinde $200.000$ TL maliyet bedeli ile "242 İştirakler" hesabında izlediği hisse senetlerinin borsa değerinin dönem sonunda $185.000$ TL'ye düştüğünü ve bu düşüşün sürekli olduğunu tespit etmiştir. İhtiyatlılık kavramı gereği tam tutarda karşılık ayrılmasına karar verilmiştir. Bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

654 Karşılık Giderleri

689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar

244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)

653 Komisyon Giderleri

119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)

Show answer & explanation

Answer: 654 Karşılık Giderleri

Answer

Değer düşüklüğü karşılığı ayrılması işleminde gider hesabı olarak "654 Karşılık Giderleri" hesabı borçlandırılır.

İşletmenin mali duran varlıklarında meydana gelen sürekli değer düşüklükleri için ayrılan karşılıklar, gelir tablosunda "654 Karşılık Giderleri" hesabının borcuna kaydedilerek dönem giderlerine yansıtılır.

Step-by-Step Solution

1

Değer düşüklüğü tutarının hesaplanması

200.000 - 185.000 = 15.000

TL

Maliyet bedeli ile dönem sonu borsa değeri arasındaki fark, ayrılacak karşılık tutarını belirler.

2

Gider kaydının yapılması

654 Karşılık Giderleri hesabı

15.000

TL borçlandırılır.

İhtiyatlılık kavramı gereği muhtemel zararlar için karşılık ayrıldığında ilgili gider hesabı borçta çalışır.

3

Varlık düzenleyici hesabın kaydedilmesi

244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabı

15.000

TL alacaklandırılır.

Mali duran varlığın net değerini düşürmek amacıyla aktif düzenleyici hesap alacak tarafına kaydedilir.

Key Concept

Mali duran varlıklarda değer düşüklüğü karşılığı ayrılırken gider unsuru "654 Karşılık Giderleri" hesabında, varlığı düzenleyici unsur ise "244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)" hesabında izlenir.

Hints

1

Muhasebede ihtiyatlılık gereği ayrılan karşılıklar için hangi gider hesabı grubunun kullanıldığını hatırlayın.

2

Karşılık ayırma kaydında gider hesabı borçlanırken, aktif düzenleyici hesap alacaklanır.

Practice More

Karşılık ayrılan bu iştirak payları ileride değer kazandığında veya satıldığında yapılacak iptal kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 183Question →

İşletme, yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan ve maliyet bedeli $150.000$ TL, birikmiş amortismanı $90.000$ TL olan bir cihazı $80.000$ TL + $\%20$ KDV bedelle peşin satmıştır. Buna göre, bu satıştan elde edilen kârın yenileme fonuna aktarılması durumunda yapılacak muhasebe kaydında alacaklandırılacak hesap ve tutar aşağıdakilerden hangisidir?

549 Özel Fonlar Hesabı,

20.000

TL

679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar Hesabı,

20.000

TL

549 Özel Fonlar Hesabı,

80.000

TL

549 Özel Fonlar Hesabı,

60.000

TL

649 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar Hesabı,

20.000

TL

Show answer & explanation

Answer: 549 Özel Fonlar Hesabı, $20.000$ TL

Answer

Satıştan elde edilen

20.000

TL tutarındaki kâr, yenileme amacı taşıdığı için 549 Özel Fonlar hesabına alacak kaydedilmelidir.

İşletme duran varlığını yenilemek amacıyla sattığında, bu satıştan elde edilen kârı Vergi Usul Kanunu hükümleri gereği '549 Özel Fonlar' hesabında (yenileme fonu olarak) izleyebilir. Soruda verilen verilerle net defter değeri

60.000

TL (

150.000 - 90.000

) olan cihaz,

80.000

TL'ye satılmıştır. Bu durumda oluşan

20.000

TL tutarındaki kâr, 549 Özel Fonlar hesabına alacak kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Step-by-Step Solution

1

Net defter değerini hesapla

150.000 - 90.000 = 60.000

TL

Varlığın satış tarihindeki güncel muhasebe değerini bulmak gerekir.

2

Satış kârını hesapla

80.000 - 60.000 = 20.000

TL

KDV hariç satış tutarı ile net defter değeri arasındaki fark satış kârıdır.

3

Hesap seçimi yap

549 Özel Fonlar Hesabı (Alacak)

Yenileme amacı varsa kâr, Vergi Usul Kanunu kapsamında özkaynaklarda geçici bir fon hesabında tutulur.

Key Concept

Yenileme Fonu Oluşturma

Hints

1

Yenileme fonu oluşturmak için önce satıştan doğan kârı hesaplamalısınız.

2

Kâr tutarı = Satış Fiyatı - (Maliyet - Birikmiş Amortisman) formülüyle bulunur.

3

Yenileme niyeti olduğunda kâr, Tekdüzen Hesap Planı'ndaki 549 Özel Fonlar hesabına kaydedilir.

Practice More

Yenileme fonunda bekletilen bu kârın, ileride alınacak yeni cihazın amortismanına nasıl mahsup edileceği üzerine bir soru çözebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 184Question →

BİRLİK Madencilik İşletmesi, mülkiyetinde bulunan bir krom sahasında üretim aşamasına geçmeden önce aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

Harcama Türü	Tutar
Arama Giderleri (Hesap 271)	$400.000$ TL
Hazırlık ve Geliştirme Giderleri (Hesap 272)	$600.000$ TL

Teknik raporlara göre sahadaki toplam rezerv $50.000$ tondur. 2025 yılı sonunda bu sahadan $8.000$ ton maden çıkarıldığına göre, işletmenin dönem sonunda yapacağı muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

278 Birikmiş Tükenme Payları hesabı

160.000

TL alacaklandırılır.

257 Birikmiş Amortismanlar hesabı

160.000

TL alacaklandırılır.

278 Birikmiş Tükenme Payları hesabı

160.000

TL borçlandırılır.

730 Genel Üretim Giderleri hesabı

64.000

TL borçlandırılır.

278 Birikmiş Tükenme Payları hesabı

192.000

TL alacaklandırılır.

Show answer & explanation

Answer: 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabı $160.000$ TL alacaklandırılır.

Answer

Tükenme payı kaydında '278 Birikmiş Tükenme Payları' hesabı 160.000 TL alacaklandırılmalıdır.

Doğru seçenek olan 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabının 160.000 TL alacaklandırılması ifadesi, hem hesaplamanın doğruluğunu (1.000.000 / 50.000 * 8.000) hem de aktif düzenleyici bir hesabın alacak taraflı çalıştığını doğru yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1

Toplam maliyetin belirlenmesi

400.000 + 600.000 = 1.000.000

TL

Özel tükenmeye tabi varlıkların maliyeti, arama ve hazırlık-geliştirme giderlerinin toplamından oluşur.

2

Birim tükenme payı oranının hesaplanması

1.000.000 / 50.000 = 20

TL/ton

Toplam maliyetin toplam rezerve bölünmesiyle birim başına düşen tükenme payı bulunur.

3

Dönem tükenme payı tutarının hesaplanması

8.000 \times 20 = 160.000

TL

Birim oran ile o dönem çıkarılan maden miktarının çarpılması gerekir.

4

Muhasebe kaydının yapılması

730 Genel Üretim Giderleri (Borç), 278 Birikmiş Tükenme Payları (Alacak)

Tükenme payı üretim maliyetiyle ilişkilendirilir ve pasif karakterli düzenleyici hesapta biriktirilir.

Key Concept

Birim Tükenme Payı ve 278 Numaralı Hesabın İşleyişi

Practice More

Maden sahasının rezerv tahmininde revize yapılması durumunda tükenme payının nasıl hesaplanacağını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 185Question →

Kuvars Maden İşletmesi, işletme ruhsatını aldığı yeni bir maden sahasında üretim faaliyetlerine başlamadan önce aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

Harcama Türü	Tutar
Maden arama faaliyetleri (271)	$1.400.000$ TL
Hazırlık ve geliştirme çalışmaları (272)	$1.600.000$ TL

İşletme teknik raporlarına göre sahadaki toplam rezerv kapasitesi $600.000$ ton olarak öngörülmektedir. Sahada ilk yıl $80.000$ ton, ikinci yıl ise $100.000$ ton cevher üretimi yapılmıştır.

Buna göre, ikinci yılın dönem sonu bilançosunda "278 Birikmiş Tükenme Payları (-)" hesabının kalanı kaç TL olmalıdır?

900.000

500.000

480.000

420.000

400.000

Show answer & explanation

Answer: $900.000$

Answer

İkinci yılın sonunda hesapta biriken toplam tutar

900.000

TL'dir.

Doğru cevap, işletmenin katlandığı tüm özel tükenmeye tabi varlık maliyetlerinin (

3.000.000

TL) toplam rezerve bölünmesiyle elde edilen

5

TL'lik birim maliyetin, iki yıl boyunca gerçekleşen toplam

180.000

tonluk üretimle çarpılması sonucu bulunan

900.000

TL tutarıdır. Bu tutar, 278 numaralı pasif karakterli (aktif düzenleyici) hesapta alacak bakiyesi olarak birikir.

Step-by-Step Solution

1

Tükenmeye tabi toplam varlık maliyetinin belirlenmesi

1.400.000 + 1.600.000 = 3.000.000

TL

Özel tükenmeye tabi varlıklarda hem arama (271) hem de hazırlık ve geliştirme (272) giderleri tükenme payına konu olan maliyeti oluşturur.

2

Birim tükenme payı oranının hesaplanması

3.000.000 / 600.000 = 5

TL/ton

Birim tükenme payı, toplam maliyetin öngörülen toplam rezerv miktarına bölünmesiyle bulunur.

3

İki yıllık toplam üretim miktarının hesaplanması

80.000 + 100.000 = 180.000

ton

Birikmiş tükenme payları hesabı bilançoda kümülatif tutarı gösterdiği için tüm üretim yıllarının toplamı dikkate alınmalıdır.

4

Toplam birikmiş tükenme payının hesaplanması

180.000 \times 5 = 900.000

TL

Toplam üretim miktarı ile birim tükenme payı çarpılarak bilançoda görünecek olan birikmiş tutara ulaşılır.

Key Concept

Özel tükenmeye tabi varlıklarda tükenme payı (itfa), varlığın maliyetinin üretim miktarına oranlanmasıyla (üretim miktarı yöntemi) hesaplanır ve birikmiş tutarlar 278 numaralı pasif karakterli hesapta izlenir.

Question 186Question →

İşletme, $2024$ yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan ve maliyet bedeli $600.000$ TL, birikmiş amortismanı $360.000$ TL olan bir makineyi $450.000$ TL + $\%20$ KDV bedelle peşin satmıştır. İşletme yönetimi aynı yıl içerisinde yeni bir makine alınmasına karar vermiş ve satıştan doğan kârı "549 Özel Fonlar" hesabına aktarmıştır. İşletme, $2025$ yılı başında $1.000.000$ TL bedelle yeni bir makine satın almış ve bu makine için $\%20$ oranında normal amortisman ayırmaya karar vermiştir. Buna göre, $2025$ yılı sonunda yeni makine için ayrılan amortismana ilişkin yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

549 ÖZEL FONLAR

200.000

(Borç) / 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR

200.000

(Alacak)

770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ

200.000

(Borç) / 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR

200.000

(Alacak)

549 ÖZEL FONLAR

210.000

(Borç) / 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR

210.000

(Alacak)

549 ÖZEL FONLAR

210.000

(Borç) / 671 ÖNCEKİ DÖNEM GELİR VE KARLAR

210.000

(Alacak)

549 ÖZEL FONLAR

240.000

(Borç) / 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR

240.000

(Alacak)

Show answer & explanation

Answer: 549 ÖZEL FONLAR $200.000$ (Borç) / 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR $200.000$ (Alacak)

Answer

549 ÖZEL FONLAR hesabının

200.000

TL borçlandırılması ve 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR hesabının

200.000

TL alacaklandırılması gereken seçenektir.

Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre, yenileme amacıyla satılan duran varlığın kârı '549 Özel Fonlar' hesabında izlenir. Yeni bir varlık alındığında, bu yeni varlık için ayrılan amortismanlar, dönem gideri olarak kaydedilmek yerine doğrudan bu fon hesabından mahsup edilir. Soru senaryosunda yeni makinenin yıllık amortismanı

200.000

TL olarak hesaplandığından, bu tutar fon hesabından düşülerek birikmiş amortismanlara aktarılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1

Eski makinenin satışından doğan kârı hesaplayınız.

Net Defter Değeri:

600.000 - 360.000 = 240.000

TL. Satış Kârı:

450.000 - 240.000 = 210.000

TL.

Yenileme fonuna alınacak tutarı belirlemek için önce satış kârı hesaplanmalıdır.

2

Yeni makinenin

2025

yılı amortisman tutarını hesaplayınız.

Amortisman Tutarı:

1.000.000 \times \%20 = 200.000

TL.

VUK uyarınca yeni varlık için ayrılan amortisman fon ile mahsup edilecektir.

3

Amortisman mahsup kaydını yapınız.

549 ÖZEL FONLAR (B)

200.000

/ 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR (A)

200.000

Yenileme fonu varken amortisman gider yazılmaz, fon hesabından düşülür.

Key Concept

Yenileme fonu, yeni alınan iktisadi kıymetin amortisman giderlerinin dönem kârı ile ilişkilendirilmeden fon hesabından karşılanmasını sağlar.

Practice More

Yenileme fonu bakiyesinin 3. yılın sonunda yeni bir varlık alınmaması durumunda hangi hesaba aktarılacağını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 187Question →

Bir işletme, üretim faaliyetlerinde kullanmak üzere $100.000$ TL + $\%20$ KDV bedelle bir sanayi tipi fırın satın almıştır. Varlığın edinimiyle ilgili olarak aşağıdaki harcamalar yapılmıştır:

- Nakliye gideri: $2.000$ TL
- Kurulum ve montaj gideri: $5.000$ TL

Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe standartlarına göre, bu duran varlığın maliyet bedeli kaç TL'dir?

100.000

102.000

107.000

120.000

127.000

Show answer & explanation

Answer: $107.000$

Answer

Maddi duran varlığın maliyet bedeli

107.000

TL olarak hesaplanmalıdır.

Duran varlıkların maliyetine; alış bedeli (

100.000

TL) ile birlikte varlığın işletmeye getirilmesi ve çalışır duruma gelmesi için yapılan nakliye (

2.000

TL) ve kurulum (

5.000

TL) giderleri dahil edilir. Toplam maliyet

107.000

TL olur.

Step-by-Step Solution

1

Varlığın çıplak alış bedelini belirle.

100.000

TL

Maliyetin temel bileşenidir.

2

Varlığı kullanıma hazır hale getirmek için yapılan doğrudan giderleri topla.

2.000

(Nakliye) +

5.000

(Montaj) =

7.000

TL

Maliyet esası kavramı gereği, varlık kullanıma hazır hale gelene kadar yapılan zorunlu harcamalar maliyete eklenir.

3

KDV tutarını hariç tutarak toplam maliyeti hesapla.

100.000 + 7.000 = 107.000

TL

KDV, duran varlık alımlarında maliyete eklenmez, '191 İndirilecek KDV' hesabında izlenir.

Key Concept

Maddi duran varlıkların maliyet bedeli; alış bedeli, ithalat vergileri ve varlığın yerleştirileceği yere nakliyesi ile kullanıma hazır hale getirilmesi için yapılan doğrudan giderlerden oluşur.

Question 188Question →

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla sermaye payı $\%8$ olan bir şirkete ait hisse senetlerini $400.000$ TL maliyet bedeli ile "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabında izlemektedir. Dönem sonunda yapılan değerleme çalışmalarında, söz konusu hisse senetlerinin borsa değerinin $365.000$ TL'ye düştüğü ve bu değer düşüşünün sürekli olduğu tespit edilmiştir. İhtiyatlılık kavramı gereği yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

654 Karşılık Giderleri Hesabı

35.000

TL (Borçlu) / 244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı (-)

35.000

TL (Alacaklı)

653 Komisyon Giderleri Hesabı

35.000

TL (Borçlu) / 244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı (-)

35.000

TL (Alacaklı)

654 Karşılık Giderleri Hesabı

35.000

TL (Borçlu) / 240 Bağlı Menkul Kıymetler Hesabı

35.000

TL (Alacaklı)

654 Karşılık Giderleri Hesabı

35.000

TL (Borçlu) / 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı (-)

35.000

TL (Alacaklı)

244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı (-)

35.000

TL (Borçlu) / 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı

35.000

TL (Alacaklı)

Show answer & explanation

Answer: 654 Karşılık Giderleri Hesabı $35.000$ TL (Borçlu) / 244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı (-) $35.000$ TL (Alacaklı)

Answer

654 Karşılık Giderleri Hesabı borçlu, 244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı alacaklı olmalıdır.

Doğru kayıt, değer düşüklüğü tutarı olan

35.000

TL'nin karşılık gideri olarak borç kaydedilmesi ve bu düşüşün bilançoda net değer üzerinden görünebilmesi için düzenleyici bir hesap olan Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabının alacaklandırılmasıdır.

Step-by-Step Solution

1

Değer düşüklüğü tutarını hesapla

400.000 - 365.000 = 35.000

TL

Maliyet bedeli ile dönem sonu borsa rayici arasındaki olumsuz fark karşılık tutarını belirler.

2

İlgili gider hesabını belirle

654 Karşılık Giderleri

Karşılık ayırma işlemlerinde kullanılan standart gider hesabıdır.

3

İlgili düzenleyici varlık hesabını belirle

244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)

Varlık 24 grubunda (Mali Duran Varlıklar) olduğu için düzenleyici hesabın da bu grupta olması gerekir.

Key Concept

İhtiyatlılık kavramı gereği, mali duran varlıklarda meydana gelen sürekli değer düşüklükleri için karşılık ayrılarak gider yazılmalıdır.

Hints

1

Değer düşüklüğü karşılığı ayrılırken hangi temel muhasebe kavramı gereği gider kaydı yapılır?

2

Varlığın bulunduğu hesap grubuna (24) dikkat ederek doğru karşılık hesabını seçin.

3

Maliyet bedeli ile borsa değeri arasındaki farkı hesaplayın ve gider hesabını borçlandırın.

Practice More

Karşılık ayrılan bu hisse senetleri ileride borsa değerinin üzerinde satılırsa yapılacak kaydı inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 189Question →

İşletme, $2024$ yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan bir makineyi satmış ve bu satıştan doğan $90.000$ TL tutarındaki kârı "549 Özel Fonlar" hesabına devretmiştir. $2025$ yılı Ocak ayında, satılan makinenin yerine $500.000$ TL maliyet bedeli ile yeni bir makine satın alınmıştır. Yeni makine için normal amortisman yöntemi ve $\%20$ amortisman oranı uygulanacaktır.

Buna göre, $2025$ yılı sonunda yeni makine için hesaplanan amortisman tutarının muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

90.000

TL "549 Özel Fonlar" hesabına,

10.000

TL ilgili gider hesabına borç kaydedilir.

100.000

TL tutarındaki amortismanın tamamı "549 Özel Fonlar" hesabına borç kaydedilerek mahsup edilir.

100.000

TL tutarının tamamı ilgili gider hesabına borç kaydedilir ve fon hesabı bilançoda bekletilir.

90.000

TL tutarındaki fon "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar" hesabına aktarılarak kapatılır.

Yeni makine için

2025

yılında amortisman ayrılmaz, fon tutarı makinenin maliyet bedelinden düşülür.

Show answer & explanation

Answer: $90.000$ TL "549 Özel Fonlar" hesabına, $10.000$ TL ilgili gider hesabına borç kaydedilir.

Answer

Yeni makinenin amortisman tutarı hesaplanmalı, bu tutarın fon bakiyesi kadar olan kısmı fon hesabından, kalan kısmı ise dönem giderlerinden karşılanmalıdır.

Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenileme fonuna alınan kârlar yeni alınan varlığın amortismanlarından mahsup edilir. Yeni makinenin amortismanı

100.000

TL olup, fon bakiyesi olan

90.000

TL'den fazla olduğu için fonun tamamı (

90.000

TL) mahsup edilerek kapatılır ve fonu aşan

10.000

TL'lik kısım dönem gideri olarak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Yeni makinenin yıllık amortisman tutarını hesaplayın.

500.000 \times \%20 = 100.000

TL

Amortisman tutarı, maliyet bedeli ile amortisman oranının çarpımıyla bulunur.

2

Hesaplanan amortisman tutarını mevcut yenileme fonu bakiyesi ile karşılaştırın.

Amortisman (

100.000

TL) > Fon (

90.000

TL)

VUK 328. maddeye göre yeni varlığın amortismanları öncelikle bu fondan mahsup edilmelidir.

3

Mahsup işlemini ve aşan kısmın kaydını belirleyin.

90.000

TL mahsup (549 Borç),

10.000

TL gider (7xx Borç)

Fon bakiyesi amortismanı karşılamaya yetmediği için fonun tamamı kullanılır, kalan tutar genel hükümlere göre giderleştirilir.

Key Concept

Yenileme Fonu Mahsup İşlemi

Estimated Time:1m 30s

Question 190Question →

İşletme, uzun vadeli yatırım yapmak amacıyla sermayesi $2.000.000$ TL olan (B) Anonim Şirketi'nin sermayesinin $\%8$ ’ini temsil eden pay senetlerini $160.000$ TL bedelle banka aracılığıyla satın almıştır. Bu işlemin muhasebeleştirilmesinde borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

110 Hisse Senetleri

240 Bağlı Menkul Kıymetler

242 İştirakler

245 Bağlı Ortaklıklar

241 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)

Show answer & explanation

Answer: 240 Bağlı Menkul Kıymetler

Answer

Sermaye payı %10'un altında olduğu ve yatırım uzun vadeli amaçlandığı için '240 Bağlı Menkul Kıymetler' hesabı borçlandırılmalıdır.

Muhasebe standartlarına ve Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bir işletmenin başka bir işletmedeki payı %10'dan az ise ve bu yatırım uzun vadeli bir amaçla (duran varlık niteliğinde) yapılmışsa, ilgili tutar '240 Bağlı Menkul Kıymetler' hesabına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Yatırımın amacını ve vadesini belirlemek

Uzun vadeli yatırım (Duran Varlıklar grubu)

İşletme pay senetlerini uzun vadeli yatırım amacıyla almıştır.

2

Ortaklık pay oranını hesaplamak

Sermaye payı: %8

Pay oranı, sermayenin %10 barajının altında olup olmadığını belirlemek için gereklidir.

3

Tekdüzen Hesap Planı'na göre uygun hesabı seçmek

240 Bağlı Menkul Kıymetler

Yüzde 10'un altındaki paylar mali duran varlıklar içinde bu hesapta izlenir.

Key Concept

Mali Duran Varlık Sınıflandırması (%10 Kuralı)

Hints

1

Yatırımın uzun vadeli mi yoksa kısa vadeli mi olduğuna dikkat edin.

2

Yüzde 10, yüzde 50 ve daha yüksek pay oranları arasındaki sınıflandırma farklarını hatırlayın.

Practice More

Aynı işletme payını %15'e çıkarsaydı hangi hesabın kullanılacağını düşünerek iştirak kavramını pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 191Question →

İşletme, $2025$ yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan ve aşağıdaki bilgilere sahip bir makineyi $400.000$ TL + $\%20$ KDV bedelle peşin olarak satmıştır:

Kalem	Tutar
Maliyet Bedeli	$500.000$ TL
Birikmiş Amortisman	$350.000$ TL

İşletme yönetimi aynı yıl içerisinde makineyi yenileme kararı alarak satış kârını yenileme fonuna aktarmıştır. $2026$ yılı başında ise $1.000.000$ TL + $\%20$ KDV bedelle yeni bir makine satın alınmıştır. Yeni makinenin faydalı ömrü $5$ yıl olup normal amortisman yöntemi uygulanacaktır.

Buna göre, $2026$ yılı sonunda yapılacak amortisman işlemleri sonucunda "549 Özel Fonlar" hesabının kalan bakiyesi kaç TL olur?

50.000

250.000

200.000

150.000

0

Show answer & explanation

Answer: $50.000$

Answer

Yeni makinenin ilk yıl amortismanı fondan mahsup edildikten sonra "549 Özel Fonlar" hesabının bakiyesi

50.000

TL olur.

İşletme eski makineyi sattığında

250.000

TL kâr elde etmiştir (

400.000

Satış -

150.000

Net Defter Değeri). Bu kâr yenileme amacıyla "549 Özel Fonlar" hesabına alınmıştır.

2026

yılında alınan

1.000.000

TL değerindeki yeni makinenin normal amortisman payı yıllık

200.000

TL'dir. Bu amortisman tutarı doğrudan gider yazılmak yerine fondan mahsup edilir (

549

Borç /

257

Alacak). Bu işlemden sonra fon hesabının alacak kalanı

250.000 - 200.000 = 50.000

TL olur.

Step-by-Step Solution

1

Eski makinenin satış kârını hesapla

400.000 - (500.000 - 350.000) = 250.000

TL

Yenileme fonuna aktarılacak tutarı belirlemek için satış kârı hesaplanmalıdır.

2

Satış kârını fon hesabına kaydet

"549 Özel Fonlar" hesabı alacak bakiyesi:

250.000

TL

Yönetim yenileme kararı aldığı için kâr gelir yazılmayıp pasif bir fon hesabında bekletilir.

3

Yeni makinenin ilk yıl amortisman payını hesapla

1.000.000 / 5 = 200.000

TL

Fondan mahsup edilecek yıllık amortisman tutarını belirlemek gerekir.

4

Amortisman tutarını fondan mahsup et

250.000 - 200.000 = 50.000

TL (Kalan Bakiye)

VUK uyarınca, alınan yeni varlığın amortismanları, fon tamamen tükenene kadar gider yazılmayıp fondan düşülür.

Key Concept

Yenileme fonu, satılan duran varlığın kârının, yeni alınan varlığın amortismanlarına mahsup edilerek verginin ertelenmesini sağlayan bir uygulamadır.

Question 192Question →

İşletme, $2023$ yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan ve aşağıdaki bilgilere sahip bir taşıtı $150.000$ TL + $\%20$ KDV bedelle peşin olarak satmıştır. Satıştan doğan kârın tamamı yönetim kurulu kararıyla yenileme fonuna aktarılmıştır. İşletme $2023$ , $2024$ ve $2025$ yıllarında yeni bir taşıt iktisap etmediğine göre, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri çerçevesinde $31.12 .2025$ tarihinde yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Varlık Bilgileri	Tutar
Taşıtlar Maliyet Bedeli	$200.000$ TL
Birikmiş Amortismanlar	$120.000$ TL

549 Özel Fonlar

70.000

(Borçlu), 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar

70.000

(Alacaklı)

549 Özel Fonlar

70.000

(Borçlu), 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar

70.000

(Alacaklı)

549 Özel Fonlar

70.000

(Borçlu), 570 Geçmiş Yıllar Karları

70.000

(Alacaklı)

31.12.2023 tarihinde kâr doğrudan 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabına kaydedilmelidir.

İşlemle ilgili herhangi bir muhasebe kaydı yapılmaz.

Show answer & explanation

Answer: 549 Özel Fonlar $70.000$ (Borçlu), 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar $70.000$ (Alacaklı)

Answer

549 Özel Fonlar hesabının borçlandırılması ve 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabının alacaklandırılmasıyla yapılan kayıt doğrudur.

Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenileme amacıyla satılan iktisadi kıymetin kârı 3 yıl boyunca fonda bekletilebilir. Satışın yapıldığı yıl (

2023

) birinci yıl kabul edilir.

2023

,

2024

ve

2025

yıllarının sonunda fon hala kullanılmamışsa,

2025

yılı sonunda bu tutar 549 Özel Fonlar hesabından çıkarılarak 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabına aktarılır.

Step-by-Step Solution

1

Taşıtın net defter değerini hesapla

200.000 - 120.000 = 80.000

TL

Satış kârını bulmak için varlığın güncel maliyet değeri tespit edilmelidir.

2

Satış kârını hesapla

150.000 - 80.000 = 70.000

TL

Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki fark, fon hesabına alınacak kârı verir.

3

Yenileme fonu süresini kontrol et

2023

(Satış yılı),

2024

ve

2025

yılları (Toplam 3 yıl)

VUK'a göre fon, satışın yapıldığı yıl dahil 3. yılın sonuna kadar kullanılabilir.

4

Süre sonunda fonun kapatılması kaydını yap

549 (Borç)

70.000

/ 679 (Alacak)

70.000

Süre sonunda yeni varlık alınmadığı için fon kâr hesabına aktarılmalıdır.

Key Concept

Yenileme fonunun (549 Özel Fonlar) 3 yıllık bekleme süresi ve süre sonu işlemleri

Question 193Question →

İşletme, $01.01.2024$ tarihinde $1.600.000$ TL (KDV hariç) maliyet bedeli ile bir paketleme makinesi satın almıştır. Söz konusu makinenin faydalı ömrü $5$ yıl olarak belirlenmiş olup, ilk iki yıl ( $2024$ ve $2025$ ) için "Azalan Bakiyeler Yöntemi" uygulanmıştır. İşletme, $2026$ yılı başında amortisman hesaplama yöntemini değiştirerek "Normal Amortisman Yöntemi"ne geçmeye karar vermiştir. Aynı tarihte makineye yönelik kapasite ve verimlilik artırıcı nitelikte $144.000$ TL (KDV hariç) tutarında bir modernizasyon harcaması yapılmış ve makinenin faydalı ömründe bir değişiklik meydana gelmemiştir.

**Buna göre, işletmenin $2026$ yılı sonunda ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?**

192.000

240.000

288.000

320.000

348.800

Show answer & explanation

Answer: $240.000$

Answer

İşletmenin 2026 yılı için ayırması gereken amortisman tutarı

240.000

TL'dir.

Doğru çözüm için öncelikle ilk iki yılın azalan bakiyeler amortismanı hesaplanmalıdır. 2024 yılı için

640.000

TL, 2025 yılı için ise kalan bedel olan

960.000

TL üzerinden

384.000

TL amortisman ayrılır. 2026 yılına gelindiğinde net defter değeri

576.000

TL olur. Bu tutara

144.000

TL'lik kapasite artırıcı harcama eklendiğinde yeni amortisman matrahı

720.000

TL'ye ulaşır. Azalan bakiyelerden normal yönteme geçişte, VUK gereği bu tutar kalan faydalı ömür olan 3 yıla (5-2=3) eşit şekilde bölünerek her yıl için

240.000

TL amortisman hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1

Azalan bakiyeler yöntemi için amortisman oranını belirle.

1 / 5 \times 2 = 0,40

(%40)

VUK uyarınca azalan bakiyeler yöntemi oranı, normal amortisman oranının iki katıdır (maksimum %50).

2

2024 ve 2025 yılları (ilk iki yıl) için ayrılan amortismanı hesapla.

2024:

1.600.000 \times 0,40 = 640.000

TL; 2025:

(1.600.000 - 640.000) \times 0,40 = 384.000

TL

Azalan bakiyeler yönteminde her yıl net defter değeri üzerinden hesaplama yapılır.

3

2026 yılı başındaki net defter değerini ve modernizasyon sonrası yeni matrahı bul.

Net Defter Değeri:

1.600.000 - (640.000 + 384.000) = 576.000

TL. Yeni Matrah:

576.000 + 144.000 = 720.000

TL

Maliyet artırıcı harcamalar varlığın net defter değerine eklenerek kalan ömürde itfa edilir.

4

Yöntem değişikliği sonrası 2026 yılı amortisman tutarını hesapla.

720.000 / 3 = 240.000

TL

Azalan bakiyelerden normal amortismana geçildiğinde, kalan net değer kalan faydalı ömre (5-2=3 yıl) eşit şekilde dağıtılır.

Key Concept

Azalan Bakiyelerden Normal Amortismana Geçiş ve Maliyet Artırıcı Giderlerin İtfası

Hints

1

Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal oranın iki katıdır. Önce 2024 ve 2025 yıllarını bu yöntemle hesaplamayı deneyin.

2

2026 başında yöntem normale döndüğünde, artık kalan değer kalan yıla bölünür. Ayrıca maliyet artırıcı gideri eklemeyi unutmayın.

3

Makinenin 5 yıllık ömrünün 2 yılı geçmiştir. Kalan 3 yıl için amortisman ayıracaksınız. Matrahınız ise (Net Defter Değeri + Yeni Harcama) olacaktır.

Practice More

Azalan bakiyeler yönteminden normal amortismana geçişin yasal zorunluluklarını ve tersi bir geçişin (Normalden Azalan Bakiyelere) mümkün olup olmadığını araştırınız.

Estimated Time:2m 30s

Question 194Question →

İşletme, sermayesi $1.000.000$ TL olan (Z) A.Ş.'nin $\%15$ payına sahiptir. Bu paylar için daha önce $150.000$ TL sermaye taahhüdünde bulunulmuş ve bu tutarın $\%60$ ’ı nakden ödenmiştir. İşletme, kalan sermaye taahhüdünü banka aracılığıyla ödeyerek yerine getirmiştir. Buna göre, kalan sermaye taahhüdünün ödenmesine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri Hesabı,

60.000

TL

242 İştirakler Hesabı,

60.000

TL

243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri Hesabı,

90.000

TL

110 Hisse Senetleri Hesabı,

60.000

TL

501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı,

60.000

TL

Show answer & explanation

Answer: 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri Hesabı, $60.000$ TL

Answer

Yapılacak yevmiye kaydında '243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri' hesabı

60.000

TL tutarında borçlandırılmalıdır.

İşletme bir başka şirkete iştirak ettiğinde, toplam taahhüt tutarı kadar '242 İştirakler' borçlandırılırken, henüz ödenmemiş kısım '243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-)' hesabının alacağına yazılır. Kalan

\%40

'lık (

60.000

TL) kısım ödendiğinde, bu aktif düzenleyici hesap borçlandırılarak kapatılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1

Toplam taahhüt tutarı üzerinden ödenmemiş (kalan) pay oranını hesaplayınız.

\%100 - \%60 = \%40

ödenmemiş pay.

İşletme daha önce

\%60

'ını ödediği için kalan yükümlülüğü bulmamız gerekir.

2

Kalan ödeme tutarını matematiksel olarak hesaplayınız.

150.000 \text{ TL} \times \%40 = 60.000 \text{ TL}

.

Ödenmesi gereken nakit çıkışı ve kapatılması gereken taahhüt tutarı budur.

3

Muhasebe kayıt mantığına göre ilgili hesabı belirleyiniz.

243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-) hesabı borçlandırılır, 102 Bankalar hesabı alacaklandırılır.

Aktif düzenleyici (eksi) karakterli hesaplar, azalış gösterdiklerinde (taahhüt yerine getirildiğinde) borç tarafa kaydedilirler.

Key Concept

İştiraklere sermaye taahhütlerinin yerine getirilmesi ve aktif düzenleyici hesapların işleyişi.

Practice More

İştirak payı

\%50

'nin üzerine çıksaydı, hangi hesabın kullanılması gerektiğini ve hesaplar arası aktarım kaydını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 195Question →

İşletme, $01.01.2024$ tarihinde üretim hattında kullanılmak üzere $2.400.000$ TL maliyet bedeliyle bir sanayi robotu satın almıştır. Varlık için $8$ yıl faydalı ömür belirlenmiş ve başlangıçta "Azalan Bakiyeler Yöntemi" seçilmiştir. İşletme, $2027$ yılı başında amortisman yöntemini "Normal Amortisman Yöntemi" olarak değiştirmiştir. Buna göre, $31.12.2027$ tarihi itibarıyla bu sanayi robotu için ayrılan toplam (birikmiş) amortisman tutarı kaç TL'dir?

1.590.000

1.387.500

1.200.000

1.640.625

1.513.500

Show answer & explanation

Answer: 1.590.000

Answer

Sanayi robotu için

31.12.2027

tarihine kadar ayrılan toplam (birikmiş) amortisman tutarı

1.590.000

TL'dir.

Doğru çözümde, sanayi robotunun ilk üç yılı için azalan bakiyeler yöntemi uygulanmıştır (

2.400.000 \times %25 = 600.000

; kalan

1.800.000 \times %25 = 450.000

; kalan

1.350.000 \times %25 = 337.500

).

2027

yılında normal yönteme geçildiğinde, kalan net değer (

1.012.500

TL) kalan faydalı ömre (

8-3=5

yıl) bölünerek dördüncü yıl payı (

202.500

TL) bulunur. Dört yılın toplamı olan

1.590.000

TL birikmiş amortismanı verir.

Step-by-Step Solution

1

Amortisman oranını belirle

Normal oran:

1/8 = %12,5

; Azalan bakiyeler oranı:

%12,5 \times 2 = %25

Azalan bakiyeler yönteminde oran normal amortisman oranının iki katı olarak uygulanır.

2

2024, 2025 ve 2026 yılları amortismanını hesapla

2024:

600.000

TL; 2025:

450.000

TL; 2026:

337.500

TL

Yöntem değişikliğine kadar geçen sürede azalan bakiyeler üzerinden hesaplama yapılır.

3

Yöntem değişikliği sonrası (2027) amortismanını hesapla

Kalan Net Değer:

1.012.500

TL; Kalan Ömür:

5

yıl; 2027 Amortismanı:

202.500

TL

Azalan bakiyelerden normale geçişte kalan net değer kalan faydalı ömre eşit bölünür.

4

Toplam birikmiş amortismanı bul

600.000 + 450.000 + 337.500 + 202.500 = 1.590.000

TL

İstenen tarihteki birikmiş amortisman bakiyesi tüm yılların toplamıdır.

Key Concept

Azalan Bakiyelerden Normal Amortisman Yöntemine Geçiş İşlemleri

Hints

1

Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının iki katıdır.

2

Yöntem değişikliği yapıldığında, kalan net değer kalan yıla eşit olarak dağıtılır.

3

2027

başına kadar

3

yıl geçmiştir, dolayısıyla kalan amortisman süresi

5

yıldır.

Practice More

Binek otomobillerde yöntem değişikliği ve kıst amortismanın bir arada olduğu senaryoları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 196Question →

ABC İşletmesi, $2024$ yılı Haziran ayında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan, maliyet bedeli $500.000$ TL ve birikmiş amortismanı $350.000$ TL olan bir kamyoneti $300.000$ TL + $\%20$ KDV tutarına peşin olarak satmıştır. İşletme yönetimi kamyonetin yenilenmesine karar vermiş ve satış kârını ilgili fon hesabına almıştır. $2025$ yılı başında $700.000$ TL + $\%20$ KDV bedelle yeni bir kamyonet satın alınmıştır. Yeni kamyonet için azalan bakiyeler yöntemiyle (%20 normal amortisman oranı) amortisman ayrılmaktadır. Bu verilere göre, $2025$ yılı sonunda ayrılan amortismanın yenileme fonundan mahsup edilmesi ve kalan tutarın giderleştirilmesi işleminde "770 Genel Yönetim Giderleri" hesabına borç kaydedilmesi gereken tutar kaç TL'dir?

130.000

280.000

140.000

150.000

0

Show answer & explanation

Answer: 130.000

Answer

Yeni kamyonetin 2025 yılı amortisman gideri olarak kaydedilecek tutar 130.000 TL'dir.

Doğru yanıt olan tutar, yeni varlığın hızlandırılmış amortisman oranı (%40) ile hesaplanan toplam amortisman yükünden (

280.000

TL), eski varlığın satışından elde edilen ve fonlanan kârın (

150.000

TL) düşülmesiyle elde edilir. Bu işlem sonucunda fon tamamen tükenmekte ve karşılanamayan kısım dönemin genel yönetim gideri olarak muhasebeleştirilmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Eski kamyonet satışından doğan kârın (Yenileme Fonu) hesaplanması

150.000 TL

Net Değer =

500.000 - 350.000 = 150.000

TL. Kâr = Satış Bedeli (

300.000

) - Net Değer (

150.000

) =

150.000

TL. Bu tutar 549 Özel Fonlar hesabına alınır.

2

Yeni kamyonet için 2025 yılı amortisman tutarının hesaplanması

280.000 TL

Azalan bakiyeler oranında normal amortisman oranının iki katı uygulanır:

\%20 \times 2 = \%40

. Amortisman Tutarı =

700.000 \times 0,40 = 280.000

TL.

3

Mahsup işleminin yapılması ve gider tutarının belirlenmesi

130.000 TL

Amortisman tutarının öncelikle fon hesabından karşılanması gerekir. 549 Özel Fonlar hesabındaki

150.000

TL borçlandırılarak kapatılır. Kalan tutar (

280.000 - 150.000 = 130.000

TL) ise 770 Genel Yönetim Giderleri hesabına borç kaydedilir.

Key Concept

Yenileme fonu uygulaması kapsamında, yeni alınan varlığın amortismanları öncelikle fon hesabındaki kârdan mahsup edilir; fonu aşan amortisman tutarı ise gider olarak kaydedilir.

Practice More

Yenileme fonunun 3 yıl içinde kullanılmaması durumunda 3. yılın sonunda hangi hesaba aktarılacağını içeren bir soru çözebilirsiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 197Question →

İşletme, ticari faaliyetlerini yürütmek amacıyla $3$ yıllığına kiraladığı bir hizmet binası için mülk sahibine $120.000$ TL tutarında nakit depozito (güvence bedeli) ödemiştir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bu ödemenin muhasebeleştirileceği hesap aşağıdakilerden hangisidir?

226 Verilen Depozito ve Teminatlar

126 Verilen Depozito ve Teminatlar

326 Alınan Depozito ve Teminatlar

236 Diğer Çeşitli Alacaklar

426 Alınan Depozito ve Teminatlar

Show answer & explanation

Answer: 226 Verilen Depozito ve Teminatlar

Answer

İşletmenin yaptığı 3 yıl vadeli depozito ödemesi '226 Verilen Depozito ve Teminatlar' hesabına kaydedilmelidir.

Soruda verilen işlemde işletme, bir sözleşmenin (kira sözleşmesi) teminatı olarak

3

yıl vadeli bir ödeme yapmıştır. Bu tür işlemler Tekdüzen Hesap Planı'nda vadesi

1

yılı aştığı için 'Duran Varlıklar' ana grubunda ve spesifik olarak depozito işlemlerinin izlendiği '226 Verilen Depozito ve Teminatlar' hesabında takip edilir.

Step-by-Step Solution

1

İşlemin niteliğini belirlemek

İşletme bir depozito (güvence bedeli) ödemesi yapmıştır. Bu durum işletme için bir alacak hakkı doğurur.

Ödenen depozitolar işletmenin aktifinde bir varlık olarak izlenmelidir.

2

Vade süresini kontrol etmek

Kiralama süresi 3 yıl olarak belirtilmiştir. Vade 1 yılı aştığı için bu bir 'Duran Varlık' kalemidir.

Bilançoda 1 yılı aşan alacaklar dönen varlıklarda değil, duran varlıklar grubunda (2 nolu hesap sınıfı) yer alır.

3

Uygun hesap kodunu seçmek

Duran Varlıklar sınıfında yer alan '22. Ticari Alacaklar' grubu altındaki '226 Verilen Depozito ve Teminatlar' hesabı seçilir.

Tekdüzen Hesap Planı'nda depozito ödemeleri için özel olarak tanımlanmış hesap budur.

Key Concept

Uzun Vadeli Alacakların Sınıflandırılması

Hints

1

Ödemenin vadesine (3 yıl) dikkat ederek hangi ana hesap grubunda (1 mi, 2 mi) olması gerektiğini düşünün.

2

Nakit olarak ödenen 'güvence bedelleri' veya 'depozitolar' için hesap planında özel bir isimle tanımlanmış hesap bulunmaktadır.

Practice More

Eğer bu depozitonun vadesi dönem sonunda 1 yılın altına düşerse yapılacak aktarma kaydını inceleyin.

Estimated Time:45s

Question 198Question →

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla sermayesi $1.000.000$ TL olan (A) A.Ş.'nin $\%7$ oranındaki paylarına sahiptir ve bu payları $70.000$ TL maliyet bedeli ile "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabında izlemektedir. (A) A.Ş. sermayesini $2.000.000$ TL'ye çıkarma kararı almış, işletme de rüçhan haklarını kullanarak yeni sermayenin $\%12$ 'sine sahip olacak şekilde payını artırmıştır. Bu amaçla $170.000$ TL tutarında yeni sermaye taahhüdünde bulunulmuş ve mevcut paylar yeni ortaklık payı oranına göre yeniden sınıflandırılmıştır.

Bilgi	Eski Durum	Yeni Durum
Sermaye Payı Oranı	$\%7$	$\%12$
Kayıtlı Değer / Yeni Taahhüt	$70.000$ TL	$170.000$ TL

Bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

242 İştirakler hesabı

240.000

TL borçlandırılır.

243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri hesabı

170.000

TL borçlandırılır.

110 Hisse Senetleri hesabı

170.000

TL borçlandırılır.

245 Bağlı Ortaklıklar hesabı

240.000

TL borçlandırılır.

240 Bağlı Menkul Kıymetler hesabı

70.000

TL borçlandırılır.

Show answer & explanation

Answer: 242 İştirakler hesabı $240.000$ TL borçlandırılır.

Answer

İşletmenin toplam payı %12'ye ulaştığı için (A) A.Ş.'deki tüm yatırımlar 242 İştirakler hesabında toplanmalı ve bu hesap toplam maliyet olan

240.000

TL kadar borçlandırılmalıdır.

İşletmenin (A) A.Ş.'deki toplam payı %12'ye yükselmiştir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre %10 ile %50 arasındaki sermaye payları '242 İştirakler' hesabında izlenir. Bu nedenle, eski payların değeri (

70.000

TL) ile yeni verilen taahhüt tutarı (

170.000

TL) toplamı olan

240.000

TL, 242 İştirakler hesabının borcuna kaydedilerek varlık artışı gösterilmelidir.

Step-by-Step Solution

1

Yeni ortaklık payının hangi hesap grubuna girdiğini belirle.

%12 pay, %10 - %50 aralığında olduğu için '242 İştirakler' hesabına girer.

Muhasebe standartlarına göre %10-%50 arası ortaklık payları iştirak olarak sınıflandırılır.

2

Eski payların transfer tutarını ve yeni taahhüt tutarını hesapla.

Eski:

70.000

TL, Yeni Taahhüt:

170.000

TL. Toplam:

240.000

TL.

Yeni sınıfa geçişte mevcut maliyet bedeli ile yeni taahhüt tutarı toplanarak yeni hesaba aktarılır.

3

Yevmiye kaydını oluştur.

242 İştirakler (Borç)

240.000

; 240 Bağlı Menkul Kıymetler (Alacak)

70.000

ve 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (Alacak)

170.000

.

Varlık hesaplarındaki artış borca, azalış alacağa kaydedilir. Taahhüt hesabı pasif karakterli (düzenleyici) olduğu için artışı alacakta izlenir.

Key Concept

Mali Duran Varlıklarda Sınıflandırma Eşikleri ve Sermaye Taahhüt Kaydı

Hints

1

Öncelikle yeni ortaklık payının (%12) hangi hesap koduna (240, 242, 245) uygun olduğunu belirleyin.

2

Sermaye payı %10'u geçtiğinde eski hesabın (240) kapatılıp yeni hesabın (242) tüm tutarla açılması gerektiğini unutmayın.

Practice More

İştiraklerden elde edilen temettü (kar payı) gelirlerinin hangi hesapta (640 İştiraklerden Temettü Gelirleri) izlendiğini gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 199Question →

İşletme, aktifinde kayıtlı olan bir makineye ilişkin aşağıdaki bilgilere sahiptir:

Kalem	Tutar / Bilgi
Maliyet Bedeli	$600.000$ TL
Birikmiş Amortisman ( $01.01.2025$ )	$240.000$ TL
Faydalı Ömür	$10$ yıl
Amortisman Yöntemi	Normal (Eşit Tutarlı)

İşletme, söz konusu makineyi $01.09.2025$ tarihinde $400.000$ TL + $\%20$ KDV bedelle peşin olarak satmıştır. Amortisman payları aylık bazda takip edildiğine göre, bu satış işlemi sonucunda "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

80.000

TL

40.000

TL

100.000

TL

120.000

TL

320.000

TL

Show answer & explanation

Answer: $80.000$ TL

Answer

Satış işlemi sonucunda 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabına kaydedilecek tutar 80.000 TL'dir.

Satış karı, varlığın satış tarihindeki net defter değeri (

320.000

TL) ile KDV hariç satış bedeli (

400.000

TL) arasındaki farktır. Bu tutar da

80.000

TL olarak hesaplanır ve gelir hesaplarına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

2025 yılına ait satış tarihine kadar olan amortisman payını hesaplayınız.

600.000 / 10 = 60.000

TL (Yıllık);

60.000 \times (8/12) = 40.000

TL (8 Aylık).

VUK ve muhasebe standartları gereği, satış anına kadar geçen süre için amortisman ayrılmalıdır.

2

Satış tarihindeki toplam birikmiş amortisman tutarını bulunuz.

240.000 + 40.000 = 280.000

TL.

Geçmiş yıllardan gelen tutar ile cari dönem payı toplanarak toplam azalış belirlenir.

3

Makinenin net defter değerini (NDD) hesaplayınız.

600.000 - 280.000 = 320.000

TL.

NDD, varlığın bilançodaki kayıtlı değerinden birikmiş amortismanların düşülmesiyle bulunur.

4

Satış karını belirleyiniz.

400.000

(Satış Bedeli) -

320.000

(NDD) =

80.000

TL Kar.

Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için aradaki fark '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabına alacak kaydedilir.

Key Concept

Maddi duran varlık satışlarında cari dönem amortismanının hesaplanması ve net defter değeri üzerinden kar/zarar tespiti.

Hints

1

Satış tarihi 1 Eylül olduğuna göre, 2025 yılı içinde makineyi kaç ay kullandığınızı hesaplayarak başlayın.

2

Net Defter Değeri = Maliyet Bedeli - Toplam Birikmiş Amortisman formülünü kullanın. Toplam amortismana satış yılındaki payı eklemeyi unutmayın.

3

8 aylık amortisman payı 40.000 TL'dir. Toplam birikmiş amortisman 280.000 TL olur. 400.000 TL satış bedelinden net değeri düşerek sonuca ulaşın.

Practice More

Satış zarar çıksaydı hangi hesap kullanılmalıydı? (Cevap: 689 Olağandışı Gider ve Zararlar)

Estimated Time:2m 30s

Question 200Question →

İşletme, $01.01.2023$ tarihinde üretim hattında kullanılmak üzere bir sanayi tipi paketleme makinesi satın almıştır. Varlığa ilişkin harcamalar ve bilgiler şöyledir:

- Makine Bedeli: $800.000$ TL (KDV Hariç)
- Gümrük Vergisi ve Harçlar: $150.000$ TL
- Nakliye ve Montaj Giderleri: $50.000$ TL
- Makineyi Kullanacak Personele Verilen Eğitim Gideri: $20.000$ TL
- Faydalı Ömür: $5$ yıl
- Amortisman Yöntemi: Azalan Bakiyeler (Başlangıçta)

İşletme, $2025$ yılında (3. yıl) yöntem değiştirerek 'Normal Amortisman Yöntemi'ne geçmeye karar vermiştir. Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri dikkate alındığında, işletmenin $2026$ yılı (4. yıl) için ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

144.000

120.000

122.400

200.000

72.000

Show answer & explanation

Answer: 120.000

Answer

İşletmenin 2026 yılında ayırması gereken amortisman tutarı 120.000 TL'dir.

Doğru cevap olan seçenek, yöntem değişikliği kuralını tam olarak uygular. 1.000.000 TL maliyetli varlık için ilk iki yıl azalan bakiyeler yöntemiyle (sırasıyla 400.000 TL ve 240.000 TL) toplam 640.000 TL amortisman ayrılmıştır. Üçüncü yılın başında kalan 360.000 TL'lik net defter değeri, yöntemin değiştirilmesi nedeniyle kalan 3 yıllık süreye (2025, 2026, 2027) eşit olarak dağıtılır. Bu işlem sonucunda 2026 yılı için 120.000 TL amortisman hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1

Varlığın maliyet bedelini hesapla

800.000 + 150.000 + 50.000 = 1.000.000 TL

VUK uyarınca gümrük vergisi, nakliye ve montaj giderleri maliyete eklenirken, personel eğitim gideri dönem gideridir.

2

Azalan bakiyeler oranını belirle ve 1. yıl (2023) amortismanını hesapla

Normal oran: 1/5 = %20; Azalan oran: %20 x 2 = %40. Amortisman: 1.000.000 x %40 = 400.000 TL

Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının iki katı uygulanır.

3

2. yıl (2024) amortismanını ve dönem sonu net defter değerini hesapla

Amortisman: (1.000.000 - 400.000) x %40 = 240.000 TL. Net Defter Değeri: 600.000 - 240.000 = 360.000 TL

Yöntem gereği amortisman, birikmiş amortismanlar düşüldükten sonra kalan değer üzerinden hesaplanır.

4

3. yılda (2025) yöntem değişikliği kuralını uygula

360.000 / 3 (Kalan Yıl) = 120.000 TL

VUK'a göre azalan bakiyelerden normal yönteme geçildiğinde, kalan net değer kalan faydalı ömür süresine eşit olarak bölünür.

5

4. yıl (2026) amortisman tutarını belirle

120.000 TL

Yöntem değişikliği sonrası 3, 4 ve 5. yıllarda her yıl eşit miktarda (120.000 TL) amortisman ayrılacaktır.

Key Concept

Azalan Bakiyeler Yönteminden Normal Amortisman Yöntemine Geçiş

Hints

1

Makine maliyetini hesaplarken personel eğitim giderini dahil etmemeye dikkat edin.

2

Azalan bakiyeler yönteminde oran normal amortisman oranının iki katıdır, ancak yöntem değişikliğinde kalan tutar kalan yıla eşit bölünür.

3

2023 ve 2024 yılları için %40 üzerinden amortismanı ayırın, ardından kalan 360.000 TL'yi kalan 3 yıla paylaştırın.

Practice More

VUK'a göre binek otomobillerde kıst amortisman uygulaması ile azalan bakiyeler yönteminin birleştiği senaryoları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 30s

Duran Varlıklar

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept