Öz Kaynaklar Practice Questions — KPSS Muhasebe — Page 3

Question 41Question →

Yeni kurulan Doruk A.Ş.'nin ortakları, $1.000.000$ TL tutarındaki sermayenin tamamını nakit olarak taahhüt etmişlerdir. Şirketin tescil edilmesini müteakip ortaklar, taahhüt ettikleri tutarın $400.000$ TL'lik kısmını işletmenin banka hesabına yatırmışlardır. Bu işlemler sonucunda işletmenin mizanında "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının vereceği bakiye aşağıdakilerden hangisidir?

600.000

TL borç bakiyesi

600.000

TL alacak bakiyesi

400.000

TL borç bakiyesi

1.000.000

TL borç bakiyesi

1.400.000

TL borç bakiyesi

Show answer & explanation

Answer: $600.000$ TL borç bakiyesi

Answer

İşlemler sonucunda hesapta kalan tutar

600.000

TL borç bakiyesidir.

Sermaye taahhüt edildiğinde 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı

1.000.000

TL borçlandırılır. Ortaklar bu taahhüdün

400.000

TL'lik kısmını ödediğinde aynı hesap

400.000

TL alacaklandırılır. Hesabın borç tarafında kalan

600.000

TL, ortakların henüz yerine getirmediği taahhüt borcunu temsil eden borç bakiyesidir.

Step-by-Step Solution

1

Sermaye taahhüdünün kaydı

501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borcuna

1.000.000

TL, 500 Sermaye hesabının alacağına

1.000.000

TL yazılır.

Sermaye taahhüdü gerçekleştiğinde işletme ortaklarından alacaklı konuma geçer.

2

Sermaye ödemesinin kaydı

102 Bankalar hesabının borcuna

400.000

TL, 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının alacağına

400.000

TL yazılır.

Taahhüt yerine getirildiğinde 501 nolu hesap alacaklandırılarak azaltılır.

3

Bakiye hesaplama

1.000.000

(Borç) -

400.000

(Alacak) =

600.000

TL Borç Bakiyesi.

Hesabın borç toplamı alacak toplamından büyük olduğu için borç bakiyesi oluşur.

Key Concept

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı, özkaynaklar grubunda yer alan pasifi düzenleyici (aktif karakterli) bir hesaptır ve daima borç bakiyesi verir veya sıfırlanır.

Practice More

Sermaye taahhüdünün bir kısmının ayni (demirbaş vb.) olarak yerine getirilmesi durumundaki kayıtları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 42Question →

Bir anonim şirketin sermaye artırımı öncesindeki bazı öz kaynak hesapları aşağıda verilmiştir:

Hesap Adı	Tutar
$500$ Sermaye	$3.000.000$ TL
$542$ Olağanüstü Yedekler	$450.000$ TL
$570$ Geçmiş Yıllar Kârları	$300.000$ TL

Şirket yönetimi, sermayesini $4.000.000$ TL'ye yükseltme kararı almıştır. Bu artışın $300.000$ TL'lik kısmının Olağanüstü Yedeklerden, $200.000$ TL'lik kısmının Geçmiş Yıllar Kârlarından karşılanmasına, kalan tutarın ise ortaklar tarafından nakit olarak taahhüt edilmesine karar verilmiştir.

Buna göre, sermaye artırım kararının muhasebeleştirilmesinde borçlandırılacak hesaplar ve tutarları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

501

Ödenmemiş Sermaye

1.000.000

TL

501

Ödenmemiş Sermaye

500.000

TL,

542

Olağanüstü Yedekler

300.000

TL,

570

Geçmiş Yıllar Kârları

200.000

TL

500

Sermaye

1.000.000

TL,

501

Ödenmemiş Sermaye

1.000.000

TL

501

Ödenmemiş Sermaye

500.000

TL,

649

Diğer Olağan Gelir ve Kârlar

500.000

TL

501

Ödenmemiş Sermaye

500.000

TL,

542

Olağanüstü Yedekler

450.000

TL,

570

Geçmiş Yıllar Kârları

300.000

TL

Show answer & explanation

Answer: $501$ Ödenmemiş Sermaye $500.000$ TL, $542$ Olağanüstü Yedekler $300.000$ TL, $570$ Geçmiş Yıllar Kârları $200.000$ TL

Answer

Sermaye artırım kararının kaydında

501

Ödenmemiş Sermaye

500.000

TL,

542

Olağanüstü Yedekler

300.000

TL ve

570

Geçmiş Yıllar Kârları

200.000

TL borçlandırılmalıdır.

Sermaye artırım kararı alındığında, artışın finansman kaynaklarına göre borç tarafı şekillenir. İşletme bünyesindeki fonların (iç kaynaklar) sermayeye eklenmesi durumunda ilgili öz kaynak hesapları (

542

ve

570

) azalış yönünde (borç tarafı) işlem görür. Ortakların yeni bir taahhüt altına girdiği (dış kaynaklı) kısım için ise işletmenin ortaklardan alacağını temsil eden ve pasifi düzenleyici bir aktif karakterli hesap olan

501

Ödenmemiş Sermaye hesabı borçlandırılır. Toplam artış tutarı olan

1.000.000

TL ise

500

Sermaye hesabına alacak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Toplam sermaye artış tutarını hesapla

4.000.000

(Yeni) -

3.000.000

(Eski) =

1.000.000

TL artış

Artış kararı verilen toplam tutarı belirlemek için.

2

Artışın kaynaklarını ve tutarlarını ayrıştır

Olağanüstü Yedekler:

300.000

TL, Geçmiş Yıl Kârları:

200.000

TL, Nakit Taahhüt:

1.000.000 - (300.000 + 200.000) = 500.000

TL

Hangi hesabın ne kadar tutarla borçlandırılacağını belirlemek için.

3

Muhasebe kaydı mantığını uygula

İç kaynaklar (Yedek/Kâr) borçlandırılır, Nakit taahhüt için

501

borçlandırılır, toplam artış tutarı

500

hesabına alacak kaydedilir.

Çift taraflı kayıt sistemine göre sermaye artırım kararını defter-i kebirde göstermek için.

Key Concept

İç ve Dış Kaynaklı Sermaye Artırımı Kayıt Mantığı

Alternative Method

Sağlamasını yapmak için toplam sermaye artışının (

1.000.000

TL), iç kaynaklar (

300.000 + 200.000 = 500.000

TL) ve nakdi taahhüt (

500.000

TL) toplamına eşit olduğunu kontrol edebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 43Question →

H Anonim Şirketi'nin $2025$ yılı faaliyet dönemi sonundaki '590 Dönem Net Kârı' hesabı $750.000$ TL alacak bakiyesi vermektedir. Şirket genel kurulu, bu kârın aşağıdaki tabloda belirtilen tutarlar ve öncelikler çerçevesinde dağıtılmasına karar vermiştir:

Dağıtım Kalemi	Tutarı
I. Tertip Yasal Yedek Akçe	$37.500$ TL
Ortaklara Nakit I. Temettü	$150.000$ TL
Yönetim Kurulu Üyeleri Kâr Payı	$20.000$ TL
II. Tertip Yasal Yedek Akçe	$15.500$ TL
Ortaklara Nakit II. Temettü	$100.000$ TL

Kâr dağıtım kararına göre, dağıtılmayan kâr tutarının tamamının şirket bünyesinde bırakılarak olağanüstü yedeklere aktarılması kararlaştırılmıştır.

Buna göre, kâr dağıtımına ilişkin yevmiye kaydı yapıldığında '542 Olağanüstü Yedekler' hesabına alacak kaydedilecek tutar aşağıdakilerden hangisidir?

427.000

442.500

542.500

562.500

750.000

Show answer & explanation

Answer: $427.000$

Answer

Dönem net kârından kâr dağıtım tablosundaki tüm unsurların çıkarılmasıyla ulaşılan

427.000

TL tutarıdır.

427.000

TL tutarı, dönem net kârı olan

750.000

TL'den I. ve II. tertip yedek akçelerin, ortaklara ödenecek tüm temettülerin ve yönetim kurulu kâr payının toplamı olan

323.000

TL'nin çıkarılmasıyla elde edilmektedir. Bu bakiye, kâr dağıtım kaydında öz kaynakları artıran pasif bir hesap olan 542 Olağanüstü Yedekler hesabının alacağına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Dağıtılmasına karar verilen tüm kalemlerin toplam tutarını hesaplayınız.

37.500 + 150.000 + 20.000 + 15.500 + 100.000 = 323.000

TL

Olağanüstü yedeklere aktarılacak tutarı bulmak için öncelikle kârın ne kadarının diğer hesaplara (yedekler, temettüler, kâr payları) dağıtıldığını bilmek gerekir.

2

Dönem net kârı tutarından toplam dağıtım tutarını çıkararak kalan (dağıtılmayan) kârı hesaplayınız.

750.000 - 323.000 = 427.000

TL

Genel kurul kararı gereği, kârdan ayrılan yasal yedekler ve ödenen temettülerden sonra kalan tutar Olağanüstü Yedekler hesabına aktarılmalıdır.

Key Concept

Olağanüstü yedekler, işletme genel kurulunun isteği ile kârdan ayrılan ve dağıtılmayıp işletmede bırakılan kâr tutarını temsil eder.

Hints

1

Olağanüstü yedek, kârın dağıtılmayan 'artık' kısmıdır.

2

Soruda verilen tüm dağıtım kalemlerini (yedekler, temettüler ve kâr payları) tek bir havuzda toplayıp kârdan düşünüz.

3

750.000

TL'den tabloda gördüğünüz 5 kalemin toplamını çıkardığınızda kalan tutar aradığınız cevaptır.

Practice More

Benzer bir soruyu, I. ve II. tertip yedek akçelerin tutar olarak verilmediği, sizin hesaplamanız gereken (sermaye ve ödenmiş sermaye verileri içeren) senaryolarla çözmeye çalışın.

Alternative Method

Muhasebe kaydı üzerinden gitmek gerekirse; 590 Dönem Net Kârı borçlandırılırken (

750.000

), alacak tarafında 331, 335 ve 540 gibi hesaplar toplamda

323.000

TL yer alır. Kayıt denkleştirildiğinde 542 hesabına gereken alacak tutarı bulunmuş olur.

Estimated Time:1m 30s

Question 44Question →

(L) Anonim Şirketi, sermaye artırımı kararı alarak nominal değeri $5$ TL olan $40.000$ adet hisse senedini pay başına $8$ TL'den ihraç etmiş ve tutarın tamamı banka aracılığıyla tahsil edilmiştir. Bu işleme ilişkin yevmiye kaydında nominal değer ile satış değeri arasındaki fark için yapılacak kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

120.000

TL tutarında '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabına alacak kaydedilir.

120.000

TL tutarında '649 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar' hesabına alacak kaydedilir.

120.000

TL tutarında '521 Hisse Senedi İptal Kârları' hesabına alacak kaydedilir.

120.000

TL tutarında '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabına borç kaydedilir.

120.000

TL tutarında '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar' hesabına alacak kaydedilir.

Show answer & explanation

Answer: $120.000$ TL tutarında '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabına alacak kaydedilir.

Answer

İhraç sırasında oluşan

120.000

TL tutarındaki fark, '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilmelidir.

Doğru cevap,

120.000

TL'lik farkın bir emisyon primi olduğunu ve pasif karakterli bir hesap olan '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Nominal değer

200.000

TL iken tahsil edilen tutar

320.000

TL olduğu için aradaki

120.000

TL fark bu hesapta izlenir.

Step-by-Step Solution

1

İhraç edilen toplam bedeli hesapla

40.000 \text{ adet} \times 8 \text{ TL} = 320.000 \text{ TL}

İşletmenin banka hesabına girecek olan toplam nakit tutarını belirlemek için.

2

Hisse senetlerinin toplam nominal değerini hesapla

40.000 \text{ adet} \times 5 \text{ TL} = 200.000 \text{ TL}

Sermaye hesabına kaydedilecek yasal tutarı belirlemek için.

3

İhraç primi (fark) tutarını belirle

320.000 - 200.000 = 120.000 \text{ TL}

Nominal değerin üzerinde kalan ve sermaye yedeği olarak kaydedilecek tutarı bulmak için.

4

Muhasebe kaydını gerçekleştir

102 Bankalar hesabı borçlu, 500 Sermaye ve 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı alacaklı.

Varlık artışları borca, öz kaynak artışları alacağa kaydedilir.

Key Concept

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri), nominal değerin üzerindeki ihraç farklarını temsil eder ve öz kaynaklar grubundaki 'Sermaye Yedekleri' altında izlenir.

Hints

1

İhraç primi, hisse senedinin satış fiyatı ile nominal değeri arasındaki farktır.

2

Tekdüzen Hesap Planı'na göre bu fark 5. Öz Kaynaklar grubunda bir hesapta izlenir.

3

Bu işlemde hisse senetleri nominal bedelden pahalıya satıldığı için '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabı alacaklandırılır.

Practice More

Emisyon primlerinin sermayeye eklenmesi veya yasal yedek olarak ayrılması durumundaki muhasebe kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Hisse başına primi bulup toplam hisse sayısıyla çarparak da sonuca ulaşabilirsiniz:

(8 - 5) \times 40.000 = 120.000

TL.

Estimated Time:1m 15s

Question 45Question →

Kuruluş aşamasındaki Vadi A.Ş.’nin sermayesi $2.000.000$ TL olarak belirlenmiş ve ortaklar sermaye paylarının tamamını taahhüt etmiştir. Şirketin tescilinden önce yasal zorunluluk gereği nakit taahhüdün $1/4$ ’ü bankaya yatırılmıştır. Tescil işlemini müteakip ortaklardan biri $300.000$ TL tutarındaki nakit taahhüdünü işletmenin banka hesabına göndererek yerine getirmiştir. Bu işlemlere göre, 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının kalan tutarı ve niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

1.200.000

TL borç kalanı veren, öz kaynakları düzenleyici pasif karakterli hesap.

1.200.000

TL alacak kalanı veren, dönen varlıklar grubunda yer alan aktif hesap.

1.500.000

TL borç kalanı veren, öz kaynakları düzenleyici pasif karakterli hesap.

1.200.000

TL borç kalanı veren, ticari alacaklar grubunda yer alan aktif hesap.

800.000

TL alacak kalanı veren, öz kaynakları düzenleyici pasif karakterli hesap.

Show answer & explanation

Answer: $1.200.000$ TL borç kalanı veren, öz kaynakları düzenleyici pasif karakterli hesap.

Answer

1.200.000

TL borç kalanı veren, öz kaynakları düzenleyici pasif karakterli hesap.

Şirket kuruluşu sırasında taahhüt edilen

2.000.000

TL'nin %25'i olan

500.000

TL kuruluşta,

300.000

TL ise tescil sonrasında ödenmiştir. Toplam ödeme tutarı olan

800.000

TL, ana taahhüt tutarından düşüldüğünde kalan

1.200.000

TL'dir. 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı, pasif karakterli (Öz Kaynaklar grubunda) ancak borç bakiyesi vererek grubu küçülten bir düzenleyici hesaptır.

Step-by-Step Solution

1

Sermaye taahhüdünün kaydedilmesi

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı

2.000.000

TL borçlandırılır, 500 Sermaye hesabı

2.000.000

TL alacaklandırılır.

Şirket kuruluşu tescil edilmeden önce ortakların sermaye taahhüdü muhasebeleştirilmelidir.

2

Tescil öncesi %25 nakit ödemenin hesaplanması ve kaydı

2.000.000 \times 0,25 = 500.000

TL ödeme. 102 Bankalar (B) / 501 Ödenmemiş Sermaye (A) kaydı yapılır.

Anonim şirketlerde nakden taahhüt edilen sermayenin en az 1/4'ünün tescilden önce ödenmesi yasal zorunluluktur.

3

Tescil sonrası yapılan ödemenin kaydedilmesi

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı

300.000

TL alacaklandırılır.

Ortağın taahhüdünü yerine getirmesi sonucunda işletmenin sermaye alacağı azalır.

4

501 Ödenmemiş Sermaye hesabının kalanının hesaplanması

2.000.000 (Borç Toplamı) - [500.000 + 300.000] (Alacak Toplamı) = 1.200.000

TL Borç Kalanı.

Hesabın borç kalanı, henüz ödenmemiş olan sermaye miktarını gösterir.

Key Concept

Sermaye Taahhüdü ve Ödenmemiş Sermaye Hesabının Niteliği

Hints

1

Ödenmemiş sermaye hesabı, sermaye taahhüdü yapıldığında borçlanır, ödeme yapıldığında alacaklanır.

2

Anonim şirketlerde kuruluş tescilinden önce nakit sermayenin dörtte birinin bankaya bloke edilmesi şarttır.

3

501 nolu hesabın bilançoda Öz Kaynaklar bölümünde başında (-) işaretiyle yer aldığını hatırlayın.

Practice More

Sermayenin tamamının ödendiği durumda 501 nolu hesabın kapanış kaydını ve öz kaynaklar toplamı üzerindeki etkisini inceleyin.

Estimated Time:1m 30s

Question 46Question →

(S) Anonim Şirketi, sermayesini $2.000.000$ TL'den $3.000.000$ TL'ye yükseltme kararı almıştır. Bu artışın $400.000$ TL'si "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından, kalan kısmı ise nakden karşılanacaktır. Nakden karşılanacak kısım için çıkarılan hisse senetleri nominal değerinin % $15$ üzerinde bir bedelle ihraç edilmiş ve tamamı ortaklarca taahhüt edilerek banka hesabına yatırılmıştır. Sermaye artırım işlemleri tescil edildiğine göre, bu işlemlere ilişkin yapılacak muhasebe kayıtları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı

90.000

TL alacaklandırılır.

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı

150.000

TL alacaklandırılır.

649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar hesabı

90.000

TL alacaklandırılır.

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı

1.000.000

TL borçlandırılır.

542 Olağanüstü Yedekler hesabı

400.000

TL alacaklandırılır.

Show answer & explanation

Answer: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı $90.000$ TL alacaklandırılır.

Answer

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabının

90.000

TL tutarında alacaklandırılması doğrudur.

İşletme sermayesini

1.000.000

TL artırırken bunun

600.000

TL'lik kısmını yeni hisse ihracı (nakit) ile gerçekleştirmektedir. Hisse senetleri %

15

primli ihraç edildiği için

600.000 \times 0,15 = 90.000

TL tutarında bir emisyon primi oluşur. Bu prim tutarı '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilerek öz kaynaklara dahil edilir.

Step-by-Step Solution

1

Toplam sermaye artış tutarını hesapla

3.000.000 - 2.000.000 = 1.000.000

TL

Artışın toplam boyutunu belirlemek için

2

İç ve dış (nakdi) kaynak ayrımını yap

İç Kaynak (Yedekler):

400.000

TL; Dış Kaynak (Nakdi):

1.000.000 - 400.000 = 600.000

TL

Emisyon priminin sadece nakdi kısım üzerinden hesaplanacağını belirlemek için

3

Hisse senedi ihraç primini (Emisyon Primi) hesapla

600.000 \times 0,15 = 90.000

TL

Nominal değerin üzerindeki ihraç bedelini tespit etmek için

4

Muhasebe kaydını oluştur

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı

90.000

TL Alacaklandırılır.

Sermaye yedeklerindeki artışı kaydetmek için

Key Concept

Hisse senedi ihraç primleri (Emisyon Primi), hisse senetlerinin nominal değerinden yüksek bir bedelle ihraç edilmesi durumunda ortaya çıkan farktır ve öz kaynaklarda sermaye yedeği olarak izlenir.

Estimated Time:2m 0s

Question 47Question →

ABC Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı dönem sonu kâr dağıtımına ilişkin verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Bilgi / Hesap	Tutar
Dönem Net Kârı	$600.000$ TL
Ödenmiş Sermaye	$2.000.000$ TL
Ayrılan I. Tertip Yasal Yedek Akçe	$30.000$ TL
Ortaklara Dağıtılması Kararlaştırılan Toplam Brüt Temettü	$450.000$ TL

Bu verilere göre, Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde şirketin ayırması gereken "II. Tertip Yasal Yedek Akçe" tutarı kaç TL'dir?

35.000

45.000

25.000

17.500

30.000

Show answer & explanation

Answer: $35.000$

Answer

Şirketin ayırması gereken II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı

35.000

TL'dir.

Türk Ticaret Kanunu'na göre II. Tertip Yasal Yedek Akçe, pay sahiplerine ödenmiş sermayenin

\%5

'i oranında kâr payı (I. Temettü) ayrıldıktan sonra, kalan dağıtılabilir kârın

\%10

'u olarak hesaplanır. Bu soruda toplam temettü

450.000

TL, sermayenin

\%5

'i ise

100.000

TL'dir. Aradaki

350.000

TL'lik farkın

\%10

'u olan

35.000

TL doğru cevaptır.

Step-by-Step Solution

1

I. Temettü barajının (Ödenmiş sermayenin

\%5

'i) hesaplanması

2.000.000 \times 0,05 = 100.000

TL

II. Tertip Yasal Yedek Akçe, ortaklara dağıtılan kârın ödenmiş sermayenin

\%5

'ini aşan kısmı üzerinden hesaplanır.

2

II. Tertip yasal yedek akçe matrahının (aşım tutarının) bulunması

450.000 - 100.000 = 350.000

TL

Toplam brüt temettüden,

\%5

'lik sermaye payı (I. Temettü barajı) mahsup edilir.

3

Matraha

\%10

oranının uygulanması

350.000 \times 0,10 = 35.000

TL

TTK uyarınca, belirlenen matrahın

\%10

'u II. tertip yasal yedek akçe olarak ayrılmalıdır.

Key Concept

II. Tertip Yasal Yedek Akçe Hesaplama Mantığı

Hints

1

II. Tertip yedek akçe hesaplanırken toplam dağıtılan temettü tutarı esas alınır.

2

Hesaplamaya başlamadan önce ödenmiş sermayenin

\%5

'ini hesaplayıp toplam temettüden çıkarmalısınız.

3

Matrahı bulmak için

450.000 - (2.000.000 \times 0,05)

işlemini yapın, ardından sonucun

\%10

'unu alın.

Practice More

Eğer kâr dağıtımında ortaklar dışında yönetim kurulu üyelerine de pay verilseydi, bu payların da matraha dahil edilmesi gerektiğini unutmayın.

Alternative Method

Matrahı tek bir formülle şu şekilde kurabilirsiniz:

[(Toplam Temettü) - (Sermaye \times 0,05)] \times 0,10

.

Estimated Time:1m 30s

Question 48Question →

(B) Anonim Şirketi, sermaye taahhüdünü yerine getirmeyen bir ortağının $60.000$ TL nominal değerli paylarını iptal etme kararı almıştır. Söz konusu ortak, bu paylar için daha önce $\%30$ oranında nakit ödeme yapmıştır. İptal edilen bu paylar, şirket tarafından daha sonra $45.000$ TL bedelle başka bir yatırımcıya peşin olarak satılmıştır. Buna göre, payların iptali ve yeniden satışı işlemleri sonucunda '521 Hisse Senedi İptal Kârları' hesabına alacak kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

3.000

15.000

18.000

42.000

45.000

Show answer & explanation

Answer: $3.000$

Answer

Yapılan işlemler sonucunda 521 Hisse Senedi İptal Kârları hesabına kaydedilecek tutar

3.000

TL'dir.

Doğru cevap

3.000

TL'dir çünkü muhasebe standartlarına göre hisse senedi iptal kârı; ortağın iptal edilen payları için yapmış olduğu ödemelerden, bu payların yeni satışında oluşan zararın düşülmesiyle bulunur. Bu soruda ortağın ödediği

18.000

TL'den, nominal değer (

60.000

TL) ile satış bedeli (

45.000

TL) arasındaki

15.000

TL fark çıkarıldığında net kâr

3.000

TL olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1

Ortağın daha önce ödediği tutarı hesaplayın.

60.000 \times \%30 = 18.000

TL

İptal kârının kaynağı, taahhüdünü yerine getirmeyen ortağın şirkette kalan ödemeleridir.

2

Hisselerin yeniden satışındaki fiyat farkını (zararı) belirleyin.

60.000

(Nominal) -

45.000

(Satış) =

15.000

TL

Hisseler nominal değerinin altında satıldığı için bu fark, önceki ortağın ödemesinden karşılanır.

3

Net iptal kârını hesaplayın.

18.000 -

15.000 =

3.000

TL

Ortağın ödediği tutardan satış zararı düşüldükten sonra kalan bakiye şirketin öz kaynaklarında kâr olarak kalır.

Key Concept

Hisse Senedi İptal Kârı (Hesap 521), taahhüdünü yerine getirmeyen ortakların paylarının iptali ve yeniden satışı sonucunda şirketin elinde kalan net pozitif farktır.

Hints

1

İptal kârı hesaplanırken ortağın ödediği tutar ile yeni satıştan doğan farkı karşılaştırmanız gerekir.

2

Hisseler nominal değerin (

60.000

TL) altında mı yoksa üstünde mi satıldı? Altında satıldıysa bu fark ortağın ön ödemesinden eksilir.

Practice More

Eğer hisseler

65.000

TL'ye satılsaydı 'Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabında ne kadar tutar birikirdi?

Alternative Method

Muhasebe kaydı mantığıyla: Ortağın

42.000

TL'lik ödenmemiş sermaye hesabı kapatılır (

60.000

nominal -

18.000

ödenen). Yeni satışta

45.000

TL kasa girişi olur. Nominal değer olan

60.000

TL ile bu iki işlem arasındaki denkleştirici fark (

45.000 + 18.000 - 60.000

) iptal kârını verir.

Estimated Time:1m 15s

Question 49Question →

Doruk Anonim Şirketi'nin $2025$ yılı faaliyet dönemi kâr dağıtımı öncesinde bazı hesap bakiyeleri ve dönem sonuna ilişkin mali verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap / Kalem Adı	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	$1.000.000$
$540$ Yasal Yedekler Hesabı Bakiyesi	$194.000$
Dönem Net Kârı	$350.000$
Geçmiş Yıllar Zararları	$50.000$

Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri uyarınca, şirketin bu dönem ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

6.000

15.000

17.500

35.000

200.000

Show answer & explanation

Answer: $6.000$

Answer

Şirketin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı

6.000

TL'dir.

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken iki temel kriter vardır: Birincisi, matrahın (Dönem Net Kârı - Geçmiş Yıl Zararları)

\%5

'inin alınması; ikincisi ise bu tutarın ödenmiş sermayenin

\%20

'si olan tavan sınırı aşmamasıdır. Soruda matrah üzerinden hesaplanan tutar

15.000

TL çıksa da, şirketin yasal yedek bakiyesi (

194.000

TL) ile tavan sınır (

200.000

TL) arasındaki fark sadece

6.000

TL'dir. Kanuni sınır aşılamayacağı için doğru cevap bu aradaki fark olan tutardır.

Step-by-Step Solution

1

Yasal yedek akçelerin ulaşabileceği tavan sınırın (limitin) hesaplanması

1.000.000 \times 0,20 = 200.000

TL

TTK'ya göre I. Tertip yasal yedek akçeler, ödenmiş sermayenin

\%20

'sine ulaşıncaya kadar ayrılır.

2

Mevcut yedekler düşülerek ayrılabilecek azami tutarın belirlenmesi

200.000 - 194.000 = 6.000

TL

Şirketin halihazırda

194.000

TL yedeği bulunduğu için, sınıra ulaşmak için sadece

6.000

TL'lik kapasitesi kalmıştır.

3

Dönem kârı üzerinden ayrılması gereken nominal tutarın hesaplanması

(350.000 - 50.000) \times 0,05 = 15.000

TL

I. Tertip yasal yedek, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutarın

\%5

'i olarak hesaplanır.

4

Hesaplanan tutar ile kalan limitin karşılaştırılması

15.000

TL vs

6.000

TL

\rightarrow

Sonuç:

6.000

TL

Hesaplanan tutar (

15.000

TL), kalan limiti (

6.000

TL) aştığı için sadece limit kadar (yani eksik kalan kısım kadar) yedek ayrılabilir.

Key Concept

I. Tertip yasal yedek akçe hesaplamasında ödenmiş sermayenin %20'si olan tavan sınır ve matrahtan geçmiş yıl zararlarının indirilmesi kuralı.

Hints

1

Önce ödenmiş sermayenin %20'sini hesaplayarak şirketin ulaşabileceği toplam yasal yedek sınırını bulun.

2

Dönem kârından geçmiş yıl zararlarını düşmeyi unutmayın; ardından kalan tutarın %5'ini hesaplayın.

3

Hesapladığınız %5'lik tutar, şirketin tavan sınıra ulaşması için gereken tutardan (200.000 - 194.000) büyükse, sadece aradaki farkı ayırabilirsiniz.

Practice More

Eğer şirket hisse senetlerini nominal değerin üzerinde ihraç etseydi, bu emisyon primlerinin I. Tertip Yasal Yedek Akçe sınırına etkisini araştırabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 50Question →

(T) Anonim Şirketi, $3.000.000$ TL olan sermayesini, şirketin mevcut faaliyetleri için bu tutarın fazla gelmesi nedeniyle $500.000$ TL tutarında azaltma kararı almıştır. Azaltılan bu tutarın ortaklara nakden iade edileceği ilan edilmiş ve yasal prosedürler tamamlanarak tescil işlemi gerçekleştirilmiştir.

Buna göre, sermaye azaltımı işleminin tescil edilmesine ilişkin yapılacak yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç:

500

Sermaye

500.000

TL / Alacak:

331

Ortaklara Borçlar

500.000

TL

Borç:

331

Ortaklara Borçlar

500.000

TL / Alacak:

500

Sermaye

500.000

TL

Borç:

500

Sermaye

500.000

TL / Alacak:

100

Kasa

500.000

TL

Borç:

501

Ödenmemiş Sermaye

500.000

TL / Alacak:

500

Sermaye

500.000

TL

Borç:

500

Sermaye

500.000

TL / Alacak:

340

Alınan Sipariş Avansları

500.000

TL

Show answer & explanation

Answer: Borç: $500$ Sermaye $500.000$ TL / Alacak: $331$ Ortaklara Borçlar $500.000$ TL

Answer

Sermaye azaltımı tescil kaydı; '500 Sermaye' hesabının borçlandırılması ve '331 Ortaklara Borçlar' hesabının alacaklandırılması şeklinde olmalıdır.

Sermaye azaltımı işlemlerinde, tescil gerçekleştiğinde işletmenin sermaye tutarı azalır ve bu tutar ortaklara ödenecek bir borç haline gelir. Sermaye hesabı bir pasif hesap olduğu için azalışlar borç tarafına kaydedilirken, ortaklara doğan yükümlülük '331 Ortaklara Borçlar' hesabının alacağına kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Step-by-Step Solution

1

Sermaye azalışının muhasebe mantığını belirleme

500

Sermaye hesabı borçlandırılır.

Sermaye hesabı pasif karakterli bir hesaptır ve azalışlar borç tarafına kaydedilir.

2

Tescil anındaki yükümlülüğün belirlenmesi

331

Ortaklara Borçlar hesabı alacaklandırılır.

Sermaye azaltımı tescil edildiğinde, işletme ortaklarına karşı bir borç yükümlülüğü altına girer.

3

Yevmiye kaydını tamamlama

Borç:

500

Sermaye

500.000

/ Alacak:

331

Ortaklara Borçlar

500.000

Tahakkuk esası gereği tescil işlemi ile ödeme işlemi birbirinden ayrılmalıdır.

Key Concept

Sermaye Azaltımı ve Tahakkuk Esası

Hints

1

Sermaye hesabı pasif bir hesaptır; bu tür hesaplardaki azalışların hangi tarafa kaydedildiğini hatırlayın.

2

Tescil işlemi borcun doğduğunu gösterir ancak ödemenin o an yapıldığı anlamına gelmez.

3

Sermaye azaltıldığında sermaye hesabı borçlandırılır ve karşılığında ortaklara borçlanılır.

Practice More

Sermaye azaltımı sonrasında yapılan gerçek ödeme kaydını ve zarar itfası amacıyla yapılan sermaye azaltımı arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 51Question →

Alfa Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı kâr dağıtımı öncesine ait bazı mali verileri aşağıda sunulmuştur:

Hesap / Kalem	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	$1.000.000$
Dönem Net Kârı	$300.000$
Geçmiş Yıllar Zararları	$40.000$
Genel Kanuni Yedek Akçe (Mevcut Bakiye)	$192.000$

Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri ve muhasebe standartları çerçevesinde, işletmenin bu veriler ışığında ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

8.000

13.000

15.000

26.000

30.000

Show answer & explanation

Answer: $8.000$

Answer

İşletmenin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı

8.000

TL'dir.

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken dönem net kârından (

300.000

TL) geçmiş yıl zararları (

40.000

TL) düşülerek

260.000

TL matraha ulaşılır. Bu tutarın %5'i

13.000

TL etse de, şirketin ödenmiş sermayesinin %20'si olan

200.000

TL'lik yasal sınıra çok yaklaşıldığı görülmektedir. Mevcut yedek akçe bakiyesi

192.000

TL olduğu için, sınırı tamamlamak adına sadece

8.000

TL (

200.000 - 192.000

) daha ayrılabilir. Dolayısıyla hesaplanan tutar yerine limit tutarı esas alınır.

Step-by-Step Solution

1

Yasal yedek akçe matrahının hesaplanması

300.000 - 40.000 = 260.000

TL

I. Tertip Yasal Yedek Akçe, dönem net kârından varsa geçmiş yıllar zararları indirildikten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.

2

Matrah üzerinden %5 oranında yedek hesaplanması

260.000 \times 0,05 = 13.000

TL

Yasal oran kârın %5'idir.

3

Yasal üst sınır kontrolünün yapılması

1.000.000 \times 0,20 = 200.000

TL

I. Tertip Yasal Yedek Akçe, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır.

4

Ayrılabilir boşluğun (limitin) tespiti

200.000 - 192.000 = 8.000

TL

Mevcut yedekler ile üst sınır arasındaki fark, bu yıl ayrılabilecek maksimum tutarı belirler.

5

Final tutarın belirlenmesi

\min(13.000, 8.000) = 8.000

TL

Hesaplanan tutar (

13.000

TL), kalan limiti (

8.000

TL) aştığı için sadece limit kadar yedek ayrılabilir.

Key Concept

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplamasında matrahtan geçmiş yıl zararlarının düşülmesi ve ödenmiş sermayenin %20'lik üst sınır kontrolünün yapılması zorunludur.

Estimated Time:1m 30s

Question 52Question →

Petek Anonim Şirketi'nin $2025$ yılı faaliyet dönemine ait kâr dağıtımı öncesindeki bazı mali verileri aşağıda sunulmuştur:

Hesap / Kalem	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	$2.000.000$
Dönem Net Kârı	$600.000$
Geçmiş Yıllar Zararları	$100.000$
540 Yasal Yedekler Hesabı Bakiyesi	$380.000$

Şirketin ana sözleşmesinde yedek akçe ayrılması konusunda Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.

Buna göre, Petek Anonim Şirketi'nin $2025$ yılı kârı üzerinden ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

10.000

20.000

25.000

30.000

40.000

Show answer & explanation

Answer: $20.000$

Answer

20.000

TL tutarındaki seçenek doğrudur.

Doğru cevap olan

20.000

TL, hem geçmiş yıl zararlarının matrahtan düşülmesini hem de ödenmiş sermayenin

\%20

'si olan yasal tavan sınırının gözetilmesini kapsar. Şirketin mevcut yasal yedekleri

380.000

TL olup,

400.000

TL olan sınıra sadece

20.000

TL kalmıştır. Hesaplanan

\%5

'lik tutar (

25.000

TL) bu sınırı aştığı için sınıra kadar olan kısım ayrılmıştır.

Step-by-Step Solution

1

Yasal yedek akçe hesaplamasına esas olacak matrahı belirleyiniz.

600.000 - 100.000 = 500.000

TL

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları düşülür.

2

Matrah üzerinden yasal oranı uygulayınız.

500.000 \times 0,05 = 25.000

TL

TTK uyarınca I. tertip yedek akçe oranı

\%5

'tir.

3

Yasal üst sınırı (tavanı) hesaplayınız.

2.000.000 \times 0,20 = 400.000

TL

I. Tertip Yasal Yedek Akçe, ödenmiş sermayenin beşte birine (

\%20

) ulaşıncaya kadar ayrılır.

4

Mevcut yedek bakiye ile üst sınır arasındaki farkı bularak kalan limiti tespit ediniz.

400.000 - 380.000 = 20.000

TL

Şirketin daha önce ayırdığı yedekler sınıra çok yaklaştığı için bu yıl en fazla aradaki fark kadar yedek ayrılabilir.

5

Hesaplanan tutar ile kalan limiti karşılaştırarak nihai tutarı belirleyiniz.

\min(25.000, 20.000) = 20.000

TL

Hesaplanan tutar limiti aştığı için sadece limit kadar (eksik kalan kısım) ayrılır.

Key Concept

I. Tertip Yasal Yedek Akçe Matrahı ve Üst Sınır Kontrolü

Alternative Method

Hesaplama yaparken önce 'Limit = (Sermaye * 0,20) - Mevcut Yedek' formülü ile tavan kontrolü yapıp, sonra 'Hesaplanan = (Kâr - Zarar) * 0,05' tutarıyla karşılaştırarak doğrudan küçük olanı seçebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 53Question →

(K) Anonim Şirketi, mevcut öz kaynak kalemlerini kullanarak sermayesini artırmaya karar vermiştir. Şirketin sermaye artırımı öncesi bazı hesap bakiyeleri şu şekildedir:

Hesap Adı	Bakiye
$500$ Sermaye	$1.500.000$ TL
$520$ Hisse Senedi İhraç Primleri	$200.000$ TL
$542$ Olağanüstü Yedekler	$350.000$ TL
$570$ Geçmiş Yıllar Karları	$150.000$ TL

Şirket; ihraç primlerinin tamamını, olağanüstü yedeklerin yarısını ve geçmiş yıllar karlarının $100.000$ TL'lik kısmını sermayeye ilave ederek bedelsiz sermaye artırımı gerçekleştirmiştir.

Buna göre, sermaye artırımı tescil edildiğinde yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

"500 Sermaye" hesabı

475.000

TL tutarında alacaklandırılır.

"520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabı

200.000

TL tutarında alacaklandırılır.

"542 Olağanüstü Yedekler" hesabı

350.000

TL tutarında borçlandırılır.

"501 Ödenmemiş Sermaye" hesabı

475.000

TL tutarında borçlandırılır.

"649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar" hesabı

200.000

TL tutarında alacaklandırılır.

Show answer & explanation

Answer: "500 Sermaye" hesabı $475.000$ TL tutarında alacaklandırılır.

Answer

Sermaye hesabının

475.000

TL tutarında alacaklandırılması doğrudur.

Bedelsiz sermaye artırımı, şirketin bünyesindeki ihraç primleri, yedekler ve karlar gibi iç kaynakların sermayeye dönüştürülmesidir. Bu işlem sonucunda toplam öz kaynak tutarı değişmez ancak sermaye kalemi artar. Sorudaki verilere göre ihraç primlerinin tamamı (

200.000

), yedeklerin yarısı (

175.000

) ve karların bir kısmı (

100.000

) toplandığında sermaye hesabına yapılacak ekleme

475.000

TL olarak bulunur. Muhasebe mantığı gereği artış gösteren sermaye hesabı alacaklandırılır.

Step-by-Step Solution

1

Sermayeye eklenecek iç kaynak tutarlarını hesaplayınız.

200.000

(İhraç Primleri) +

175.000

(Yedeklerin yarısı:

350.000 / 2

) +

100.000

(Karlar) =

475.000

TL

Bedelsiz sermaye artırımının toplam boyutunu belirlemek için tüm kaynakların toplamı alınır.

2

Azalan öz kaynak hesaplarını borçlandırınız.

520, 542 ve 570 nolu hesaplar ilgili tutarlar kadar borç tarafına yazılır.

Pasif karakterli öz kaynak hesapları sermayeye aktarıldığı için bakiyeleri azalır.

3

Artan sermaye hesabını alacaklandırınız.

"500 Sermaye" hesabı

475.000

TL alacaklandırılır.

Sermaye hesabı pasif karakterli bir hesaptır ve tescil ile birlikte artış alacak tarafına kaydedilir.

Key Concept

Bedelsiz Sermaye Artırımı (İç Kaynaklardan Artırım)

Hints

1

İç kaynaklardan yapılan sermaye artırımlarında şirketin kasasına dışarıdan nakit girişi olmaz.

2

Sermayeye eklenen hesaplar pasif karakterlidir ve azalışları borç tarafına kaydedilir; karşılığında sermaye hesabı alacaklandırılır.

Practice More

Sermaye azaltımı işlemlerinde ortaklara borçlanma ve zarar mahsubu arasındaki farkları inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 54Question →

Bir işletmenin aktifinde kayıtlı olan binasına ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Kalem	Tutar
Binanın Maliyet Bedeli	$2.500.000$ TL
Birikmiş Amortismanlar	$500.000$ TL

Dönem sonunda yapılan yeniden değerleme çalışması sonucunda binanın net değerinin $3.200.000$ TL olması gerektiği saptanmıştır.

Bu bilgilere göre, Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde yapılacak yeniden değerleme kaydında "522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları" hesabına alacak kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

700.000

1.200.000

1.500.000

2.000.000

3.200.000

Show answer & explanation

Answer: $1.200.000$

Answer

1.200.000

TL olan seçenek doğrudur.

Doğru seçenekte sunulan

1.200.000

TL tutarı, binanın değerleme öncesi net defter değeri (

2.000.000

TL) ile değerleme sonrası saptanan yeni net değeri (

3.200.000

TL) arasındaki farktır. Muhasebe kaydında '252 Binalar' hesabı

1.500.000

TL borçlandırılırken, '257 Birikmiş Amortismanlar' hesabı

300.000

TL alacaklandırılır. Aradaki net fark olan

1.200.000

TL ise '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hesabına alacak kaydedilerek öz kaynaklara eklenir.

Step-by-Step Solution

1

Eski Net Defter Değerini (NDD) hesapla

2.500.000 - 500.000 = 2.000.000

TL

Yeniden değerleme artışını bulmak için varlığın mevcut net değeri temel alınmalıdır.

2

Yeniden Değerleme Oranını tespit et

3.200.000 / 2.000.000 = 1,6

Varlığın ve amortismanın hangi oranda artırılacağını belirlemek için yeni net değerin eski NDD'ye oranı kullanılır.

3

Yeni Brüt Değeri ve Yeni Birikmiş Amortismanı hesapla

Yeni Maliyet:

2.500.000 \times 1,6 = 4.000.000

TL; Yeni Amortisman:

500.000 \times 1,6 = 800.000

TL

VUK ve THP kuralları gereği varlık ve birikmiş amortismanı aynı oranda artırılarak muhasebeleştirilir.

4

Net artış tutarını (522 hesap) hesapla

(4.000.000 - 2.500.000) - (800.000 - 500.000) = 1.200.000

TL

Varlık artışından birikmiş amortisman artışı düşüldüğünde elde edilen net tutar yeniden değerleme artış fonunu oluşturur.

Key Concept

Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme İşlemi

Hints

1

Önce binanın değerleme öncesi net defter değerini (Maliyet - Amortisman) hesaplayın.

2

Yeni net değer ile eski net defter değeri arasındaki fark, fon hesabına kaydedilecek tutarı verir.

3

3.200.000

TL yeni değerden,

2.000.000

TL eski net değeri çıkararak sonuca ulaşabilirsiniz.

Practice More

Yeniden değerleme artış fonunun sermayeye eklenmesi durumunda yapılacak yevmiye kaydını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Yeniden değerleme oranı olan

1,6

(

3.200.000 / 2.000.000

) değerini bulduktan sonra, hem maliyetin hem de birikmiş amortismanın %60 oranında arttığını görebilirsiniz. Net artış tutarı:

2.000.000 \times 0,60 = 1.200.000

TL'dir.

Estimated Time:1m 30s

Question 55Question →

$(S)$ Anonim Şirketi, $1.000.000$ TL olan sermayesini $1.600.000$ TL'ye çıkarmaya karar vermiştir. Sermaye artışının $200.000$ TL'lik kısmı " $570$ Geçmiş Yıllar Kârları" hesabından karşılanmış, kalan $400.000$ TL'lik nominal kısım için ise yeni hisse senetleri nominal değerinin üzerinde ( $1,25$ katı bedelle) nakden ihraç edilmiştir. Şirket, nakit taahhütlerin tamamını tahsil etmiş ve sermaye artırımı tescil edilmiştir. Buna göre, tescil işlemi sonrası yapılacak yevmiye kaydında " $520$ Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

100.000

TL alacak kaydedilir.

100.000

TL borç kaydedilir.

150.000

TL alacak kaydedilir.

500.000

TL alacak kaydedilir.

"

649

Diğer Olağan Gelir ve Kârlar" hesabına

100.000

TL alacak kaydedilir.

Show answer & explanation

Answer: $100.000$ TL alacak kaydedilir.

Answer

100.000

TL alacak kaydedilir.

Şirketin dış kaynaklardan nakit karşılığı ihraç ettiği

400.000

TL nominal değerli hisseler için ortaklardan

1,25

katı, yani

500.000

TL tahsil edilmiştir. Bu işlemde nominal değerin üzerinde kalan

100.000

TL (

500.000 - 400.000

), "

520

Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına bir sermaye yedeği olarak alacak kaydedilir. İç kaynaklardan (Geçmiş Yıl Kârları) yapılan artış nominal değer üzerinden yapıldığı için bu kısım için emisyon primi söz konusu değildir.

Step-by-Step Solution

1

Toplam sermaye artış tutarını hesapla.

1.600.000 - 1.000.000 = 600.000

TL.

Artışın toplam nominal değerini belirlemek için.

2

Dış kaynaklardan (nakit) karşılanacak nominal tutarı belirle.

600.000 - 200.000 = 400.000

TL.

Emisyon primi sadece nakden ihraç edilen nominal kısım üzerinden hesaplanır.

3

Hisse senedi ihraç primini (Emisyon Primi) hesapla.

400.000 \times (1,25 - 1,00) = 100.000

TL.

Nominal değer ile ihraç değeri arasındaki fark emisyon primidir.

4

Muhasebe kayıt mantığını uygula.

"

520

Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına

100.000

TL alacak kaydı yapılır.

Sermaye yedekleri pasif karakterli hesaplardır ve artışları alacak tarafında izlenir.

Key Concept

Hisse Senedi İhraç Primleri (Emisyon Primi) Muhasebeleştirilmesi

Practice More

Sermaye artırımı sırasında yapılan ihraç giderlerinin (komisyon, noter vb.) hangi hesapta izlendiğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 56Question →

Yeni kurulan Lalezar A.Ş.'nin ortakları $5.000.000$ TL tutarındaki sermayenin tamamını nakit olarak taahhüt etmişlerdir. Şirketin tescil edildiği tarihte, kanuni zorunluluk gereği sermaye taahhüdünün $1/4$ 'ü banka aracılığıyla ödenmiştir. İki ay sonra ortaklar, kalan sermaye borçlarına mahsuben $750.000$ TL daha ödeme yapmışlardır. Bu işlemler sonucunda '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabının bakiyesi aşağıdakilerden hangisidir?

3.000.000

TL Borç kalanı

3.000.000

TL Alacak kalanı

3.750.000

TL Borç kalanı

4.250.000

TL Borç kalanı

5.000.000

TL Borç kalanı

Show answer & explanation

Answer: $3.000.000$ TL Borç kalanı

Answer

3.000.000

TL Borç kalanı olan ifade doğrudur.

Sermaye taahhüdü yapıldığında 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı

5.000.000

TL borçlandırılır. Tescil anında yapılan

1.250.000

TL (

5.000.000 / 4

) ödeme ve daha sonra yapılan

750.000

TL'lik ikinci ödeme sonucunda hesap toplam

2.000.000

TL alacaklandırılmış olur. Bu durumda hesabın borç kalan bakiyesi

3.000.000

TL olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1

Sermaye taahhüt kaydını gerçekleştirin.

501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı

5.000.000

TL borçlandırılır, 500 Sermaye Hesabı

5.000.000

TL alacaklandırılır.

Şirket kuruluşunda sermaye taahhüdü bu şekilde muhasebeleştirilir.

2

Tescil anındaki nakit ödeme tutarını hesaplayın ve kaydedin.

5.000.000 \times 1/4 = 1.250.000

TL. 102 Bankalar Hesabı borçlu, 501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı

1.250.000

TL alacaklı.

Anonim şirketlerde nakdi sermayenin en az

1/4

'ünün tescilden önce ödenmesi zorunluluğu nedeniyle yapılan ödeme kaydıdır.

3

İkinci ödemeyi kaydedin.

102 Bankalar Hesabı borçlu, 501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı

750.000

TL alacaklı.

Ortakların taahhütlerini yerine getirmeye devam etmeleri neticesinde 501 hesabı alacaklandırılarak kapatılır.

4

501 Ödenmemiş Sermaye hesabının son bakiyesini hesaplayın.

5.000.000

(Borç) -

1.250.000

(Alacak) -

750.000

(Alacak) =

3.000.000

TL Borç Kalanı.

Hesabın borç toplamı ile alacak toplamı arasındaki fark, ödenmemiş olan net sermaye taahhüdünü gösterir.

Key Concept

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı, öz kaynaklar grubunda yer alan pasifi düzenleyici (eksi karakterli) bir hesaptır ve işleyişi itibarıyla aktif karakterli olduğundan borç kalanı verir.

Practice More

Ayın sonunda mizan çıkarıldığında 501 hesabının bilançoda nasıl raporlandığını (eksi işaretli/parantez içinde) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 57Question →

Yeni kurulan Arda A.Ş.’nin esas sözleşmesinde sermayesi $5.000.000$ TL olarak belirlenmiş ve tamamı ortaklarca taahhüt edilmiştir. Şirket tescil edilmeden önce kanuni zorunluluk gereği nakdi sermaye taahhüdünün $\%25$ ’i bankada açılan bir hesaba yatırılmıştır. Tescil işleminin ardından bir ortak, $1.800.000$ TL değerindeki bir taşıtı sermaye taahhüdüne karşılık şirkete devretmiş, diğer bir ortak ise taahhüdünün $450.000$ TL’lik kısmını nakit olarak ödemiştir.

Bu işlemler sonucunda Arda A.Ş.’nin bilançosunda yer alan "501 Ödenmemiş Sermaye (-)" hesabının durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1.500.000

TL borç kalanı verir ve pasif düzenleyici bir hesaptır.

1.500.000

TL alacak kalanı verir ve pasif bir hesaptır.

3.500.000

TL borç kalanı verir ve aktif bir hesaptır.

1.500.000

TL borç kalanı verir ve aktif düzenleyici bir hesaptır.

3.500.000

TL alacak kalanı verir ve pasif düzenleyici bir hesaptır.

Show answer & explanation

Answer: $1.500.000$ TL borç kalanı verir ve pasif düzenleyici bir hesaptır.

Answer

1.500.000

TL borç kalanı veren pasif düzenleyici hesap ifadesi doğrudur.

Yapılan hesaplamalar sonucunda sermaye taahhüdünün ödenmeyen kısmı

1.500.000

TL'dir. 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı, öz kaynakları düzenleyen bir hesap olduğu için bilançoda eksi değerle yer alır ve borç kalanı verir. Bu niteliğiyle 'pasif düzenleyici' bir hesaptır.

Step-by-Step Solution

1

Sermaye taahhüdünü kaydedin.

501 Ödenmemiş Sermaye (Borç):

5.000.000

TL; 500 Sermaye (Alacak):

5.000.000

TL

Sermaye taahhüt edildiğinde sermaye hesabı alacaklandırılırken, ortakların borcu olan ödenmemiş sermaye hesabı borçlandırılır.

2

Tescil öncesi

\%25

nakit ödemeyi hesaplayıp kaydedin.

5.000.000 \times 0,25 = 1.250.000

TL. 102 Bankalar (Borç):

1.250.000

TL; 501 Ödenmemiş Sermaye (Alacak):

1.250.000

TL

Ödenen sermaye tutarı kadar ortakların işletmeye olan borcu (Ödenmemiş Sermaye) azalır.

3

Taşıt devrini ve ek nakit ödemeyi kaydedin.

254 Taşıtlar (Borç):

1.800.000

TL; 102/100 (Borç):

450.000

TL; 501 Ödenmemiş Sermaye (Alacak):

2.250.000

TL

Ayni (taşıt) ve nakdi varlık girişleri karşılığında ödenmemiş sermaye hesabı alacaklandırılarak kapatılmaya devam edilir.

4

501 numaralı hesabın kalanını hesaplayın.

Borç Toplamı (

5.000.000

) - Alacak Toplamı (

1.250.000 + 1.800.000 + 450.000

) =

1.500.000

TL

Hesabın borç tarafında kalan tutar, ortakların henüz yerine getirmediği sermaye taahhüdünü temsil eder.

Key Concept

Ödenmemiş Sermaye Hesabının İşleyişi ve Karakteri

Hints

1

Ödenmemiş sermaye hesabının başlangıç borç tutarı olan toplam sermaye taahhüdünden, yapılan tüm ödemeleri düşmelisiniz.

2

Pasif grupta yer alan ancak eksi (-) işareti taşıyan hesapların borç-alacak işleyişinin aktif hesaplara benzediğini unutmayın.

3

Hesabın kalan borç bakiyesi, bilançoda öz kaynakların altında negatif bir değer olarak raporlanır.

Practice More

Sermaye artırımı sırasında ihraç edilen hisse senetlerinin nominal değerinin üzerinde satılması durumunda hangi hesabın kullanılacağını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 58Question →

Yeni kurulan Yıldız A.Ş.’nin esas sözleşmesinde sermayesi $1.200.000$ TL olarak belirlenmiş ve tamamı ortaklarca taahhüt edilmiştir. Şirket tescil aşamasında, nakit taahhüdün Türk Ticaret Kanunu'na göre asgari ödenmesi gereken %25’lik kısmını bankaya yatırmıştır. Tescilden iki ay sonra bir ortak, taahhüdünün $400.000$ TL’lik kısmına karşılık bir binayı işletmeye devretmiş; diğer bir ortak ise $150.000$ TL nakit ödeme yapmıştır.

Bu işlemler sonucunda işletmenin bilançosunda görülecek olan "Ödenmiş Sermaye" tutarı kaç TL'dir?

350.000

450.000

850.000

1.200.000

550.000

Show answer & explanation

Answer: $850.000$

Answer

İşletmenin ödenmiş sermaye tutarı

850.000

TL'dir.

Ödenmiş sermaye tutarı, işletmeye kuruluşta ve sonrasında nakit veya varlık olarak giren toplam sermaye paylarını ifade eder. Bu soruda ilk aşamada tescil için ödenen

300.000

TL (%25), ardından devredilen

400.000

TL değerindeki bina ve en son ödenen

150.000

TL nakit toplamı olan

850.000

TL doğru cevaptır.

Step-by-Step Solution

1

Tescil aşamasında bankaya yatırılan tutarı hesapla

1.200.000 \times 0,25 = 300.000

TL

Türk Ticaret Kanunu uyarınca nakdi sermayenin en az %25'i tescilden önce ödenmelidir.

2

Tescilden sonra yapılan ayni ve nakdi ödemeleri belirle

Bina:

400.000

TL, Nakit:

150.000

TL

Ortakların taahhütlerini yerine getirme biçimleri (nakit veya varlık devri) ödenmiş sermayeyi artırır.

3

Toplam ödenen tutarı toplayarak ödenmiş sermayeye ulaş

300.000 + 400.000 + 150.000 = 850.000

TL

Ödenmiş sermaye, 500 Sermaye hesabından 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borç kalanının çıkarılmasıyla bulunan net tutardır.

Key Concept

Ödenmiş sermaye, işletme ortaklarının taahhüt ettikleri sermayenin fiilen işletmeye aktardıkları kısmıdır (Sermaye - Ödenmemiş Sermaye).

Hints

1

Ödenmiş sermayeyi bulmak için önce tescil aşamasındaki %25'lik tutarı hesaplamalısınız.

2

Hem nakit ödemeler hem de bina gibi ayni varlık devirleri ortakların sermaye borcunu kapatır ve ödenmiş sermayeyi oluşturur.

3

Hesaplama: (

1.200.000 \times 0,25

) +

400.000

+

150.000

formülü sizi sonuca götürecektir.

Practice More

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmemesi durumunda temerrüt faizi hesaplamalarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 59Question →

Yeni kurulan Safir A.Ş.’nin esas sözleşmesinde sermayesi $6.000.000$ TL olarak belirlenmiş ve tamamı ortaklarca nakit olarak taahhüt edilmiştir. Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca tescil öncesi ödenmesi gereken asgari tutar bankaya yatırılarak şirket tescil edilmiştir. Tescilden üç ay sonra, ortaklar kalan sermaye taahhütlerinin yarısını daha nakit olarak banka kanalıyla yerine getirmişlerdir.

Bu işlemlere göre, son durum itibarıyla işletmenin mizanında yer alan "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının bakiyesi aşağıdakilerden hangisidir?

1.500.000

TL borç bakiyesi

2.250.000

TL alacak bakiyesi

2.250.000

TL borç bakiyesi

4.500.000

TL borç bakiyesi

3.000.000

TL borç bakiyesi

Show answer & explanation

Answer: $2.250.000$ TL borç bakiyesi

Answer

2.250.000

TL borç bakiyesi veren seçenek doğrudur.

İşletmenin toplam sermaye taahhüdü olan

6.000.000

TL'den önce kanuni asgari tutar olan

\%25

(

1.500.000

TL) ödenmiş, ardından kalan

4.500.000

TL'nin yarısı (

2.250.000

TL) daha tahsil edilmiştir. Bu durumda 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borç toplamı

6.000.000

TL, alacak toplamı ise

3.750.000

TL olmuştur. Aradaki fark olan

2.250.000

TL hesabın borç bakiyesini oluşturur.

Step-by-Step Solution

1

Toplam sermaye üzerinden tescil öncesi ödenmesi gereken asgari tutarı hesapla.

6.000.000 \times 0,25 = 1.500.000

TL

TTK uyarınca nakdi sermayenin en az

\%25

'i tescilden önce ödenmelidir.

2

Tescil sonrası kalan sermaye taahhüdünü belirle.

6.000.000 - 1.500.000 = 4.500.000

TL

Toplam taahhütten ödenen kısım düşülerek 501 hesabının geçici bakiyesi bulunur.

3

Kalan taahhüdün yarısının ödenmesi işlemini hesapla.

4.500.000 \div 2 = 2.250.000

TL ödeme yapılmıştır.

Soruda belirtilen ikinci ödeme tutarı kalan borcun yarısıdır.

4

Son durumdaki 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı bakiyesini ve karakterini belirle.

4.500.000 - 2.250.000 = 2.250.000

TL (Borç bakiyesi)

501 hesabı aktif karakterli (borç yanlı) artan bir düzenleyici hesap olduğu için kalan tutar borç bakiyesi olarak mizanı yansır.

Key Concept

Sermaye Taahhüdü ve 501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı İşleyişi

Hints

1

Ödenmemiş Sermaye hesabı bir 'düzenleyici hesap'tır ve borç bakiyesi verir.

2

Önce

\%25

asgari ödemeyi

6.000.000

TL üzerinden hesaplayın, sonra kalan tutarın yarısını bulun.

3

Bakiye = Toplam Taahhüt - (Birinci Ödeme + İkinci Ödeme) formülünü uygulayın.

Practice More

501 hesabının bilançonun hangi tarafında ve nasıl gösterildiğini (eksi işaretli) tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 60Question →

İşletmenin dönem sonu kapanış işlemleri neticesinde, tüm gelir ve gider hesapları devredildikten sonra "692 Dönem Net Kârı veya Zararı" hesabının $65.000$ TL borç kalanı verdiği tespit edilmiştir. Bu neticenin ilgili öz kaynak hesabına aktarılmasıyla sonuç hesaplarının kapatılmasına ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

591 Dönem Net Zararı (-) Hesabı Borçlu

65.000

TL; 692 Dönem Net Kârı veya Zararı Hesabı Alacaklı

65.000

TL

692 Dönem Net Kârı veya Zararı Hesabı Borçlu

65.000

TL; 590 Dönem Net Kârı Hesabı Alacaklı

65.000

TL

692 Dönem Net Kârı veya Zararı Hesabı Borçlu

65.000

TL; 591 Dönem Net Zararı (-) Hesabı Alacaklı

65.000

TL

590 Dönem Net Kârı Hesabı Borçlu

65.000

TL; 692 Dönem Net Kârı veya Zararı Hesabı Alacaklı

65.000

TL

591 Dönem Net Zararı (-) Hesabı Borçlu

65.000

TL; 690 Dönem Kârı veya Zararı Hesabı Alacaklı

65.000

TL

Show answer & explanation

Answer: 591 Dönem Net Zararı (-) Hesabı Borçlu $65.000$ TL; 692 Dönem Net Kârı veya Zararı Hesabı Alacaklı $65.000$ TL

Answer

Dönem net zararı durumunda, 591 Dönem Net Zararı (-) hesabı borçlandırılırken, 692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabı alacaklandırılarak kapatılır.

İşletmenin 692 hesabının borç kalanı vermesi net zararı temsil eder. Bu zararı sonuç hesaplarından çıkarıp bilanço hesaplarına (Öz Kaynaklara) taşımak için, borç karakterli olan 692 hesabı alacaklandırılır. Zarar bir varlık azalışı veya öz kaynak indirimi olduğu için, aktif karakterli çalışan 591 Dönem Net Zararı (-) hesabı borçlandırılır.

Step-by-Step Solution

1

Hesap kalanının niteliğini belirle

692 hesabının

65.000

TL borç kalanı vermesi, giderlerin/maliyetlerin gelirden fazla olduğunu, yani bir 'Net Zarar' oluştuğunu gösterir.

Sonuç hesaplarında borç kalanı gider fazlalığını (zararı) temsil eder.

2

692 hesabını kapat

692 hesabı borç kalanı verdiği için, hesabı kapatmak amacıyla alacak tarafına

65.000

TL kayıt yapılır.

Muhasebe sürecinin sonunda sonuç hesaplarının bakiyesi sıfırlanmalıdır.

3

Bilançoya devir kaydını yap

Zarar tutarı, öz kaynakları düzenleyici pasif karakterli (eksi) bir hesap olan 591 Dönem Net Zararı (-) hesabının borcuna kaydedilir.

Zararlar öz kaynaklarda azalış yarattığı için borç taraflı izlenir.

Key Concept

Dönem net kârı veya zararı hesaplarının (692) bilanço hesaplarına (590/591) devredilerek kapatılması.

Practice More

Dönem net kârı oluştuğunda yedek akçe ayrılması ve kâr dağıtım süreçlerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Öz Kaynaklar

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes