Öz Kaynaklar

329 questions

Question 101Question

ABCABC Anonim Şirketi'nin dönem sonu kâr dağıtım süreci ve öz kaynak yönetimi ile ilgili aşağıdaki bilgiler mevcuttur:

- Şirket ana sözleşmesinde yer alan bağlayıcı bir hüküm doğrultusunda net kârdan bir pay ayrılmıştır.
- Genel kurul kararı ile gelecekteki olası risklere karşı ihtiyatlı davranmak amacıyla, herhangi bir kanuni zorunluluk olmaksızın kârdan bir pay ayrılmasına karar verilmiştir.
- 20232023 yılında bir makinenin satışından elde edilen ve yeni bir makine alımı için "Yenileme Fonu"na aktarılan 120.000120.000 TL tutarındaki kâr, 20252025 yılı sonu itibarıyla henüz kullanılmamıştır.

Bu bilgilere dayanarak yapılacak muhasebe kayıtları ve hesap sınıflandırmalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 20232023 yılında yenileme fonuna alınan 120.000120.000 TL'lik tutar, 20252025 yılı dönem sonunda "671 Önceki Dönem Gelir ve Kârları" hesabına aktarılarak kapatılmalıdır.

Answer

Kullanım süresi dolan 120.000120.000 TL'lik yenileme fonunun 20252025 yılı dönem sonunda gelir hesaplarına (671) aktarılarak kapatılmasına ilişkin ifade doğrudur.
Vergi Usul Kanunu (VUK) uyarınca, duran varlık satış kârının yenileme fonuna alınması durumunda bu fon, satışın gerçekleştiği yıl dahil olmak üzere en fazla üç yıl boyunca pasifte bekletilebilir. 20232023, 20242024 ve 20252025 yıllarını kapsayan bu sürenin sonunda yeni bir varlık alınmamışsa, fonun üçüncü yılın (20252025) dönem sonunda gelir tablosuyla ilişkilendirilerek kapatılması gerekir. Bu işlemde kârın elde edildiği dönem geçmişte kaldığı için genellikle "671 Önceki Dönem Gelir ve Kârları" hesabı kullanılır.

Step-by-Step Solution

1
Yedek türlerini dayanaklarına göre sınıflandırın.
Ana sözleşme dayanağı = "541 Statü Yedekleri"; Genel kurul kararı dayanağı = "542 Olağanüstü Yedekler".
Yedeklerin ayrılma nedeni, kullanılacak hesap kodunu belirler.
2
Yenileme fonunun (549) kullanım süresini hesaplayın.
20232023 (1. yıl), 20242024 (2. yıl) ve 20252025 (3. yıl).
VUK Madde 328'e göre fon, satışın yapıldığı yıl dahil 3 yıl bekletilebilir.
3
Süresi dolan fonun muhasebe kaydını belirleyin.
549 Özel Fonlar hesabı borçlandırılır, 671 Önceki Dönem Gelir ve Kârları hesabı alacaklandırılır.
Üçüncü yılın sonunda kullanılmayan fonun kârla ilişkilendirilmesi yasal bir zorunluluktur.

Key Concept

Öz kaynaklarda yer alan yedeklerin ayrılma kriterleri ve Yenileme Fonu'nun 3 yıllık yasal süresi.

Practice More

Yasal yedek akçelerin (I. ve II. tertip) hesaplanması ve Statü yedeklerinden farklarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 102Question

Alfa A.Ş. 4.000.0004.000.000 TL sermaye ile kurulmuş ve sermayenin tamamı ortaklarca taahhüt edilmiştir. Ortaklar, şirket tescilinde taahhütlerinin 1.000.0001.000.000 TL'lik kısmını banka aracılığıyla ödemiş, üç ay sonra ise 1.500.0001.500.000 TL daha nakit ödeme yapmışlardır. Bu işlemler sonucunda işletmenin bilançosunda yer alan "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının kalanı kaç TL olur?

Show answer & explanation

Answer: 1.500.0001.500.000

Answer

İşlemler sonucunda 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının kalanı 1.500.0001.500.000 TL'dir.
Doğru cevap olan 1.500.0001.500.000 TL, başlangıçtaki 4.000.0004.000.000 TL'lik taahhüt tutarından, sırasıyla yapılan 1.000.0001.000.000 TL ve 1.500.0001.500.000 TL'lik ödemelerin (4.000.0002.500.0004.000.000 - 2.500.000) çıkarılmasıyla elde edilmiştir. 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı pasif karakterli bir düzenleyici hesap olup, ödemeler yapıldıkça alacak kaydıyla azalış gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Sermaye taahhüdünü kaydetme
4.000.0004.000.000 TL (Borç kaydı)
Şirket kuruluşu tescil edildiğinde sermayenin tamamı 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borcuna yazılır.
2
Birinci ödemeyi düşme
4.000.0001.000.000=3.000.0004.000.000 - 1.000.000 = 3.000.000 TL
Ödenen tutar 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının alacağına kaydedilerek hesap kalanı azaltılır.
3
İkinci ödemeyi düşme
3.000.0001.500.000=1.500.0003.000.000 - 1.500.000 = 1.500.000 TL
Sonraki ödeme de aynı mantıkla hesaptan düşülerek güncel bakiye bulunur.

Key Concept

Ödenmemiş Sermaye Hesabının İşleyişi

Hints

1
Ödenmemiş sermaye hesabı, ortakların henüz ödemediği tutarı gösterir.
2
Başlangıçtaki toplam borçtan, ödenen miktarları sırasıyla çıkararak sonuca ulaşabilirsiniz.

Practice More

Ödenmiş sermaye tutarını hesaplamak için toplam sermaye (500) ile ödenmemiş sermaye (501) farkına bakabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 103Question

İşletmenin %25 payına sahip olduğu bir iştiraki, bilançosunda yer alan "Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları" tutarını sermayesine ilave etme kararı almış ve bu doğrultuda işletmeye 40.00040.000 TL nominal değerli bedelsiz hisse senedi teslim etmiştir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, işletmenin bu bedelsiz hisse senetlerini teslim aldığında yapması gereken muhasebe kaydında alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları

Answer

İştirak edilen şirketin yeniden değerleme fonlarını sermayeye eklemesi sonucu gönderilen bedelsiz hisse senetleri '523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları' hesabında izlenmelidir.
Doğru cevap olan hesap, iştirak edilen şirketlerin kendi yeniden değerleme fonlarını sermayeye ilave etmeleri durumunda, yatırımcı işletmeye düşen payların muhasebeleştirilmesi için özel olarak ayrılmıştır. Bu işlem neticesinde işletmenin iştirak paylarının (aktif) değeri artarken, bu artış öz kaynaklar altında bir sermaye yedeği olarak raporlanır.

Step-by-Step Solution

1
Olayın niteliğini belirleyin.
İştirak edilen şirket, bir sermaye yedeği olan MDV Yeniden Değerleme Artış fonunu sermayesine eklemiştir.
Yatırımcı işletmenin bu işlemden dolayı elde ettiği bedelsiz hisselerin kaynağını anlamak gerekir.
2
Muhasebe ilkesini uygulayın.
İştiraklerden gelen bedelsiz hisseler, iştirakin iç kaynaklarından (öz kaynaklarından) geliyorsa, bu bir gelir olarak değil, yatırımcı için bir sermaye yedeği artışı olarak kaydedilir.
İşletmenin iştirakindeki payının maliyet bedeli artarken karşılığında öz kaynaklarda bir artış yaratılmalıdır.
3
İlgili hesabı seçin ve kaydı yapın.
242 İştirakler hesabı borçlandırılırken, 523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları hesabı alacaklandırılır.
Tekdüzen Hesap Planı gereği iştiraklerden gelen bu tür artışlar için özel olarak tanımlanmış hesap 523'tür.

Key Concept

İştiraklerden Kaynaklanan Sermaye Yedekleri

Hints

1
Bedelsiz hisse senetlerinin kaynağının bir 'sermaye yedeği' mi yoksa 'kâr yedeği' mi olduğuna dikkat edin.
2
İştirak edilen şirketin yaptığı bu işlem, yatırımcı işletmenin iştirak paylarının maliyetini artırır.
3
Tekdüzen Hesap Planı'nda 52 grubunda yer alan ve isminde 'İştirakler' geçen hesabı hatırlayın.

Practice More

İştirak edilen şirketin kâr yedeklerini sermayeye eklemesi durumunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 104Question

(K)(K) Anonim Şirketi'nin ödenmiş sermayesi 3.000.0003.000.000 TL'dir. Şirket, yeni yatırımlarını finanse etmek amacıyla sermayesini 5.000.0005.000.000 TL'ye yükseltme kararı almıştır. Bu artışın 800.000800.000 TL'lik kısmı "522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları" hesabından karşılanacaktır. Geri kalan kısım için ise nominal değeri 100100 TL olan hisse senetleri 125125 TL'den ihraç edilmiş, taahhütlerin tamamı ortaklarca nakden yerine getirilmiş ve tescil işlemi tamamlanmıştır. Buna göre, bu sermaye artırımı süreciyle ilgili yapılan muhasebe kayıtları ve bilanço üzerindeki etkileri göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Sermaye artırım işlemleri sonucunda "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabı 300.000300.000 TL alacaklandırılmalıdır.

Answer

Sermaye artırım işlemleri sonucunda "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabı 300.000300.000 TL alacaklandırılmalıdır.
Yapılan hesaplamalarda 2.000.0002.000.000 TL'lik toplam sermaye artışının 800.000800.000 TL'si iç kaynaklardan, 1.200.0001.200.000 TL'si ise nakdi (dış) kaynaklardan sağlanmaktadır. Nakdi kısım için her biri 100100 TL nominal değerli senetler 125125 TL'den satıldığına göre, nominal değerin %\% 25'i kadar (1.200.000×0,25=300.0001.200.000 \times 0,25 = 300.000 TL) ihraç primi doğmuştur. Bu tutar, Tekdüzen Hesap Planı'na göre sermaye yedeği niteliğindeki "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının alacağına kaydedilerek öz kaynaklar içerisinde gösterilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Toplam sermaye artış tutarını ve kaynak ayrımını hesaplayınız.
Toplam artış: 5.000.0003.000.000=2.000.0005.000.000 - 3.000.000 = 2.000.000 TL. İç kaynak: 800.000800.000 TL. Nakdi (dış) kaynak: 1.200.0001.200.000 TL (nominal).
Sermaye hesabındaki artışın ne kadarının iç ne kadarının dış kaynaklı olduğunu belirlemek muhasebe kayıtları için esastır.
2
Dış kaynaklı artış için ihraç primini (emisyon primini) hesaplayınız.
1.200.0001.200.000 TL nominal değerli paylar 125/100125/100 oranında ihraç edildiği için: 1.200.000×1,25=1.500.0001.200.000 \times 1,25 = 1.500.000 TL tahsilat. İhraç primi: 1.500.0001.200.000=300.0001.500.000 - 1.200.000 = 300.000 TL.
Nominal değerin üzerindeki bedeller Tekdüzen Hesap Planı uyarınca 520 nolu hesapta izlenir.
3
Sürecin muhasebe kayıtlarını ve öz kaynak etkisini analiz ediniz.
İç kaynak kullanımı için 522 hesabı borçlu, 500 hesabı alacaklıdır. Nakdi artış için 501 hesabı 1.200.0001.200.000 TL (nominal) üzerinden borçlandırılır. Ödeme yapıldığında ise 520 hesabı 300.000300.000 TL alacaklanır.
Öz kaynak toplamı sadece dışarıdan gelen taze nakit girişi (1.500.0001.500.000 TL) kadar artar, iç kaynak aktarımı toplamı etkilemez.

Key Concept

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri) gelir tablosuna değil, doğrudan öz kaynaklar altındaki sermaye yedeklerine kaydedilir.

Practice More

Sermaye azaltımı işlemlerinde zarar itfası ve ortaklara iade arasındaki farkları inceleyiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 105Question

Bilge Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı dönem sonu kâr dağıtımı öncesine ilişkin bazı hesap bakiyeleri ve verileri aşağıdaki gibidir:

Hesap / Kalem AdıTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye1.000.0001.000.000
Dönem Net Kârı250.000250.000
Geçmiş Yıllar Zararları (-)50.00050.000
I. Tertip Yasal Yedekler192.000192.000

Şirketin genel kurulunda kâr dağıtımı kararı alındığına göre, yapılacak kâr dağıtım kaydında "540 Yasal Yedekler" hesabının alacağına kaydedilmesi gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 8.0008.000

Answer

İşletmenin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı 8.0008.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan 8.0008.000 TL, öncelikle dönem net kârından geçmiş yıl zararlarının düşülmesi (200.000200.000 TL) ve bu tutar üzerinden %5 oranında hesaplama yapılması (10.00010.000 TL) ile bulunur. Ancak, mevcut yasal yedeklerin (192.000192.000 TL) ödenmiş sermayenin %20'si olan yasal sınıra (200.000200.000 TL) ulaşmasına sadece 8.0008.000 TL kaldığı için, hesaplanan tutar değil, sadece bu sınır farkı kadar yedek ayrılabilir.

Step-by-Step Solution

1
I. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahının belirlenmesi
250.00050.000=200.000250.000 - 50.000 = 200.000 TL
Yasal düzenlemelere göre yedek akçe hesaplanırken dönem net kârından varsa geçmiş yıllar zararları mahsup edilir.
2
Matrah üzerinden %5 oranında yedek akçe tutarının hesaplanması
200.000×0,05=10.000200.000 \times 0,05 = 10.000 TL
Türk Ticaret Kanunu'na göre I. Tertip Yasal Yedek Akçe oranı %5'tir.
3
Yasal sınırın (tavanın) kontrol edilmesi
Sınır: 1.000.000×0,20=200.0001.000.000 \times 0,20 = 200.000 TL
I. Tertip yasal yedek akçe, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır.
4
Mevcut yedeklerle tavan arasındaki farkın hesaplanması
200.000192.000=8.000200.000 - 192.000 = 8.000 TL
Hesaplanan tutar (10.00010.000 TL), tavana kadar olan boşluğu (8.0008.000 TL) aştığı için sadece tavanı tamamlayacak kadar yedek ayrılabilir.

Key Concept

I. Tertip Yasal Yedek Akçe Tavan Sınırı ve Matrah Hesaplaması

Hints

1
Yasal yedek akçe matrahını bulurken kârdan zararı düşmeyi unutmayın.
2
I. Tertip yasal yedeklerin toplamı ödenmiş sermayenin %20'sini geçemez, mevcut bakiyeyi kontrol edin.
Estimated Time:1m 30s
Question 106Question

(Z) Anonim Şirketi sermaye artırımı kararı almış ve ortak (B), nominal değeri 120.000120.000 TL olan hisse senetlerini taahhüt etmiştir. Ortak (B), taahhüt ettiği tutarın %25\%25'ini nakden ödemiş, ancak kalan kısmını yasal sürede yerine getirmemiştir. Şirket, söz konusu payları iptal ederek bu payları başka bir yatırımcıya 105.000105.000 TL bedelle banka aracılığıyla satmıştır. Bu işlem sırasında bankaya 3.0003.000 TL komisyon ödenmiştir.

Buna göre, şirketin yapacağı yevmiye kaydında "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 12.00012.000

Answer

Şirketin yapacağı yevmiye kaydında 521 Hisse Senedi İptal Kârları hesabına kaydedilecek tutar 12.00012.000 TL'dir.
Şirketin elde ettiği toplam net kazanç, eski ortaktan kalan 30.00030.000 TL ile yeni satıştan elde edilen net 102.000102.000 TL'nin toplamı olan 132.000132.000 TL'dir. Bu tutarın payların nominal değeri olan 120.000120.000 TL'yi aşan kısmı (12.00012.000 TL), hisse senedi iptal kârı olarak muhasebeleştirilir. Bu tutar, şirketin bu paylar üzerinden sağladığı reel öz kaynak artışını temsil eder.

Step-by-Step Solution

1
Eski ortağın taahhüdünün ödenen ve şirkete kalan kısmını hesaplayınız.
120.000×%25=30.000120.000 \times \%25 = 30.000 TL
İptal edilen paylar için önceden tahsil edilen tutarlar iade edilmez ve şirkete kâr kalır.
2
Yeni yatırımcıdan elde edilen net nakit girişini belirleyiniz.
105.0003.000=102.000105.000 - 3.000 = 102.000 TL
İşlemle ilgili banka komisyonu gibi giderler net tahsilat tutarını belirlemek için satış bedelinden düşülmelidir.
3
Toplam net faydayı nominal değerle kıyaslayarak iptal kârını bulunuz.
(30.000+102.00030.000 + 102.000) - 120.000=12.000120.000 = 12.000 TL
Toplam tahsilatın nominal değeri aşan kısmı 521 Hisse Senedi İptal Kârları hesabına alacak kaydedilir.

Key Concept

Hisse Senedi İptal Kârları (521), sermaye taahhüdünü yerine getirmeyen ortağın paylarının iptal edilmesiyle şirkette kalan ödemeler ve bu payların yeniden satışından doğan net kazançların izlendiği öz kaynak hesabıdır.

Hints

1
Şirketin bu hisse senetleri için kasasına giren toplam net parayı hesaplayarak işe başlayın.
2
Toplam kasaya giren tutar = (Eski ödeme + Yeni satış bedeli) - Banka komisyonu şeklindedir.
3
(30.000+105.0003.00030.000 + 105.000 - 3.000) toplamının, hisselerin nominal değeri olan 120.000120.000 TL'den fazlasını bulun.

Practice More

İptal edilen payların yerine yeni pay çıkarılmasaydı (sermaye azaltımı yapılsaydı), muhasebe kaydının nasıl değişeceğini inceleyiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 107Question

L Anonim Şirketi, sermaye artırımı kapsamında 100.000100.000 TL nominal değerli pay taahhüt eden bir ortağın, taahhüdünün %25\%25’ini ödedikten sonra kalan kısmını vadesinde yerine getirememesi üzerine söz konusu payları iptal etmiştir. Şirket, bu payları yeni bir yatırımcıya 90.00090.000 TL bedelle peşin satmış ve işlem için 2.0002.000 TL komisyonu banka kanalıyla ödemiştir. Bu bilgilere göre, hisse senedi iptal işlemi sonucunda "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 13.00013.000

Answer

Hisse senedi iptal işlemi sonucunda kaydedilecek kâr tutarı 13.00013.000 TL'dir.
Hisse senedi iptal kârı hesaplanırken; eski ortağın ödediği tutardan (25.00025.000 TL), hisselerin nominal değerinin altında satılmasından kaynaklanan 'zarar' mahiyeti taşıyan fark (100.00090.000=10.000100.000 - 90.000 = 10.000 TL) ve işlem için katlanılan giderler (2.0002.000 TL) düşülür. Sonuçta kalan 13.00013.000 TL tutarı kâr olarak kaydedilir. Muhasebe kaydında; '102 Bankalar' hesabına net giriş (88.00088.000 TL) borç, '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabına eski ortağın borcu (75.00075.000 TL) alacak ve aradaki fark '521 Hisse Senedi İptal Kârları' hesabına (13.00013.000 TL) alacak yazılır.

Step-by-Step Solution

1
Eski ortağın yaptığı ödeme ve kalan borç tutarını hesapla
Ödenen: 25.00025.000 TL, Kalan Borç (501): 75.00075.000 TL
İptal kârı hesaplanırken eski ortağın yaptığı ödeme baz alınır ve kapatılacak taahhüt tutarı belirlenir.
2
Yeni satıştan elde edilen net tutarı belirle
90.0002.000=88.00090.000 - 2.000 = 88.000 TL
Yeni yatırımcıdan tahsil edilen bedelden işlem komisyonu düşülerek şirketin kasasına giren net değer bulunur.
3
Net satış bedeli ile kapatılan borç arasındaki farkı hesapla
88.00075.000=13.00088.000 - 75.000 = 13.000 TL
Hisse senedi iptal kârı; yeni satıştan sağlanan net nakit girişinin, iptal edilen hisselerin ödenmemiş kısmından fazla olan tutarıdır.

Key Concept

Hisse Senedi İptal Kârı Hesaplama Mantığı

Hints

1
İptal kârını bulmak için şirketin yeni satıştan elde ettiği net kasa girişini hesaplayın.
2
Şirket yeni satıştan 90.00090.000 TL almış ancak 2.0002.000 TL komisyon ödemiştir. Net giriş 88.00088.000 TL'dir.
3
Şirketin eski ortaktan alacağı (501) 75.00075.000 TL'ydi. Net giriş ile bu alacak arasındaki fark iptal kârıdır.

Practice More

İptal edilen hisselerin nominal değerin üzerinde satılması durumunda '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının da kullanılıp kullanılmayacağını araştırınız.
Estimated Time:2m 30s
Question 108Question

(G)(G) Anonim Şirketi'nin ödenmiş sermayesi 2.000.0002.000.000 TL'dir. Şirket genel kurulu, sermayenin 3.000.0003.000.000 TL'ye çıkarılmasına karar vermiştir. Bu artışın 400.000400.000 TL'lik kısmının "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından, kalan kısmının ise hisse senedi ihracı yoluyla nakden karşılanacağı duyurulmuştur. Nakdi artırım için her biri 11 TL nominal değerli hisse senetleri 1,501,50 TL'den ihraç edilmiştir. Ortaklar nakdi taahhütlerinin kanuni asgari tutarını (1/41/4) ve emisyon primlerinin tamamını banka aracılığıyla ödemişlerdir.

Buna göre, sermaye artırımına ilişkin muhasebe kayıtları yapıldıktan sonra "501 Ödenmemiş Sermaye" ve "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesaplarının kalanları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: 450.000450.000 TL - 300.000300.000 TL

Answer

Sermaye artırımı sonrası "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının bakiyesi 450.000450.000 TL, "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının bakiyesi ise 300.000300.000 TL'dir.
Sermaye artırımı toplam 1.000.0001.000.000 TL olup bunun 400.000400.000 TL'si iç kaynaklardan (542) karşılandığı için 501 hesabına yansımaz. Nakdi taahhüt edilen 600.000600.000 TL için başlangıçta 501 hesabına borç kaydı yapılır. Bu tutarın 1/41/4'ü olan 150.000150.000 TL ödenince 501 hesabına alacak kaydedilir ve hesap 450.000450.000 TL borç kalanı verir. İhraç fiyatı (1,501,50) ile nominal değer (1,001,00) arasındaki fark olan 0,500,50 TL, 600.000600.000 adet hisse için toplam 300.000300.000 TL emisyon primi oluşturur ve bu tutar 520 hesabının alacağında izlenir.

Step-by-Step Solution

1
Sermaye artışının kaynaklarını ve nakdi taahhüt tutarını belirleme.
Toplam artış: 3.000.0002.000.000=1.000.0003.000.000 - 2.000.000 = 1.000.000 TL. İç kaynak (542): 400.000400.000 TL. Nakdi taahhüt (Dış kaynak): 600.000600.000 TL.
Sadece nakdi olarak taahhüt edilen nominal tutar 501 Ödenmemiş Sermaye hesabında izlenir.
2
Hisse senedi ihraç (emisyon) primini hesaplama.
Hisse başı prim: 1,501,00=0,501,50 - 1,00 = 0,50 TL. Toplam prim: 600.000 adet×0,50 TL=300.000600.000 \text{ adet} \times 0,50 \text{ TL} = 300.000 TL.
Nominal değerin üzerinde ihraç edilen tutarlar 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına alacak kaydedilir.
3
Yapılan nakit ödemeleri ve hesap kalanlarını hesaplama.
Sermaye ödemesi: 600.000×1/4=150.000600.000 \times 1/4 = 150.000 TL. Emisyon primi ödemesi: 300.000300.000 TL. 501 Bakiyesi: 600.000150.000=450.000600.000 - 150.000 = 450.000 TL.
Ortaklar nakdi taahhüdün bir kısmını ve primlerin tamamını ödemiştir; 501 hesabının kalanı ödenmeyen nominal taahhüdü gösterir.

Key Concept

Sermaye artırımında iç kaynaklar ile nakdi kaynakların ayrımı ve emisyon priminin muhasebeleştirilmesi.

Practice More

Sermaye azaltımı işlemlerinde zarar itfası ile ortaklara nakit iadesi arasındaki muhasebe farklarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 109Question

İşletme, aktifinde 800.000800.000 TL maliyet bedeliyle kayıtlı olan ve amortismana tabi olmayan bir araziyi dönem sonunda yeniden değerlemeye tabi tutmuştur. Yapılan değerleme sonucunda arazinin yeni değeri 1.100.0001.100.000 TL olarak belirlenmiştir. Bu değerleme işleminin muhasebeleştirilmesinde, ortaya çıkan değer artışı aşağıdaki hesaplardan hangisinin alacağına kaydedilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları

Answer

Ortaya çıkan değer artışı 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Maddi duran varlıkların (arazi, bina, makine vb.) yeniden değerlenmesi sonucunda ortaya çıkan değer artışları, Tekdüzen Hesap Planı uyarınca '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hesabında izlenir. Bu hesap, bir 'Sermaye Yedeği' niteliğindedir ve bilançonun öz kaynaklar bölümünde pasif karakterli bir hesap olarak yer alır.

Step-by-Step Solution

1
Değer artış tutarının hesaplanması
1.100.000800.000=300.0001.100.000 - 800.000 = 300.000 TL
Varlığın yeni piyasa değeri ile kayıtlı maliyet bedeli arasındaki fark, yeniden değerleme artış tutarını verir.
2
İlgili öz kaynak hesabının belirlenmesi
522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları
Tekdüzen Hesap Planı'na (THP) göre, maddi duran varlıkların yeniden değerlenmesinden doğan artışlar '52 Sermaye Yedekleri' grubu içindeki bu hesapta takip edilir.

Key Concept

Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları (522)

Hints

1
Soruda bahsedilen kalem bir 'Maddi Duran Varlık' (MDV) olan arazidir.
2
Yeniden değerleme artışları 'Öz Kaynaklar' ana grubu altındaki 'Sermaye Yedekleri' (52. grup) içinde izlenir.
3
Tekdüzen Hesap Planı'nda adı doğrudan 'Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' olan hesabı seçmelisiniz.

Practice More

Eğer değerlenen varlık bir arazi değil de iştirak payı olsaydı hangi hesabın (523) kullanılacağını gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 110Question

Erciyes Anonim Şirketi’nin 20232023 yılı kâr dağıtımı öncesindeki bazı mali verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap AdıTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye1.000.0001.000.000
I. Tertip Yasal Yedek Akçe Bakiyesi195.000195.000
Dönem Net Kârı400.000400.000
Geçmiş Yıllar Zararları50.00050.000

Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri uyarınca yapılacak kâr dağıtım kaydında, '540 Yasal Yedekler' hesabının alacağına kaydedilecek I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 5.0005.000

Answer

Şirketin bu dönem ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı 5.0005.000 TL'dir.
Doğru tutar belirlenirken öncelikle dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşülerek 350.000350.000 TL matraha ulaşılmıştır. Bu tutarın %5'i olan 17.50017.500 TL hesaplanmış, ancak şirketin ödenmiş sermayesinin %20'sine (200.000200.000 TL) ulaşmak için mevcut bakiyenin üzerine sadece 5.0005.000 TL daha yedek ayırabileceği görülmüştür. Hesaplanan tutar limiti aştığından, gerçekte ayrılacak tutar 5.0005.000 TL ile sınırlı kalmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Yedek akçe matrahının belirlenmesi
400.00050.000=350.000400.000 - 50.000 = 350.000 TL
I. Tertip yasal yedek akçe hesaplanırken dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararlarının mahsup edilmesi gerekir.
2
Hesaplanan yedek akçe tutarının bulunması
350.000×0,05=17.500350.000 \times 0,05 = 17.500 TL
TTK uyarınca genel kanuni yedek akçe (I. tertip), net kârın %5'i oranında ayrılır.
3
Yasal limitin (tavan) kontrol edilmesi
1.000.000×0,20=200.0001.000.000 \times 0,20 = 200.000 TL
I. Tertip yasal yedek akçe ayrımı, toplam birikmiş yedek tutarı ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar devam eder.
4
Kalan limit boşluğunun hesaplanması
200.000195.000=5.000200.000 - 195.000 = 5.000 TL
Mevcut yedek akçe bakiyesi ile tavan arasındaki fark, bu dönem en fazla ne kadar yedek ayrılabileceğini belirler.
5
Nihai tutarın belirlenmesi
min(17.500,5.000)=5.000\min(17.500, 5.000) = 5.000 TL
Hesaplanan tutar (17.50017.500 TL), kalan limit boşluğunu (5.0005.000 TL) aştığı için sadece limit kadar ayrım yapılır.

Key Concept

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplamasında net kârdan geçmiş yıl zararlarının düşülmesi ve ödenmiş sermayenin %20'si olan üst sınırın kontrol edilmesi zorunludur.
Estimated Time:1m 30s
Question 111Question

(S) Anonim Şirketi'nin sermaye azaltımı öncesi öz kaynaklar bölümü aşağıdaki gibidir:

Hesap Kodu ve AdıTutar (TL)
500 Sermaye1.800.0001.800.000
580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)(450.000450.000)

Şirket genel kurulu, birikmiş zararlarının tamamını sermaye azaltımı yoluyla mahsup etmeye karar vermiştir. Buna göre, yapılması gereken günlük defter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 500 Sermaye hesabı 450.000450.000 TL borçlandırılır, 580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı 450.000450.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Sermaye hesabının borçlandırılması ve Geçmiş Yıllar Zararları hesabının alacaklandırılması işlemin doğru muhasebe kaydıdır.
Sermaye azaltımı yoluyla zarar mahsubu işleminde, her iki öz kaynak kalemi de ters kayıtla kapatılır veya azaltılır. Pasif bir hesap olan sermaye hesabı azaldığında borçlandırılırken, aktif karakterli olup borç kalanı veren Geçmiş Yıllar Zararları hesabı ise alacaklandırılarak mahsup edilir.

Step-by-Step Solution

1
İşlem kapsamındaki hesapları belirle.
500 Sermaye ve 580 Geçmiş Yıllar Zararları hesapları kullanılacaktır.
Sermaye azaltımı yoluyla birikmiş zararların kapatılması (mahsup edilmesi) hedeflenmektedir.
2
Hesapların işleyiş yönlerini tayin et.
500 Sermaye hesabı borçlandırılır, 580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı alacaklandırılır.
Pasif karakterli sermaye hesabı azaldığı için borç tarafa yazılır. Öz kaynakları düzenleyici bir hesap olup borç bakiyesi veren geçmiş yıllar zararları hesabı ise kapatıldığı (sıfırlandığı) için alacak tarafa yazılır.

Key Concept

Zarar Mahsubu Amacıyla Sermaye Azaltımı

Hints

1
Hangi hesapların azaldığını ve bu hesapların bilançonun hangi tarafında (borç/alacak) bakiye verdiğini düşünün.
2
Geçmiş Yıllar Zararları hesabı öz kaynaklarda eksi değerli bir hesaptır ve normalde borç bakiyesi verir.
3
Zararı sermaye ile kapatmak için sermaye hesabını azaltmalı (borç), zarar hesabını ise sıfırlamalısınız (alacak).

Practice More

Sermayenin iç kaynaklardan (bedelsiz) artırılması durumundaki yevmiye kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 112Question

İşletmenin 20262026 yılı açılış mizanında yer alan bazı hesapların bakiyeleri aşağıdadır:

Hesap KoduHesap AdıTutar (TL)
570Geçmiş Yıllar Kârları120.000120.000
580Geçmiş Yıllar Zararları (-)45.00045.000

İşletme genel kurulu, geçmiş yıllardan devreden zararın tamamının, yine geçmiş yıllarda elde edilen kârlardan mahsup edilerek kapatılmasına karar vermiştir.

Bu bilgilere göre, söz konusu mahsup işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 570 Geçmiş Yıllar Kârları hesabı; 45.00045.000 TL

Answer

Yapılacak mahsup kaydında '570 Geçmiş Yıllar Kârları hesabı' 45.00045.000 TL tutarında borçlandırılmalıdır.
Geçmiş yıl zararlarının kârlardan mahsup edilmesi işlemi, öz kaynaklarda yer alan her iki kalemin de değerini azaltır. Alacak kalanlı çalışan 570 Geçmiş Yıllar Kârları hesabındaki azalış hesabın borcuna; borç kalanlı (düzenleyici) bir hesap olan 580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabındaki azalış ise hesabın alacağına kaydedilir. Bu nedenle 570 hesabı 45.00045.000 TL borçlandırılırken, 580 hesabı 45.00045.000 TL alacaklandırılır.

Step-by-Step Solution

1
İlgili hesapların karakterini belirle
570 (Pasif/Alacak kalanlı), 580 (Pasif Düzenleyici/Borç kalanlı)
Öz kaynak hesaplarının artış ve azalış yönlerini doğru tespit etmek için.
2
Mahsup işleminin etkisini analiz et
Hem kâr (570) hem de zarar (580) hesapları azalacaktır.
Mahsup işlemi bir kalemin diğeriyle netleştirilerek kapatılmasıdır.
3
Kayıt kurallarını uygula
570 azalışı için Borç, 580 azalışı için Alacak kaydı yapılır.
Pasif karakterli hesaplardaki azalışlar borç, aktif karakterli veya pasif düzenleyici hesaplardaki azalışlar alacak tarafına kaydedilir.
4
Mahsup tutarını hesapla
Zararın tamamı olan 45.00045.000 TL borçlandırılır.
Kapatılmak istenen tutar zarar bakiyesi kadardır.

Key Concept

Öz kaynaklarda yer alan hesapların mahsup yoluyla kapatılmasında, hesapların bilanço karakterine (aktif/pasif) göre azalış kayıtlarının yapılması gerekir.

Hints

1
Bir hesabın bakiyesi (borç veya alacak) ile o hesabı azaltmak için yapılacak kayıt yönünü düşünün.
2
Geçmiş Yıllar Zararları hesabı öz kaynakları azaltan bir hesaptır ve borç kalanı verir.
3
Zararı kapatmak için 580 hesabı alacaklandırılırken, bu zararı karşılayan kâr hesabı (570) borçlandırılmalıdır.

Practice More

Zarar mahsubunda yedek akçelerin (540, 542) kullanılma sırasını ve limitlerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 113Question

Bir anonim şirketin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin bazı hesap bakiyeleri ve kâr dağıtımına yönelik bilgiler aşağıda sunulmuştur:

Hesap / BilgiTutar / Oran
590590 Dönem Net Kârı1.500.0001.500.000 TL
580580 Geçmiş Yıl Zararları300.000300.000 TL
500500 Sermaye (Ödenmiş Kısmı)5.000.0005.000.000 TL
Birikmiş I. Tertip Yasal Yedek Akçe990.000990.000 TL
I. Temettü Oranı%5\%5

Şirket genel kurulu; yasal yedek akçe ayrıldıktan ve geçmiş yıl zararları mahsup edildikten sonra, ödenmiş sermaye üzerinden birinci temettü dağıtılmasına ve kalan tutarın tamamının olağanüstü yedek olarak şirket bünyesinde bırakılmasına karar vermiştir.

Bu bilgilere göre, şirketin kâr dağıtım kaydında '542 Olağanüstü Yedekler' hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 940.000940.000

Answer

940.000940.000 TL tutarındaki seçenek doğrudur.
Doğru yanıt olan tutar, şirketin 1.500.0001.500.000 TL'lik dönem net kârından öncelikle 300.000300.000 TL'lik geçmiş yıl zararlarının düşülmesiyle bulunan 1.200.0001.200.000 TL matrah üzerinden işlem yapar. Bu matrahın %5\%5'i olan 60.00060.000 TL'lik yedek akçe, şirketin ödenmiş sermayesinin %20\%20'si olan 1.000.0001.000.000 TL'lik sınıra takılmaktadır. Mevcut yedekler 990.000990.000 TL olduğu için sadece 10.00010.000 TL yedek ayrılabilmektedir. Ardından ödenmiş sermayenin %5\%5'i tutarındaki 250.000250.000 TL birinci temettü olarak ayrıldığında, kalan 940.000940.000 TL (1.200.00010.000250.0001.200.000 - 10.000 - 250.000) olağanüstü yedek olarak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Net Dağıtılabilir Kâr Matrahının Belirlenmesi
1.500.000300.000=1.200.0001.500.000 - 300.000 = 1.200.000 TL
Yasal yedek akçe hesaplanmadan önce varsa geçmiş yıl zararları dönem net kârından mahsup edilmelidir.
2
I. Tertip Yasal Yedek Akçenin Hesaplanması ve Limit Kontrolü
10.00010.000 TL
I. Tertip yedek akçe matrahın %5\%5’idir (1.200.000×0,05=60.0001.200.000 \times 0,05 = 60.000 TL). Ancak bu yedek, ödenmiş sermayenin %20\%20’sine (5.000.000×0,20=1.000.0005.000.000 \times 0,20 = 1.000.000 TL) ulaşıncaya kadar ayrılır. Mevcut yedek 990.000990.000 TL olduğundan, sadece 10.00010.000 TL daha ayrılabilir (1.000.000990.0001.000.000 - 990.000).
3
I. Temettü Tutarının Hesaplanması
250.000250.000 TL
Birinci temettü, ödenmiş sermaye tutarı üzerinden %5\%5 oranında hesaplanır (5.000.000×0,055.000.000 \times 0,05).
4
Olağanüstü Yedek Tutarının Hesaplanması
1.200.00010.000250.000=940.0001.200.000 - 10.000 - 250.000 = 940.000 TL
Dağıtılabilir kâr toplamından yasal yükümlülükler ve ortaklara paylar düşüldükten sonra kalan bakiye olağanüstü yedeklere aktarılır.

Key Concept

Dönem net kârının dağıtımında geçmiş yıl zararlarının mahsubu ve I. Tertip yasal yedek akçede sermayenin %20'si olan yasal üst sınırın kontrol edilmesi.

Hints

1
Kâr dağıtımına başlamadan önce bilançodaki geçmiş yıl zararlarını net kârdan mahsup etmeyi unutmayın.
2
I. Tertip yasal yedek akçe tutarını bulurken 'Ödenmiş Sermaye x %20' limitini ve şirketin halihazırdaki yedek birikimini kontrol edin.
3
Olağanüstü yedek, dağıtılabilir kâr matrahından yasal yedek ve birinci temettü çıktıktan sonra kalan 'artık' tutardır.

Practice More

Şirketin kâr dağıtımından sonra oluşacak yeni 'Yasal Yedekler' hesap bakiyesini hesaplayarak bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 114Question

(K)(K) Anonim Şirketi'nin öz kaynak yapısı aşağıdaki gibidir:

Hesap AdıTutar (TL)
500 Sermaye4.000.0004.000.000
501 Ödenmemiş Sermaye (-)500.000500.000
542 Olağanüstü Yedekler600.000600.000
580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)900.000900.000

Şirket yönetimi finansal yapıyı sadeleştirmek ve güçlendirmek amacıyla; geçmiş yıl zararlarının tamamının sermaye azaltımı yoluyla mahsup edilmesine, ardından eş zamanlı olarak sermayenin nakden 2.000.0002.000.000 TL artırılmasına karar vermiştir. Yeni paylar %10\%10 emisyon primi ile ihraç edilmiş, eski sermaye borcu olan 500.000500.000 TL ile yeni taahhütlerin tamamı tescil öncesinde nakden tahsil edilmiştir.

Buna göre, tüm bu işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve yasal süreçlerin tamamlanması sonucunda işletmenin "Öz Kaynaklar" toplamındaki net değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 2.700.0002.700.000 TL artış

Answer

İşletmenin öz kaynaklarındaki net değişim 2.700.000 TL tutarında bir artıştır.
Doğru yanıt olan 2.700.000 TL'lik artış, işletmeye ortaklar tarafından dışarıdan getirilen net nakit akışını temsil eder. Bu tutar; geçmişten kalan 500.000 TL'lik sermaye borcunun ödenmesi, yeni taahhüt edilen 2.000.000 TL'lik nominal sermaye ve hisselerin nominal değerinin üzerinde ihraç edilmesinden doğan 200.000 TL'lik emisyon priminin toplamıdır. İç kaynaklardan yapılan zarar mahsubu ise sadece hesaplar arası bir yer değiştirme olup toplam öz kaynağı etkilemez.

Step-by-Step Solution

1
Başlangıç öz kaynak toplamını hesapla
3.200.0003.200.000 TL
Öz kaynaklar; Sermaye (4.000.0004.000.000) + Yedekler (600.000600.000) - Ödenmemiş Sermaye (500.000500.000) - Zararlar (900.000900.000) formülüyle hesaplanır.
2
Sermaye azaltımı ile zarar mahsubunun etkisini analiz et
Değişim yok (00 TL)
Zararların sermaye azaltımı ile kapatılması (500 Borç, 580 Alacak) öz kaynakların kendi içinde bir yer değiştirmedir; toplam tutarı değiştirmez.
3
Eski ödenmemiş sermaye borcunun tahsilatını hesapla
+500.000+500.000 TL artış
501 hesabının alacaklandırılarak kapatılması ve nakit girişi sağlanması, öz kaynakları düzenleyici (eksi) bir hesabın yok olması nedeniyle net öz kaynağı artırır.
4
Yeni sermaye artırımı ve emisyon primi tahsilatını hesapla
+2.200.000+2.200.000 TL artış
2.000.0002.000.000 TL nominal değer ve 200.000200.000 TL (%10\%10) emisyon priminin nakden tahsil edilmesi işletmeye dışarıdan kaynak girişi sağlar.
5
Toplam net değişimi bul
2.700.0002.700.000 TL
500.000500.000 (Eski Borç) + 2.200.0002.200.000 (Yeni Kaynak) = 2.700.0002.700.000 TL net artış gerçekleşir.

Key Concept

Öz kaynak toplamındaki değişim sadece dışsal kaynak girişleri (nakdi sermaye artışı, primler) veya çıkışları (iade, kar payı) ile gerçekleşir; içsel mahsuplar toplamı değiştirmez.

Hints

1
Zarar mahsubu gibi işlemlerin öz kaynakların 'toplam tutarını' mı yoksa 'dağılımını' mı değiştirdiğine dikkat edin.

Practice More

Sermaye azaltımının 'ortaklara iade' şeklinde yapıldığı senaryolarda öz kaynak değişimini inceleyin.

Alternative Method

Nihai Öz Kaynak Toplamı - Başlangıç Öz Kaynak Toplamı = Net Değişim. Başlangıçta 3.200.000 TL olan öz kaynaklar; işlemler bittiğinde 5.100.000 (Sermaye) + 600.000 (Yedekler) + 200.000 (Prim) = 5.900.000 TL olur. Aradaki fark 2.700.000 TL'dir.
Estimated Time:3m 0s
Question 115Question

Ardıç A.Ş.'nin kuruluşu sırasında ortaklar toplam 20.000.00020.000.000 TL nakdi sermaye taahhüdünde bulunmuştur. Şirketin tescilinden önce taahhüt edilen tutarın %25\%25'i bankaya yatırılmış; tescili izleyen dönemde ise taahhüt borcunun kalan kısmının yarısı daha nakden ödenmiştir.

Bu bilgilere göre, ikinci ödeme işleminin muhasebeleştirilmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabı 7.500.0007.500.000 TL alacaklandırılır.

Answer

İkinci ödeme tutarı olan 7.500.0007.500.000 TL için '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabı alacaklandırılır.
İşletmenin kuruluşunda yapılan sermaye taahhüdü sonucunda '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabı borçlandırılır. Ortaklar bu taahhütlerini yerine getirdikçe (ödeme yaptıkça), işletmenin ortaklardan olan bu alacağı azalır. Aktif karakterli olan bu düzenleyici hesapta meydana gelen azalışlar ise hesabın alacak tarafına kaydedilir. Hesaplama yapıldığında; 20.000.00020.000.000 TL'nin %25\%25'i olan 5.000.0005.000.000 TL ödenmiş, geriye kalan 15.000.00015.000.000 TL'nin yarısı olan 7.500.0007.500.000 TL ikinci ödeme tutarı olarak belirlenmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Toplam nakdi sermaye taahhüdünü belirle.
20.000.00020.000.000 TL
Soruda verilen kuruluş sermayesi tutarıdır.
2
Tescil öncesi ödenen kanuni asgari tutarı (%25) hesapla.
20.000.000×0,25=5.000.00020.000.000 \times 0,25 = 5.000.000 TL
Anonim şirketlerde nakdi sermayenin en az 1/4'ünün tescilden önce ödenmesi zorunludur.
3
Birinci ödeme sonrası kalan taahhüt borcunu hesapla.
20.000.0005.000.000=15.000.00020.000.000 - 5.000.000 = 15.000.000 TL
İkinci ödemenin 'kalan kısmın yarısı' olduğu belirtildiği için kalan tutarın bulunması gerekir.
4
İkinci ödeme tutarını hesapla.
15.000.000/2=7.500.00015.000.000 / 2 = 7.500.000 TL
Kalan borcun yarısı ödenmiştir.
5
Muhasebe kaydındaki işlem yönünü belirle.
501 Ödenmemiş Sermaye (-) hesabı Alacak tarafına kaydedilir.
501 hesabı aktif karakterli (borç bakiyesi veren) bir düzenleyici hesaptır; taahhüt yerine getirildikçe (ödendikçe) hesap alacaklandırılarak kapatılır.

Key Concept

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi (ödenmesi) durumunda, '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabı alacaklandırılarak borç tutarı azaltılır.

Hints

1
Önce tescil öncesi ödenen %25\%25'lik tutarı bularak kalan borcu hesaplayın.
2
501 nolu hesap, bilançonun pasifinde yer almasına rağmen eksi (-) karakterli bir hesap olduğu için artış ve azalış yönleri aktif hesaplar gibidir.
3
Ödeme yapılması, işletmenin ortaklardan olan sermaye alacağının azalması demektir. Bu azalışı 501 hesabının hangi tarafına kaydedeceğinizi hatırlayın.

Practice More

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmemesi durumunda temerrüt faizi ve ıskat (ortaklıktan çıkarma) işlemlerinin muhasebe kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Kalan oranı kullanarak doğrudan sonuca gidebilirsiniz: Toplam sermayenin %75\%75'i tescilden sonraya kalmıştır. Bunun yarısı (%37,5\%37,5) ikinci ödeme tutarıdır. 20.000.000×0,375=7.500.00020.000.000 \times 0,375 = 7.500.000 TL.
Estimated Time:1m 30s
Question 116Question

Bir anonim şirketin genel kurulu, dönem net kârından ortaklara nakit temettü (kâr payı) dağıtılmasına karar vermiştir. Temettü ödeme kararı alındığı anda, bu borcun tahakkuk kaydında alacaklandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 331331 Ortaklara Borçlar

Answer

Ortaklara nakit temettü dağıtım kararı alındığında, bu borç 331331 Ortaklara Borçlar hesabının alacağına kaydedilerek tahakkuk ettirilir.
Kâr dağıtım işlemleri kapsamında anonim şirketlerin genel kurulu kârın bir kısmının ortaklara dağıtılmasına karar verdiğinde, işletme ile ortaklar arasında bir borç-alacak ilişkisi doğar. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, ortaklara olan kısa vadeli bu ticari olmayan borçlar 331331 Ortaklara Borçlar hesabında izlenir. Pasif karakterli bir hesap olan bu hesapta artış meydana geldiği için alacak tarafına kayıt yapılır.

Step-by-Step Solution

1
Kâr dağıtım kararının niteliğini belirle.
Ortaklara nakit ödeme taahhüdü, işletme için bir borç (pasif) doğurur.
Muhasebenin tahakkuk esası gereği, nakit çıkışı olmasa bile borç kesinleştiği anda kayıtlara alınmalıdır.
2
İlgili hesabı ve kayıt yönünü seç.
331331 Ortaklara Borçlar hesabı alacaklandırılır.
Pasif karakterli hesaplarda artışlar alacak tarafına kaydedilir; ortaklara olan borç arttığı için alacak kaydı yapılır.

Key Concept

Kâr Dağıtımında Tahakkuk Kaydı ve Ortaklara Borçlar

Hints

1
Kâr dağıtım kararı, işletmenin ortaklarına karşı bir yükümlülük (borç) altına girmesi demektir.
2
İşletmenin borçları pasif hesaplarda izlenir ve artışlar alacak tarafına kaydedilir.
3
Ortaklarla olan kısa vadeli borç ilişkileri Tekdüzen Hesap Planı'nda '3' ile başlayan grupta, ortaklar adına açılmış özel bir hesapta takip edilir.

Practice More

Kâr dağıtımının yapıldığı andaki muhasebe kaydında 331331 hesabının nasıl kapatıldığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 117Question

(M)(M) Anonim Şirketi, sermayesini 2.000.0002.000.000 TL'den 3.000.0003.000.000 TL'ye çıkarma kararı almıştır. Yeni ihraç edilen hisse senetlerinin tamamı nominal değerinin üzerinde, toplam 1.250.0001.250.000 TL bedelle satılmıştır. Şirket ana sözleşmesi uyarınca, sermaye artırımında nominal değerin 1/41/4'ü ile emisyon primlerinin tamamı tescil öncesinde bankaya yatırılmıştır. Bu bilgilere göre, sermaye artırım işlemlerinin tescili sonrasında "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının borç kalanı kaç TL olur?

Show answer & explanation

Answer: 750.000750.000

Answer

Sermaye artırımında 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borç kalanı 750.000750.000 TL'dir.
Sermaye artırımında '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabı, başlangıçta artırılan nominal tutar (1.000.0001.000.000 TL) kadar borçlandırılır. Şirketin bankaya yatırdığı toplam 500.000500.000 TL'lik tutarın 250.000250.000 TL'si emisyon primine ait olup '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabına alacak yazılır. Geri kalan 250.000250.000 TL ise nominal sermaye borcunun ödenmesidir ve '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabının alacağına kaydedilir. Sonuç olarak hesabın borç kalanı 1.000.000250.000=750.0001.000.000 - 250.000 = 750.000 TL olur.

Step-by-Step Solution

1
Nominal sermaye artış tutarının hesaplanması
3.000.0002.000.000=1.000.0003.000.000 - 2.000.000 = 1.000.000 TL
Şirketin tescil edeceği yeni sermaye paylarının toplam nominal değerini bulmak gerekir.
2
Emisyon priminin belirlenmesi
1.250.0001.000.000=250.0001.250.000 - 1.000.000 = 250.000 TL
Hisse senetlerinin nominal değerinin üzerinde satılan kısmı emisyon primi olarak ayrıca takip edilir.
3
Nominal taahhüdün ödenen kısmının hesaplanması
1.000.000×(1/4)=250.0001.000.000 \times (1/4) = 250.000 TL
Yasal zorunluluk gereği ödenen bu tutar, 501 hesabını alacaklandırarak kapatacaktır.
4
Hesap bakiyesinin hesaplanması
1.000.000(Borc\c)250.000(Alacak)=750.0001.000.000 (Borç) - 250.000 (Alacak) = 750.000 TL
Başlangıçta borç kaydedilen nominal taahhüt tutarından yapılan nominal ödeme düşülerek kalan borç bulunur.

Key Concept

Ödenmemiş Sermaye Hesabı ve Emisyon Primleri
Question 118Question

(M)(M) Anonim Şirketi, 2.000.0002.000.000 TL olan sermayesini 3.000.0003.000.000 TL'ye çıkarmaya karar vermiştir. Bu artışın 400.000400.000 TL'lik kısmı "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından karşılanacak, geri kalan kısmı ise yeni hisse senedi ihracı yoluyla nakit olarak gerçekleştirilecektir. Nakit karşılığı ihraç edilen hisse senetleri nominal değerinin üzerinde, toplam 720.000720.000 TL bedelle satılmış ve tutarın tamamı banka aracılığıyla tahsil edilmiştir.

Sermaye artırımına ilişkin veriler aşağıda özetlenmiştir:

KalemTutar (TL)
Mevcut Sermaye2.000.0002.000.000
Yeni Hedeflenen Sermaye3.000.0003.000.000
İç Kaynaklardan Karşılanan Kısım400.000400.000
Yeni İhraç Edilen Hisselerin Satış Bedeli720.000720.000

Buna göre, söz konusu sermaye artırımı işlemlerine ilişkin yapılacak muhasebe kayıtları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sermaye taahhüt kaydı yapılırken "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabına ihraç bedeli olan 720.000720.000 TL borç kaydedilir.

Answer

Sermaye taahhüt kaydı yapılırken "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabına ihraç bedeli olan 720.000720.000 TL borç kaydedilir ifadesi yanlıştır.
Sermaye taahhüt kaydı yapılırken "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabına borç kaydedilecek tutar, ihraç edilen hisse senetlerinin piyasa satış bedeli (720.000720.000 TL) değil, her zaman nominal bedelidir (600.000600.000 TL). İhraç bedeli ile nominal bedel arasındaki fark olan 120.000120.000 TL (emisyon primi), tahsilat yapıldığı anda "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına alacak kaydedilir. Dolayısıyla 501 hesabına ihraç bedelinin yazılacağını iddia eden ifade hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Toplam sermaye artırım tutarının hesaplanması
3.000.0002.000.000=1.000.0003.000.000 - 2.000.000 = 1.000.000 TL
Artışın toplam boyutu belirlenerek kaynaklara dağıtılması gerekir.
2
Nakit (dış kaynak) nominal artış tutarının belirlenmesi
1.000.000400.000=600.0001.000.000 - 400.000 = 600.000 TL
İç kaynaklar (yedekler) düşüldükten sonra kalan kısım yeni hisse ihracı (nominal) tutarıdır.
3
Hisse Senedi İhraç Priminin (Emisyon Primi) hesaplanması
720.000600.000=120.000720.000 - 600.000 = 120.000 TL
İhraç bedeli ile nominal bedel arasındaki fark öz kaynaklarda 520 hesabında izlenir.
4
Muhasebe kayıt mantığının analizi
501 Borç: 600.000600.000 TL; 542 Borç: 400.000400.000 TL; 500 Alacak: 1.000.0001.000.000 TL
501 hesabı sadece nominal bedeli temsil eder; emisyon primleri bu hesaba borç yazılmaz.

Key Concept

Sermaye Taahhüdünde Nominal Bedel Esası
Estimated Time:2m 0s
Question 119Question

İşletmenin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonunda ortaya çıkan 80.00080.000 TL tutarındaki dönem net kârının, 20262026 yılı hesap döneminin başında ilgili öz kaynak hesabına devredilmesi amacıyla yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 590 Dönem Net Kârı

Answer

Dönem net kârının devri kaydında 590 Dönem Net Kârı hesabı borçlandırılmalıdır.
Dönem sonunda ortaya çıkan kâr, bilançonun öz kaynaklar grubunda '590 Dönem Net Kârı' hesabında izlenir. Pasif karakterli olan bu hesap alacak kalanı verir. İzleyen dönemin başında bu tutar artık 'geçmiş yıl' kârı haline geldiği için 590 nolu hesap borçlandırılarak kapatılır ve tutar '570 Geçmiş Yıllar Kârları' hesabına alacak kaydedilerek aktarılır.

Step-by-Step Solution

1
Dönem net kârının niteliğinin belirlenmesi
20252025 yılı sonu itibarıyla 80.00080.000 TL kâr elde edilmiştir.
Bu tutar bilançonun pasifinde '590 Dönem Net Kârı' hesabında alacak bakiyesi vermektedir.
2
Yeni dönem başında devir işleminin yapılması
590 nolu hesabın kapatılması ve 570 nolu hesaba aktarılması.
Muhasebe ilkeleri gereği, dönem kârı yeni yılın ilk gününde 'Geçmiş Yıllar Kârları' hesabına aktarılarak izlenir.
3
Yevmiye kaydının oluşturulması
590 Dönem Net Kârı hesabı borç (80.00080.000 TL), 570 Geçmiş Yıllar Kârları hesabı alacak (80.00080.000 TL).
Alacak bakiyesi veren pasif bir hesabı kapatmak için o hesabı borçlandırmak gerekir.

Key Concept

Dönem Net Kârının Geçmiş Yıllar Kârlarına Devri

Hints

1
Bir hesabın bakiyesini başka bir hesaba aktarmak için o hesabı kapatmanız (sıfırlamanız) gerekir.
2
Dönem net kârı pasif bir hesaptır ve alacak bakiyesi verir. Onu kapatmak için hangi tarafa kayıt yapmalısınız?
3
01.0101.01 tarihinde yapılan devir kaydında, kâr hesabı (590) borç tarafına, geçmiş yıllar kârı hesabı (570) ise alacak tarafına yazılır.

Practice More

Benzer şekilde dönem net zararının (591) devir kaydında hangi hesabın alacaklandırılacağını düşünerek pekiştirme yapabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 120Question

(Z)(Z) Anonim Şirketi'nin sermayesi 3.000.0003.000.000 TL'dir. Şirket yönetimi, yeni yatırımları finanse etmek amacıyla sermayeyi 4.500.0004.500.000 TL'ye çıkarma kararı almıştır. Artışın 500.000500.000 TL'lik kısmının iç kaynaklardan (Olağanüstü Yedekler), kalan kısmının ise nakit karşılığı (dış kaynak) karşılanması kararlaştırılmıştır. Nakit karşılığı ihraç edilen nominal değeri 1.000.0001.000.000 TL olan hisse senetlerinin tamamı 1.200.0001.200.000 TL bedelle banka kanalıyla satılmıştır. Buna göre, sermaye artırımı süreciyle ilgili yapılacak muhasebe kayıtlarına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabı 200.000200.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Sermaye artırımı sürecinde nominal değerin üzerindeki satış tutarı olan 200.000200.000 TL, "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının alacağına kaydedilir.
Sermaye artırımı sırasında ihraç edilen hisse senetlerinin nominal değerinin (1.000.0001.000.000 TL) üzerinde bir bedelle (1.200.0001.200.000 TL) satılması durumunda oluşan 200.000200.000 TL'lik fark, Tekdüzen Hesap Planı'na göre "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının alacağına kaydedilir. Bu tutar bir sermaye yedeğidir ve doğrudan öz kaynakları artırır.

Step-by-Step Solution

1
Toplam sermaye artış tutarının ve kaynak dağılımının belirlenmesi
Artış: 4.500.0003.000.000=1.500.0004.500.000 - 3.000.000 = 1.500.000 TL. Bunun 500.000500.000 TL'si iç kaynak, 1.000.0001.000.000 TL'si dış kaynaktır.
Artışın ne kadarının taahhüt (dış kaynak) ne kadarının iç kaynak devri olduğunu anlamak için.
2
Emisyon priminin (hisse senedi ihraç primi) hesaplanması
Satış Bedeli (1.200.0001.200.000 TL) - Nominal Değer (1.000.0001.000.000 TL) = 200.000200.000 TL.
Nominal değer üzerindeki farkın hangi hesapta izleneceğini belirlemek için.
3
Muhasebe kayıt mantığının uygulanması
500 Sermaye Hesabı 1.500.0001.500.000 TL (A), 542 Olağanüstü Yedekler 500.000500.000 TL (B), 520 Hisse Senedi İhraç Primleri 200.000200.000 TL (A) olmalıdır.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre sermaye hareketlerinin doğru hesaplara aktarılması için.

Key Concept

Sermaye Artırımında Emisyon Primi ve Kaynak Ayrımı

Hints

1
Sermaye artışının toplam miktarını hesaplarken mevcut sermaye ile yeni sermaye arasındaki farka odaklanın.
2
İç kaynaklardan (yedeklerden) yapılan artışlar için ortakların ödeme yapması gerekmez, bu yüzden bu kısım taahhüt hesabına yazılmaz.
3
Hisse senetlerinin 1.200.0001.200.000 TL'ye satılması, nominal değerin üzerindeki kısmın bir sermaye yedeği hesabına gitmesi gerektiğini gösterir.

Practice More

Sermaye azaltımı işlemlerinde zarar mahsubu ve ortaklara pay iadesi arasındaki farkları inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Alternative Method

Öz kaynak toplamındaki değişimi takip ederek de sonuca ulaşılabilir. Toplam öz kaynak artışı dışarıdan gelen nakit (1.200.0001.200.000 TL) kadardır. Bu artışın 1.000.0001.000.000 TL'si sermaye hesabına, kalan 200.000200.000 TL'si ise ihraç primlerine gider. İç kaynak transferi (yedeklerin sermayeye eklenmesi) ise toplam öz kaynak tutarını değiştirmez.
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 6 / 17Next
Öz Kaynaklar Practice Questions — KPSS Muhasebe — Page 6 | Examkin