Uluslararası hukukta genel teâmül kuralları, devletlerin büyük çoğunluğunun ortak ve genel uygulamasını yansıtır. Ancak Uluslararası Adalet Divanı, içtihatlarında sadece belirli bir coğrafi bölgedeki devletler arasında veya yalnızca iki devlet arasında geçerli olan 'yerel veya bölgesel teâmül' (special custom) kurallarının da oluşabileceğini kabul etmiştir. Buna göre, genel teâmül kurallarının aksine, yerel bir teâmül kuralının varlığını iddia eden bir devletin ispat yükümlülüğüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Söz konusu uygulamanın, uyuşmazlığın diğer tarafı olan devlet bakımından da bağlayıcı bir kural haline geldiğini kanıtlama yükümlülüğü altındadır.Answer
- Bİddia edilen kuralın bir emredici hukuk kuralı (jus cogens) olduğunu ve tüm dünya devletleri için hiyerarşik üstünlüğe sahip olduğunu ispatlamalıdır.
- CYerel teâmülün geçerli sayılabilmesi için bu kuralın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kararlarıyla desteklenen bir yardımcı kaynak olduğunu kanıtlamalıdır.
- DDavanın çözümü için Uluslararası Adalet Divanı'ndan hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) ilkelerine göre karar vermesini talep etmelidir.
- Eİddia edilen yerel uygulamanın sadece uyuşmazlık konusu devletin iç suları üzerindeki mutlak egemenlik yetkileriyle sınırlı olduğunu savunmalıdır.
Answer
Yerel bir teâmül kuralının varlığını iddia eden devlet, bu uygulamanın uyuşmazlığın diğer tarafı için de bağlayıcı hale geldiğini kanıtlamakla yükümlüdür.
Uluslararası hukukta genel teâmül kuralları için 'mahkeme hukuku bilir' ilkesi geçerliyken, yerel (özel/bölgesel) teâmül kuralları için durum farklıdır. Uluslararası Adalet Divanı'nın Kolombiya v. Peru (Sığınma Davası) ve Portekiz v. Hindistan (Geçiş Hakkı Davası) kararlarında açıkça belirttiği üzere, yerel bir teâmülün varlığını ileri süren devlet, bu kuralın uyuşmazlığın diğer tarafı olan devlet tarafından da kabul edildiğini ve bu devlet üzerinde bağlayıcı bir yükümlülük oluşturduğunu kanıtlamak zorundadır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Yerel/Bölgesel Teâmülde İspat Yükümlülüğü
Hints
1
Genel teâmül ile yerel teâmül arasındaki en temel fark, kuralların kimleri bağladığı ve mahkeme önünde nasıl ispatlandığıdır.
2
UAD'nin 'Sığınma Davası' ve 'Geçiş Hakkı Davası' kararlarını hatırlayın; yerel teâmülü iddia eden tarafın üzerine düşen özel bir yükümlülük vardır.
3
Uluslararası hukukta 'Jura Novit Curia' (Mahkeme hukuku bilir) ilkesi yerel teâmüller için tam olarak işletilmez; iddia sahibi kuralın diğer tarafça da benimsendiğini kanıtlamalıdır.
Practice More
İsrarla İtirazcı (Persistent Objector) kuralının genel teâmülün bağlayıcılığı üzerindeki etkisini inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s