Kıtalararası balistik füze denemeleri nedeniyle komşusuyla gerilim yaşayan X Devleti, sınırlandırma ve güvenlik ihlali iddialarıyla konuyu Uluslararası Adalet Divanına (UAD) taşımıştır. X Devleti, iddialarını temellendirirken Divan'ın yirmi yıl önce benzer bir krizde başka iki devlet arasında verdiği karara atıf yapmış ve 'Divan'ın bu kararının uluslararası hukukta doğrudan bir kural yarattığını, bu sebeple normlar hiyerarşisinde asli bir bağlayıcılığa sahip olan bu emsalin (stare decisis) mevcut uyuşmazlığa aynen tatbik edilmesi gerektiğini' öne sürmüştür. Y Devleti ise bu iddiayı reddetmiştir.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün ilgili maddeleri ile uluslararası hukukun kaynakları bağlamında, X Devleti'nin iddiasına ilişkin aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- AX Devleti'nin iddiası geçerlidir; zira UAD Statüsü'ne göre uluslararası yargı kararları ve öğreti, devletlerin uygulamalarından bağımsız olarak tek başına uyuşmazlıkları çözen asli ve kurucu hukuk kaynaklarıdır.
- BDivan kararları, uluslararası normlar hiyerarşisinde antlaşmalardan üstün, ancak emredici kurallardan (jus cogens) sonra gelen bir nitelik taşıdığından iddia kısmen kabul edilebilir.
- Cİddia haklıdır; yargı kararları hukukun genel ilkeleri kapsamında değerlendirildiğinden, Divan'ın önceki kararları hakkaniyet ve nisfet kuralı gereği tüm devletler için doğrudan emsal oluşturur.
- DDivan kararlarının bu davada bağlayıcı bir emsal olabilmesi için, uyuşmazlığın tarafı olan X ve Y devletlerinin daha önce UAD'nin zorunlu yargı yetkisini ihtiyari bir bildirimle tanımış olmaları şarttır.
- Uluslararası yargı kararları doğrudan yeni bir hukuk kuralı ihdas edemez ve kural olarak yalnızca davanın tarafları ile ilgili uyuşmazlık için bağlayıcıdır; bu nedenle karar, sadece mevcut hukuk kurallarının tespitinde başvurulabilecek yardımcı bir araç niteliğindedir.Answer