Examkin

Question

Difficulty: HardNormlar Hiyerarşisi ve Jus Cogens (Emredici Kurallar)

Emredici kurallar (jusjus cogenscogens) ile uluslararası antlaşmalar arasındaki normatif çatışmanın çözümü ve bu çatışmanın doğurduğu hukuki sonuçlar bağlamında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Bir antlaşma, akdedildiği sırada mevcut olan bir emredici kural ile çatışma halindeyse başlangıcından itibaren batıldır ve bölünebilirlik (severabilityseverability) kuralından yararlanamaz; buna karşın antlaşma yürürlüğe girdikten sonra ortaya çıkan yeni bir emredici kurala aykırılık teşkil ederse sadece sona erer ve belirli kriterler ışığında antlaşma maddeleri birbirinden ayrılarak değerlendirilebilir.Answer
  2. B
    Antlaşmanın başlangıçta bir emredici kurala aykırı olması durumunda, bölünebilirlik ilkesi uyarınca sadece ilgili madde geçersiz sayılır; antlaşmanın geri kalan hükümleri uluslararası toplumun yararı gözetilerek yürürlükte kalmaya devam eder.
  3. C
    Yürürlükteki bir antlaşma, sonradan ortaya çıkan yeni bir emredici kural (jusjus cogenscogens) ile çatıştığında, antlaşma yapıldığı tarihe kadar geriye dönük olarak geçersiz hale gelir ve taraflar başlangıçtaki statükoyu eski haline getirmekle yükümlüdür.
  4. D
    Uluslararası hukukta emredici kurallar sadece yardımcı kaynaklar (doktrin ve yargı kararları) üzerinde hiyerarşik bir üstünlüğe sahip olup asli kaynaklar olan antlaşma ve teamül kurallarını geçersiz kılma yetkisine sahip değildir.
  5. E
    Bir kuralın emredici nitelik kazanabilmesi için uluslararası toplumu oluşturan devletlerin tamamının oybirliği ile rıza göstermesi şarttır; bir devletin 'ısrarlı itirazcı' (persistentpersistent objectorobjector) statüsünde olması o kuralın emredici nitelik kazanmasını engeller.

Answer

Uluslararası hukukta mevcut bir emredici kurala aykırı antlaşmalar başlangıcından itibaren bütünüyle geçersizdir (voidvoid abab initioinitio); ancak sonradan çıkan bir emredici kurala aykırılık halinde antlaşma sadece o andan itibaren sona erer ve bu durumda hükümlerin bölünebilirliği ilkesi uygulanabilir.
Doğru ifade, uluslararası hukukun teknik bir ayrımına dayanmaktadır. Bir antlaşma yapıldığı an emredici bir kuralı çiğniyorsa, hukuk aleminde hiç doğmamış sayılır (voidvoid abab initioinitio) ve bu sakatlık antlaşmanın tüm maddelerini kapsar (bölünemezlik). Ancak, antlaşma yapıldığında geçerliyse ve yıllar sonra yeni bir emredici kural ortaya çıkıp antlaşmayla çatışırsa, antlaşma sadece o andan itibaren 'batıl hale gelir ve sona erer'. Bu durumda antlaşmanın emredici kurala aykırı olmayan kısımlarının ayakta kalması (bölünebilirlik) hukuken mümkündür.

Step-by-Step Solution

1
Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin (VAHS) 53. maddesini analiz et.
Antlaşmanın yapıldığı sırada mevcut bir emredici kurala aykırı olması durumunda antlaşma batıldır. Bu durumda VAHS Madde 44/5 uyarınca 'bölünebilirlik' (severabilityseverability) yasaktır; antlaşma bütünüyle geçersizdir.
Mevcut bir emredici kuralın ihlali, hukuk düzenine karşı ağır bir sakatlık oluşturur ve geçmişe etkili (voidvoid abab initioinitio) bir geçersizlik doğurur.
2
VAHS 64. maddesini analiz et.
Yeni bir emredici kural ortaya çıktığında, bu kurala aykırı olan mevcut antlaşmalar 'batıl hale gelir ve sona erer'. Madde 44/5 bu durumu yasaklı haller arasına almadığı için, Madde 44/3'teki genel şartlar sağlandığı takdirde bölünebilirlik ilkesi uygulanabilir.
Yeni kuralın ortaya çıkması, antlaşmanın yapıldığı sıradaki rızayı kusurlu kılmaz, sadece hukuki zemini değiştirir; bu nedenle sadece ileriye dönük bir sona erme söz konusudur.
3
VAHS 71. maddedeki hukuki sonuçları karşılaştır.
Madde 53 ihlalinde taraflar statükoyu eski haline (restitutiorestitutio inin integrumintegrum) getirmelidir (71/1). Madde 64 ihlalinde ise sona erme anına kadar olan haklar saklı kalır (71/2).
Hukuki güvenliğin korunması amacıyla, antlaşmanın geçerli olduğu dönemdeki kazanımların korunması Madde 64 (yeni kural) için bir istisnadır.

Key Concept

VAHS Madde 53 (Mevcut Jus Cogens) ile Madde 64 (Yeni Jus Cogens) Arasındaki Farklar

Hints

1
VAHS 53. ve 64. maddeleri arasındaki 'başlangıçtan itibaren geçersizlik' ve 'sonradan sona erme' farkını düşünün.
2
VAHS 44. maddedeki 'bölünebilirlik' (severabilityseverability) yasağının hangi maddeler için geçerli olduğuna odaklanın.
3
Madde 44/5; 51, 52 ve 53. maddeleri yasak kapsamına alırken 64. maddeyi bu kapsamın dışında tutmuştur.

Practice More

Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 71. maddesinde düzenlenen 'geçersizlik sonrası statükoyu eski hale getirme' yükümlülüğünün sınırlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Normlar Hiyerarşisi ve Jus Cogens (Emredici Kurallar)