Uluslararası hukukun temel özellikleri gereği, Uluslararası Adalet Divanının (UAD) uyuşmazlıkları çözme usulü, iç hukuktaki ulusal mahkemelerin işleyişinden önemli bir yönüyle ayrılır. İç hukukta kişiler aleyhlerine açılan davalarda mahkemenin yargı yetkisine tabi olmak zorundayken, UAD'nin önündeki çekişmeli davalarda devletler için böyle bir otomatik zorunluluk bulunmaz.
Buna göre, Uluslararası Adalet Divanının kendisine sunulan devletler arası bir uyuşmazlığı esastan inceleyip karara bağlayabilmesi için aranan en temel ön koşul aşağıdakilerden hangisidir?
- Uyuşmazlığa taraf olan devletlerin Divanın yargı yetkisini rızalarıyla kabul etmiş olmalarıAnswer
- BUyuşmazlığa taraf olan devletlerin Birleşmiş Milletler üyesi sıfatını taşımaları
- CUyuşmazlık konusunun Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından karar altına alınarak Divana sevk edilmesi
- DUyuşmazlığın siyasi nitelikte olmayıp mutlak surette uluslararası bir antlaşmanın yorumundan kaynaklanması
- ETaraf devletlerden birinin hak ihlaline uğradığı gerekçesiyle Divana tek taraflı dava dilekçesi sunması
Answer
Uluslararası Adalet Divanının yargı yetkisi için aranan en temel ön koşul, uyuşmazlığa taraf olan devletlerin Divanın yargı yetkisini rızalarıyla kabul etmiş olmalarıdır.
Doğru yanıt, UAD'nin uyuşmazlıklara bakabilmesi için taraf devletlerin Divanın yargı yetkisini kabul etmiş olmaları gerektiğini ifade eden seçenektir. Uluslararası hukukta devlet egemenliği esastır. Bu nedenle, Uluslararası Adalet Divanı Statüsü uyarınca Divanın yargı yetkisi kural olarak 'ihtiyaridir'. Yani bir devlet, ister özel bir antlaşma hükmüyle, ister ihtiyari yetki şartı (Statü Madde 36/2) beyanıyla, isterse de zımni olarak rıza göstermedikçe Divan önünde çekişmeli bir davada yargılanamaz.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Uluslararası Adalet Divanında (UAD) İhtiyari Yargı Yetkisi (Rıza İlkesi)