Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) uyuşmazlık çözümündeki rolü ile bu süreçte ortaya çıkan içtihatların uluslararası hukukun genel gelişimi üzerindeki etkisi dikkate alındığında, yargı kararlarının "yardımcı kaynak" olma niteliğine dair aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi isabetlidir?
- Yargı kararları, uluslararası hukukta doğrudan kural ihdas eden kurucu bir kaynak değildir; ancak mevcut teamül kurallarını veya hukukun genel ilkelerini otoriter bir şekilde saptayarak bu kuralların varlığına ve kapsamına dair kesin bir ispat aracı işlevi görürler.Answer
- BDivan kararları, Divan Statüsü'nün 38. maddesinde sayılan diğer kaynaklar arasında bir uyuşmazlık çıkması durumunda, uyuşmazlığı nihai olarak çözdükleri için antlaşmalarla eş değerde bir 'yorumlayıcı asli kaynak' statüsündedir.
- CStatü'nün 59. maddesindeki 'kararların nispiliği' ilkesi gereği, Divan'ın bir kararda yaptığı hukuki tespitler sadece o davanın taraflarını bağladığından, bu tespitlerin diğer devletler için bir 'hukuki kanıt' değeri taşıması mümkün değildir.
- DUluslararası yargı içtihatları, Anglo-Amerikan hukukundaki 'stare decisis' ilkesine benzer şekilde, Divan'ı gelecekteki benzer davalarda aynı kuralı uygulamaya hukuken zorunlu kılan bağlayıcı bir emsal hiyerarşisi yaratır.
- EYargı kararları, tespit ettikleri kuralın jus cogens (emredici norm) niteliğinde olması durumunda, Statü'nün 38. maddesindeki hiyerarşiyi aşarak antlaşmaların üzerinde bir asli hukuk kaynağı haline gelir.
Answer
Yargı kararlarının hukuk yaratıcı değil, mevcut hukuk kurallarını saptayıcı (law-determining) ve ispat edici bir yardımcı kaynak olduğunu belirten ifade doğrudur.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 38/1-d uyarınca yargı kararları, hukuk kurallarını doğrudan yaratan bir 'asli kaynak' (formal source) değil, mevcut kuralların varlığını ve kapsamını saptamaya yarayan bir 'yardımcı araçtır' (subsidiary means). Bu doğrultuda mahkemeler, yeni bir hukuk kuralı ihdas etmek yerine, mevcut olan ancak içeriği tartışmalı olabilecek teamül (yapılageliş) kurallarını teyit ederek onlara kesinlik kazandırır. Bu işlev literatürde 'hukuku belirleyici/saptayıcı' (law-determining) rol olarak adlandırılır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Hukuku Saptayıcı (Law-determining) Araç Olarak Yargı Kararları
Hints
1
UAD Statüsü'nün 38. maddesindeki 'asli' ve 'yardımcı' kaynak ayrımını düşünün.
2
Bir mahkeme kararı yeni bir kanun mu yapar yoksa mevcut hukuku mu uygular?
3
Kararların sadece tarafları bağlaması, o karardaki hukuki analizin teamül hukukunu 'ispatlama' gücünü ortadan kaldırmaz.
Practice More
Uluslararası Adalet Divanı'nın 'Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı' veya 'Nikaragua' davalarında teamül hukukunu nasıl tespit ettiğini incelemek bu kavramı pekiştirecektir.
Estimated Time:2m 0s