Uluslararası hukukta devletin yabancı bir devletin mahkemelerinde yargılanıp yargılanamaya… — KPSS Uluslararası İlişkiler

Uluslararası hukukta devletin yabancı bir devletin mahkemelerinde yargılanıp yargılanamayacağını belirleyen bağışıklık kuralları zamanla evrilmiştir. Günümüzde egemenlik tasarrufları ( $acta$ $jure$ $imperii$ ) ile ticari tasarruflar ( $acta$ $jure$ $gestionis$ ) ayrımı üzerine kurulu olan sınırlı bağışıklık teorisi hâkimdir. Bu teorinin uygulanmasında bir işlemin "ticari" olup olmadığının tespitinde kullanılan "işlemin niteliği" ( $nature$ $of$ $the$ $act$ ) ve "işlemin amacı" ( $purpose$ $of$ $the$ $act$ ) kriterlerinin hiyerarşik ilişkisi hakkında 2004 tarihli Devletlerin ve Mallarının Yargı Bağışıklığına İlişkin BM Sözleşmesi'nde öngörülen kural aşağıdakilerden hangisidir?

A
Bir işlemin ticari niteliği belirlenirken yalnızca işlemin hukuki niteliği esas alınır; işlemin amacı ise sadece icra bağışıklığı aşamasında bir ölçüt olarak kabul edilebilir.
B
İşlemin hukuki niteliği ve nihai amacı kümülatif olarak birlikte değerlendirilmek zorundadır; bir işlemin ticari sayılabilmesi için her iki kriterin de özel hukuk karakteri taşıması şarttır.
İşlemin ticari olup olmadığı belirlenirken öncelikle işlemin hukuki niteliği esas alınır; ancak uyuşmazlığın tarafları aralarında anlaşmışlarsa veya forum devletinin uygulaması gerektiriyorsa işlemin amacı da dikkate alınabilir.Answer
D
Sınırlı bağışıklık teorisi gereği, işlemin niteliği ne olursa olsun, devletin bu işlemden elde edeceği kâr kamu hizmetine aktarılıyorsa işlemin "kamusal amaç" taşıdığı kabul edilerek bağışıklık tanınır.
E
Modern uluslararası hukukta "amaç" kriteri tamamen terk edilmiş olup; işlemin taraflarının statüsü ve sözleşmenin tabi olduğu hukuk sistemi tek belirleyici unsurdur.

Answer

İşlemin ticari olup olmadığı belirlenirken öncelikle işlemin hukuki niteliği esas alınır; ancak uyuşmazlığın tarafları aralarında anlaşmışlarsa veya forum devletinin uygulaması gerektiriyorsa işlemin amacı da dikkate alınabilir.

2004 tarihli BM Sözleşmesi'nin 2. maddesinin 2. fıkrası, bir devlet işleminin ticari niteliğini belirlerken 'öncelikle işlemin niteliği' kriterine başvurulacağını belirtir. Bununla birlikte, eğer taraflar önceden bu konuda anlaşmışlarsa veya davanın görüldüğü devletin (forum devleti) yargı pratiği bunu kabul ediyorsa, işlemin amacının da değerlendirmeye katılabileceğini öngörerek hibrit ve hiyerarşik bir sistem kurmuştur.

Step-by-Step Solution

Bağışıklık teorilerinin gelişimini analiz etme.

Mutlak bağışıklıktan sınırlı bağışıklığa geçiş, devletlerin ticari faaliyetlerini bağışıklık dışı bırakmıştır.

Devletlerin piyasada özel kişiler gibi hareket etmesi, egemen eşitlik ilkesinin bu alanlarda uygulanmasını adaletsiz kılmıştır.

Nitelik ve Amaç testlerinin farkını belirleme.

Nitelik testi (nature) işlemin hukuki formuna (örn. bir satım sözleşmesi), Amaç testi (purpose) işlemin neden yapıldığına (örn. orduyu doyurmak için gıda alımı) odaklanır.

Sınırlı bağışıklıkta uyuşmazlığın odağı işlemin bir özel kişi tarafından yapılıp yapılamayacağıdır.

2004 BM Sözleşmesi'ndeki hiyerarşiyi inceleme.

Sözleşme'nin 2(2) maddesi, nitelik testini öncelikli kılar ancak amaç testine açık bir kapı bırakır.

Gelişmekte olan ülkelerin çekincelerini dengelemek ve bazı hassas kamusal amaçları korumak için amaç kriteri ikincil olarak sisteme dahil edilmiştir.

Key Concept

Sınırlı Yargı Bağışıklığında Nitelik ve Amaç Kriterlerinin Dengesi

Practice More

Bağışıklık konusunu tam pekiştirmek için 2004 BM Sözleşmesi'nin 'İcra Bağışıklığı' (Execution Immunity) ile ilgili 18. ve 19. maddelerini de inceleyiniz; çünkü yargı bağışıklığından feragat, icra bağışıklığından da feragat edildiği anlamına gelmez.

Estimated Time:2m 0s

Question

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Topics