X Devleti ve Y Devleti, Birleşmiş Milletler (BM) üyesi olan iki egemen devlettir. X Devleti, Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 36. maddesinin 2. fıkrası uyarınca Divan'ın zorunlu yargı yetkisini önceden kabul ettiğine dair bir tek taraflı bildirimde (ihtiyari yetki şartı) bulunmuştur. Y Devleti'nin ise Divan'ın yetkisini tanıyan böyle bir bildirimi veya bu hususta taraf olduğu herhangi bir uluslararası antlaşma hükmü bulunmamaktadır. İki devlet arasında yaşanan bir sınır ihlali krizinde X Devleti, uyuşmazlığın çözümü için tek taraflı olarak UAD'ye başvurmuştur. Y Devleti ise Divan'ın bu davaya bakmaya yetkili olmadığını ileri sürmüştür.
Bu duruma göre, Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Y Devleti'nin Divan'ın yargı yetkisine yönelik açık veya zımni bir rızası bulunmadığından, UAD'nin bu uyuşmazlığa bakma yetkisi yoktur.Answer
- BHer iki devlet de BM üyesi olduğu ve UAD, BM'nin temel yargı organı sıfatını taşıdığı için Divan'ın davaya bakma yetkisi kendiliğinden doğar.
- CX Devleti ihtiyari yetki bildiriminde bulunduğu için, karşılıklılık ilkesine bakılmaksızın Y Devleti'ni tek taraflı başvuru ile Divan önüne çıkarabilir.
- DDivan, uyuşmazlıkta taraf rızası sağlanamadığında çekişmeli yargı süreci yerine re'sen harekete geçerek bağlayıcı olmayan bir danışma görüşü verir.
- EBM Güvenlik Konseyi uyuşmazlığa müdahil olana kadar Divan yetkisizdir, ancak Konsey kararıyla Y Devleti'nin rızası aranmaksızın yargılama başlatılabilir.