Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38/1-d maddesinde yargı kararlarının "hukuk kurallarının belirlenmesinde yardımcı bir araç" (subsidiary means) olarak tanımlanması ile 59. maddede yer alan "Divan'ın kararı, ancak davanın tarafları ve o dava bakımından bağlayıcıdır" hükmü arasındaki ilişki, uluslararası hukukun kaynaklar sistemi açısından merkezi bir tartışma konusudur. Buna göre, söz konusu maddeler ve Divan'ın yargısal uygulamaları birlikte değerlendirildiğinde, uluslararası yargı kararlarının hukuki niteliği hakkında yapılabilecek en isabetli analiz aşağıdakilerden hangisidir?
- Yargı kararları kendiliğinden yeni bir hukuk kuralı yaratma gücüne sahip değildir; ancak mevcut teamül veya antlaşma kurallarının varlığını ve kapsamını saptayarak hukuk kuralının içeriğini somutlaştıran bir delil/ispat aracı işlevi görür.Answer
- BUAD Statüsü'nün 59. maddesi uyarınca kararların sadece tarafları bağlaması, bu kararların diğer uyuşmazlıklarda delil olarak kullanılmasını hukuken imkânsız kılar ve içtihadın gelişmesini engeller.
- CDivan'ın bir kuralı sürekli ve istikrarlı bir şekilde uygulaması (jurisprudence constante), o kararı 38. madde hiyerarşisinde antlaşmalarla eş değer bir asli kaynak statüsüne yükseltir.
- DYargı kararları, uluslararası teamül hukukunun 'maddi unsuru' olan devlet uygulamasını doğrudan temsil ettiği için hukuken asli kaynaklar kategorisinde mütalaa edilmelidir.
- EUluslararası hukukta Anglo-Sakson hukukundaki 'stare decisis' ilkesi tam anlamıyla geçerli olduğundan, Divan'ın verdiği bir karar tüm BM üyesi devletler için genel bir emredici norm (jus cogens) niteliği kazanır.
Answer
Yargı kararlarının yeni bir hukuk kuralı yaratmadığı, ancak mevcut kuralların içeriğini ve varlığını teyit eden, somutlaştıran bir ispat aracı işlevi gördüğünü belirten ifade doğrudur.
Uluslararası hukuk sisteminde mahkemeler kural koyucu (legislative) bir güce sahip değildir. UAD Statüsü'nün 38. maddesi uyarınca yargı kararları, antlaşma ve teamül gibi asli kaynaklardan farklı olarak, mevcut bir kuralın varlığını ispatlayan veya içeriğini netleştiren 'yardımcı' bir araçtır. 59. madde ise bu kararların emsal (precedent) olarak genel bağlayıcılığının olmadığını tescil ederek, kararların rolünün sadece o somut olayı çözmek ve genel hukuku 'saptamak' olduğunu doğrular.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Uluslararası yargı kararlarının 'hukuk saptayıcı' (law-determining) işlevi
Practice More
Uluslararası Adalet Divanı'nın Article 38(1)(d) altındaki yetkisi ile Article 38(2) altındaki 'Hakkaniyet ve Nisfet' (Ex Aequo et Bono) yetkisi arasındaki farkı incelemek, yargısal yetkinin sınırlarını anlamaya yardımcı olur.
Estimated Time:2m 0s